جلوههای دانش «رباتیک»
مرتضی موسیخانی . رییس کمیته ملی ربوکاپ ایران
امروز آیین آغاز نهمین دوره مسابقات بینالمللی ربوکاپ ایران است. کوششهای نخبگان ایرانی برای بهبود وضعیت صنعتی کشور در ایران پس از انقلاب در سایه جنگ تحمیلی و درگیریهای داخلی که از تبعات تمامی انقلابهاست تا تثبیت نظم سیاسی جدید و وزنکشی نیروهای پشتیبان جمهوری اسلامی و مخالفان آن دستکم تا مقطع پذیرش قطعنامه 598 و پایان جنگ تحمیلی نتیجه چشمگیری نداشت، چرا که وجود شرایط جنگی در کشور و عدم ثبات سیاسی و کمبودهای اقتصادی اولا اجازه انباشت سرمایه را نمیداد و اگر هم این انباشت صورت میگرفت، زمینههای فرهنگی بهکارگیری آن در سطح مدیریت کلان صنعتی به دلیل اتکای بیش از حد رژیم پهلوی به واردات موجود نبود و این عارضه البته به مرور زمان بهبود یافت. از دوران هشتساله ریاستجمهوری آیتالله هاشمیرفسنجانی در ادبیات سیاسی بهدرستی با عنوان سازندگی یاد میشود.
این دوران مقارن است با کوشش دولتمردان ایرانی برای اتکا به نیروهای تحصیلکرده داخل و آمادهسازی زیرساختهای صنعتی پایهای با تمرکز بیشتر بر آنچه در داخل مرزهاست ضمن آنکه دولت وقت هیچگاه خود را بینیاز از تعامل با جهان و استفاده از دستاوردهای صنعتی دیگران ندانست. این سیاست دولت سازندگی برای جبران عقبماندگیهای صنعتی کشور در دولت اصلاحات نیز ادامه یافت و اگرچه غلبه برنامه توسعه سیاسی جذابیتهای رسانهای ویژه داشت، اما واقعیت آن است که وضعیت اقتصادی کشور در این دوران منحنی رو بهرشدی داشت و فربهبودن صندوق ذخیره ارزی در زمان تحویل دولت به رییسجمهور سابق موید این ادعاست.
حقیقت آن است که شاخصهای توسعه در ایران نویدبخش روزهای خوبی برای کشور نیست هرچند توقف روند هشتسال گذشته بارقههایی از امید به آینده را ایجاد کرده است و میشود انتظار داشت که با امضای توافق جامع با غرب درخصوص پرونده هستهای آهنگ منفی رشد اقتصادی جهت مثبتی در پیش گیرد چنانکه صندوق بینالمللی پول در آخرین گزارش خود از وضعیت اقتصادی ایران در اسفندماه گذشته بر بهبود شرایط اقتصادی در آینده مهر تایید زد.
پرسش اساسی که میکوشم در این مجال طرح و به آن در حد توان پاسخ دهم این است که نیروهای انسانی مولد ما که کسر بزرگی از آنان متعلق به بخشهای روشنفکری و دانشگاهی هستند عملا چه باری از زحمات برای توسعه در بخشهای مختلف را به دوش میکشند؟ میتوان طیفی از پاسخها برای این پرسش تهیه کرد، اما واقعیتهای روزمره کشور نشانگر آن است که حجم درگیری بخش دانشگاهی ما در روند توسعه کشور بسیار پایینتر از حد انتظار است. به عبارت دیگر ارزش افزودهای که قرار بوده بخش دانشگاهی با توجه به سرمایهگذاری که روی آن شده است برای ما ایجاد کند، به وجود نیامده است. این نکته هم در نسبت نیروهای انسانی مولد دانشگاهی به کل نیروهای فعال کشور حاکم است و همقیاس با کشورهای همتراز همسایه و هم قاره آن را تایید میکند.
مسیر غلبه بر مشکل پیشرو چیست و چه سیاستهایی باید اتخاذ کرد تا روندهایی که شرحشان رفت در مسیر معکوسی قرار گیرند؟ برخی بر این نکته پای فشردند باید نخبگانی را که از کشور خارج شدهاند و همچنین سرمایههای ایرانیان خارج از کشور را به داخل برگردانیم که البته هم ایده خوبی است و هم آرزوی زیبایی اما چندان واقعبینانه نیست و بهتر است که به جای زدن شیپور از سر گشاد جلو خروج نخبگانی را گرفت که دلبسته دولت تدبیر و امید هستند و منتظر بازشدن درهایی که دولتمردان پیشین با سیاستهای غلط و ناکارآمد قفل کردهاند.
برگزاری مسابقات بینالمللی ربوکاپ در ایران، پروژهای که نگارنده این سطور با مشارکت و همت عالی بهترین استادان ایران در سال 1385 و با اخذ مجوز از فدراسیون جهانی ربوکاپ و یاریطلبیدن از دانشگاه آزاد اسلامی و وزارت علوم و سایر نهادها و ارگانهای مرتبط با حوزه صنعت و فناوری آغاز کردیم بهترین پاسخ عملی بود که باید به عقبماندگی صنعتی کشور داده شود هرچند با تواضع در برابر منتقدان میپذیرم که ادعای اینکه توفیق در دانش رباتیک حلال تمامی عقبماندگیهای صنعتی است ادعای بزرگی است و ضمن آنکه بنده چنین ادعایی ندارم اما سخت بر این باورم که فراگیری دانش رباتیک در کشور، میتواند بخشهای صنعتی کشور را در مسیری قرار دهد که بتوانند با اتکا به خداوند و اتکا به تلاشهای جمعی و مدیریت صحیح منابع مالی به کاستن از شکاف صنعتی که میان ما و جهان توسعهیافته است فکر کنند و غرور و شکوه را در این زمینه بر فضای کشور هم چنانکه در زمینههای سیاسی و فرهنگی هست، مستولی نمایند.
برگزاری موفق هشتدوره از مسابقات بینالمللی ربوکاپ در ایران و موفقیتهای خیرهکننده جوانان ما در عرصه رقابتهای بینالمللی و تلاش برای بومیکردن این دانش در کشور درخور ستایش و حمایت است. این تلاشها باید با حمایتهای مالی و معنوی دولت «تدبیر و امید» به فرجام رسیده و رافع برخی مشکلات مهم صنعتی ما باشد. شعار امسال «اقتصاد و فرهنگ با عزم ملی و مدیریت جهادی» برگزیده شده پس بیارتباط نیست اگر به برخی جلوههای اقتصادی و فرهنگی ملموس برگزاری مسابقات اشاره کنم. ناگفته پیداست که مهمترین هدف ما از برگزاری این مسابقات که نهمین دوره آن از امروز به مدت سهروز در محل دایمی نمایشگاههای بینالمللی با حضور 22 کشور از کشورهای صنعتی دنیا برگزار میشود استحصال تولید ثروت از این فرآیندهای علمی در حوزههای صنعتی است که گامهای مهمی هم در این زمینه برداشته شده و صاحبان صنایع باید پیگیر اجراییشدن آنها باشند. نکته دیگری که همواره بر آن تاکید داشتهام این است که متاسفانه فرهنگ کار جمعی در میان ما ایرانیان بهشدت ضعیف است، اما در روند برگزاری این مسابقات نسل سوم انقلاب نشان داده است اراده جدی برای تغییر در این فرهنگ را دارد.
جوانان ما نشان دادهاند کار جمعی را در صورتی که استمرار و فایده ملی در آن ببینند، رها نمیکنند. تعامل و دوستی که میان تیمهای ایرانی و خارجی در جریان این مسابقات صورت میگیرد علاوه بر آنکه فرهنگ غنی کشور را در معرض دید ناظران بیرونی قرار میدهد، خنثیکننده تمامی تبلیغات منفی فرهنگی است که علیه کشور صورت میگیرد.
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.