|

پایان مثبت مذاکره هسته‌ای «وین»

ظریف: تا 60‌درصد به توافق رسیدیم

ظریف: تا 60‌درصد به توافق رسیدیم
زینب اسماعیلی، خبرنگار «شرق» از محل مذاکره: یک، دو یا سه‌ماه دیگر مانده است تا میوه امیدمان را بچینیم؛ توافق ژنو را می‌گویم که میوه امیدمان بود، محمدجواد ظریف و تیم همراهش، سه‌ماه دیگر؛ امید، همراهی و عزم می‌خواهد تا به توافقی جامع با کشورهای 1+5 برسد، توافقی که در ازای رفع نگرانی جامعه جهانی درباره برنامه هسته‌ای ایران، تمامی تحریم‌ها در قالب آن رفع می‌شود و همکاری‌های صلح‌آمیز هسته‌ای، با جهان افزایش می‌یابد. علاوه بر اینکه برنامه هسته‌ای ایران به برنامه‌ای عادی تبدیل شده و پرونده از شورای امنیت و شورای حکام خارج‌شده تا ایران کشوری دارای برنامه صلح‌آمیز هسته‌ای شناخته شود. سه‌ماه زمان لازم است تا به اینها دست پیدا کنیم، آیا با تیم مذاکره‌کننده همراه خواهیم بود یا در میانه راه، رهایشان می‌کنیم؟ 23 اردیبهشت؛ آغاز تدوین توافق جامع چهارشنبه، دومین و آخرین روز سومین دور مذاکره در وین. مذاکره‌ای که با هدف تبادل‌نظر در مورد موضوعاتی برگزار شد تا از دور بعدی مذاکره که از 23 اردیبهشت آغاز خواهد شد، تدوین پیش‌نویس متن توافق آغاز شود. مثل نشست‌های دیگر با شام کاری آغاز شد و با نشست خبری مشترک به پایان رسید، خبرنگاران هر دور مذاکره، بی‌تاب‌تر از پیش می‌شوند، خبری نیست و آنها خبرنگارند، این تضاد باید جایی حل شود. تا یخ خبرنگاران به روی هم باز کی‌شود و حاشیه مذاکره کم‌کم به‌روزنشینی خبرنگاران تبدیل می‌شود، نشست پایانی هم فرا می‌رسد. اما این بار متن مشابهی که وزیر امورخارجه ایران و رییس کمیسیون سیاست خارجی اتحادیه اروپا، می‌خوانند هم، نکته خبری ندارد. «از جلسه بعدی، 13می، 23 اردیبهشت وارد مرحله تدوین متن مشترک می‌شویم، موارد اختلاف وجود دارد، وارد مرحله جدی شده‌ایم.»نشست آنقدر کوتاه است که سر بجنبانی تمام شده و دوربین‌های بلند عکاسی را می‌بینی که در حال جمع‌شدن است. 3 تا 6ماه فرصت برای توافق حالا یک فرصت دیگر هست، محمدجواد ظریف در اتاقی که در اختیار نمایندگی ایران در وین درآمده به سوالات خبرنگاران رسانه‌های داخلی پاسخ می‌دهد. پشت میکروفن شبکه‌های فارسی‌زبان می‌نشیند، عباس عراقچی، سمت راست و مجید تخت‌روانچی سمت چپ، دو معاونش که در همه مذاکرات هسته‌ای حضور داشته‌اند. خستگی در چهره هر سه پیداست، خستگی روی صدای محمدجواد ظریف هم نشسته است. او حرف‌هایش را با یاد شهدای هسته‌ای آغاز می‌کند که روز ملی فناوری هسته‌ای را به یادها برساند. او لابه‌لای صحبت‌هایش، اظهارات مقام‌معظم‌رهبری را در مراسم روز گذشته یادآوری می‌کند، اینکه زیر بار زور نمی‌روند و برای حفظ حقوق مردم مذاکره می‌کنند و... محمدجواد ظریف از پاسخ‌دادن به سوالات متعدد خبرنگاران طفره نمی‌رود، اما می‌گوید چون نگارش متن آغاز نشده، نمی‌تواند از جزییات سخن بگوید. او امیدوار است اختلاف‌ها کم شود ولی یادآوری می‌کند که کوچک‌ترین موارد اختلاف می‌تواند، توافق را ملغی کند. ظریف می‌گوید که همه تحریم‌ها در توافق جامع لغو می‌شوند و نحوه رفع آنها در متن توافق نهایی بررسی خواهد شد. او می‌گوید می‌تواند بگوید که مثلا 50 تا 60‌درصد به توافق رسیده‌اند اما موارد باقی مانده هم بسیار مهم است. او همه جمع‌بندی‌ها را منوط به آغاز نگارش متن کرد. دورنمای مذاکرات این است که بین سه تا شش‌ماه دیگر مذاکره به توافق نهایی برسد تا پس از آن همه تحریم‌ها علیه ایران لغو شود و پرونده هسته‌ای ایران به موضوعی عادی در مجامع بین‌المللی تبدیل شود. جواد ظریف می‌گوید که اگر تا شش‌ماه آینده هم به توافق نرسیم، نه فاجعه رخ داده نه غیرمنتظره است، چون ما با شش‌کشور در حال مذاکره هستیم. آیا سه تا شش‌ماه آینده، با تیم مذاکره‌کننده همراهی می‌کنیم، تا میوه امیدمان را بچینیم؟ نشست کارشناسی برای نظارت روز گذشته اولین نشست کمیسیون کارشناسی ایران و کشورهای 1+5 نیز در وین آغاز به کار کرد تا بر نحوه اجرای توافق ژنو نظارت کند. در ماه آینده نشست کارشناسی آینده هم ادامه پیدا می‌کند. نشست‌های پی‌درپی معاونان بعد از نشست‌های کارشناسان، در دور سوم مذاکرات وین نیز پی گرفته شد، مذاکره دوجانبه با روسیه، چین، انگلیس و آمریکا نیز در روز اول مذاکرات انجام گرفت. روز دوم اما روز جمع‌بندی تبادل‌نظرهای انجام‌شده بود. اگرچه در مذاکره وین2، گفته شده بود که در مورد چهار موضوع تبادل‌نظر کرده‌اند اما در مذاکره وین3 حتی موضوعات مورد مذاکره دوطرف اعلام نشد. همکاری‌های هسته‌ای، تحریم‌ها، رآکتور آب‌سنگین اراک و غنی‌سازی جزو موضوعاتی بود که طرفین در مذاکره پیشین در وین که قبل از تعطیلات عید برگزار شد، تبادل‌نظر کردند. اراک آب‌سبک نمی‌شود عباس عراقچی، معاون محمدجواد ظریف و عضو ارشد هیات مذاکره‌کننده ایرانی در نشست خبری شامگاهی که با خبرنگاران ایرانی داشت، نیز به موضوع خاصی از موضوعات مذاکره اشاره نکرد ولی گفت: «فکر می‌کنیم دیدگاه طرف مقابل آرام‌آرام به دیدگاه ایران در حال نزدیک‌شدن است.» شواهد نشان می‌دهد که موضوع رآکتور آب‌سنگین اراک همچنان یکی از موضوعات مهم مذاکره است. عباس عراقچی در پاسخ به سوال خبرنگار «شرق» که ممکن است در توافق نهایی بپذیرید که رآکتور آب‌سنگین اراک به آب‌سبک تبدیل شود، گفت: «راکتور اراک آب‌سنگین باقی می‌ماند و هرگز به آب‌سبک تبدیل نمی‌شود. بلکه با استفاده از تکنولوژی‌های نوین، تغییراتی تکنیکی مثلا درباره میزان پلوتونیوم ایجاد می‌شود تا نگرانی‌ها را کاهش دهد.» او تاکید کرد که ایران متعهد است تا نگرانی‌های جامعه جهانی در مورد رآکتور آب‌سنگین اراک را رفع کند. عراقچی تاکید کرد که «همان‌طور که در توافق آمده پذیرفتیم نگرانی‌ها درباره این رآکتور را رفع کنیم. معتقدیم از طریق استفاده از تکنولوژی‌های روز و فنی می‌توانیم این نگرانی‌ها را به حداقل برسانیم. طرف مقابل دیدگاه‌هایش را درباره اراک گفته و فکر می‌کنیم دیدگاه آنها آرام‌آرام به دیدگاه ایران در حال نزدیک‌شدن است.» ظریف هم در این مورد می‌گوید که دوست دارم دانشمند هسته‌ای باشم اما نیستم. تغییرات در رآکتور اراک برای رفع نگرانی‌ها در حوزه تخصص کارشناسان انرژی اتمی است که بحثی فنی است و در مذاکرات کارشناسی بحث می‌شود.» ابعاد غنی‌سازی مورد مذاکره است مثل قبل غنی‌سازی هم جزو موضوعات مورد مذاکره و پاسخ عراقچی و ظریف در این مورد این است که «ایران به غنی‌سازی خود ادامه خواهد داد و تحت هیچ شرایطی تعطیل و تعلیق در کار نیست. نفس برنامه غنی‌سازی موضوع مذاکره نیست اما ابعاد و اندازه آن موضوع مذاکره است و در حال بحث هستیم.» این مذاکره در حالی به پایان رسید که یوکیو آمانو که برای چندمین بار بعد از اجرای توافق ژنو، روز گذشته هم گفت که ایران به تعهدات خود عمل کرده‌است. عراقچی در مورد زمان رسیدن به نتیجه در این مذاکرات نیز گفت: «اگر حسن‌نیت و جدیت در طرف مقابل وجود داشته باشد می‌توان در کمتر از شش‌ماه کار را پایان داد. ما نسبت به جدیت و حسن‌نیت در مذاکرات از سوی خود اطمینان داریم ضمن اینکه با حفظ مواضع‌مان جلو می‌رویم. رسیدن به توافق غیرممکن نیست.» جواد ظریف نیز اذعان دارد که برای رسیدن به توافق نهایی همین سه‌ماه باقی‌مانده کافی است، اما اگر بیش از این نیز طول بکشد نه فاجعه است، نه غیرممکن. جواد ظریف، گاهی در شمایل استاد دانشگاه حرف می‌زند، وقتی که می‌گوید دنبال بازی برد- برد است و در روابط بین‌الملل فعلی بازی برد- باخت یعنی باخت دو طرف. تشویق‌کننده بازی برد- برد وزیرخارجه دولت یازدهم می‌مانید یا ریشه‌های امید را خواهید کند؟ آمانو: توافق ایران و «1+5» طبق برنامه پیش می‌رود ایرنا: یوکیو آمانو، دبیرکل آژانس بین‌المللی انرژی اتمی (IAEA) روز چهارشنبه گفت: توافق هسته‌ای موقت بین ایران و شش کشور طبق برنامه اجرا می‌شود. این خبرگزاری افزود: با گذشت تقریبا سه‌ماه از اجرای توافق موقت 24 نوامبر گذشته بین ایران و گروه 1+5، آمانو اعلام کرد که این توافق طبق برنامه پیش می‌رود. او در دیدار از اسلو گفت: می‌توانم به شما بگویم که اقدامات توافق شده طبق برنامه اجرا می‌شود. این گزارش افزود: آژانس بین‌المللی انرژی اتمی نقش مهمی را پیگیری کرده اجرای تعهدات ایران در قبال توافقنامه امضا شده را برعهده دارد. این نهاد بین‌المللی به‌صورت ماهانه گزارش‌هایی را در اختیار اعضای خود درباره اجرای این توافق که از 20ژانویه اجرایی شد، قرار می‌دهد. انتظار می‌رود گزارش بعدی آژانس تقریبا 20 آوریل (31 فروردین) منتشر شود.

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.