|

اولویت‌های سال ۱۳۹۳

بازتاب صدای شهروندان

مطبوعات می‌توانند همچون پلی بین مردم و دولت باشند. در مطبوعات ما بیشتر صدای دولت بازتاب داده می‌شود. حوزه‌های خبری بر اساس تقسیم‌بندی نهادهای دولتی است. حتی وقتی روزنامه‌ها موضع انتقادی نسبت به دولت دارند، لزوما بازتاب‌دهنده کامل صدای مردم نیستند. یکی از راه‌های بازتاب صدای مردم مراجعه به نهادهای صنفی و گروه‌های مرجع و مورد احترام آنان است. در پایان سال ۱۳۹۲ با سه‌پرسش کوشیدیم پلی باشیم بین مردم و دولت. نگرش گروه‌های مرجع و دست‌اندرکاران نهادهای صنفی نسبت به چالش‌های پیش رو، اولویت‌های کاری دولت در دو حوزه ملی و بخشی و همچنین اولویت‌های فعالیت‌های شهروندان سه‌موضوع کلی بود که در این سوالات مطرح شد. مردم ایران در طول سال‌ها ثابت کرده‌اند، هر زمان که نیاز به یاری و کمکشان باشد در میدان هستند. ممکن است کمکی کوچک باشد یا به عظمت برفی که مازندران را در خود در برگرفت یا زلزله آذربایجان یا اصلا پاسداشت از دموکراسی. توجه و کمک به دولت در کنار انجام فعالیت‌ها و مسوولیت‌های اجتماعی از ویژگی‌های رفتارها و کنش‌های مردم بوده و هست. سال پیش‌رو برای دولت «تدبیر و امید» می‌تواند مجموعه چالش‌ها و امیدها باشد. مجموعه‌ای از اتفاقات کوچک و بزرگی که مسیرش را سخت و آسان کند. در این مدت نکته‌هایی مطرح شده و چالش‌ها و امیدواری‌های مسوولان و مردم مورد بررسی قرار گرفته است. گروه «روزنامه فردا» این‌بار از منظر مردم و رابطه آنان با دولت به سراغ افراد گوناگون رفته‌اند و مسوولیت‌های مردم در غیاب دولت و در برابر چالش‌های پیش‌روی دولتمردان را بررسی کردند. بخشی از این نظرات در سالنامه «شرق» با جدول و جزییات منتشر شد. در این نظرخواهی که از 42نفر از افراد مختلف در حوزه‌های گوناگون از هنر تا سیاست انجام شد به بررسی چند ویژگی در سال جدید پرداخته شد. متاسفانه به دلیل کمبود جا نتوانستیم همه نظرات را منتشر کنیم و اکنون که دو نفر دیگر کیوان ساکت و ولی‌الله شجاع‌پوریان نیز به سوالات ما جواب داده‌اند. ادامه نظرات را در این صفحات منتشر می‌کنیم شاید چراغی برای دولتمردان کابینه «تدبیر و امید» باشد. در زمینه چالش‌ها از این محورها سخن گفته شد: مهار تندروها و همچنین جلوگیری از سنگ‌اندازی کشورهای عربی در اجرایی‌شدن توافقنامه ژنو، اجرایی‌شدن حقوق شهروندی، سامان‌دادن به موضوعات اقتصادی، حفظ رابطه دولت و ملت، تعامل با دنیا، رفع کارشکنی‌ها در برابر برنامه‌های رییس‌جمهور، مهار تورم، اصلاح نظام مالیاتی، اجرایی‌شدن وعده‌های انتخاباتی رییس‌جمهور. چهره‌ها از مسوولیت‌های مردم در غیاب مسوولان نکته‌های متعددی را گفته‌اند از جمله: حمایت از دولت، جذب سرمایه‌های خصوصی و رفتن به سوی تولید، پرهیز از خریدهای بی‌رویه، تقویت نهادهای مدنی، انجمن‌ها و گروه‌های مردم‌نهاد، پیگیری همدلانه از دولت، رعایت قانون و استفاده از رسانه‌های عمومی. پرسش‌ها 1- به نظر شما مهم‌ترین چالش‌ها و اولویت‌های سال 93 ایران که دولت و مردم باید با همراهی هم آن را حل کنند، کدام است؟ (در سطح کلان و ملی) 2- در حوزه فعالیت خودتان این اولویت‌ها چیست؟ 3- اگر فرض کنیم دولت قصد ندارد یا نمی‌خواهد یا نمی‌تواند در این زمینه کاری کند، مردم چه‌کار باید کنند (نقش و مسوولیت اجتماعی‌شان) در این زمینه چیست؟ 4- اگر به مرور سال گذشته بپردازیم بهترین عملکرد و نقش مردم در فعالیت‌های اجتماعی و واکنش به آن چه بوده و از طرف دیگر بدترین واکنش یا بی‌توجهی‌شان نسبت به کدام حادثه در سال گذشته بوده است؟ این نظرخواهی با کمک سعید برآبادی، عسل عباسیان و دنیا عیوضی انجام شده است. کامبوزیا پرتوی: جسارت در هنر 1- در زمینه چالش‌های کلان که مردم نمی‌توانند کاری کنند؛ دولت باید فکری جدی برای سامان‌بخشیدن اقتصاد کشور کند؛ اقتصادی که بعد از هشت‌سال آشفتگی فکر نمی‌کنم به این زودی‌ها مشکلاتش مرتفع شود. باید فکری کرد که چطور می‌شود بابک زنجانی دیگری پرورش پیدا نکند. هر وقت جلو اینها گرفته شود، اقتصاد سامان می‌یابد. 2- همانطور که در وزارت امورخارجه جسارت داشتند و خوب عمل کردند، باید در حوزه هنر و سینما هم همین جسارت را به خرج دهند. 3- مردم فقط می‌توانند خواسته‌هایشان را در خانه فریاد کنند، چون هیچ‌گونه اختیاری در دست مردم نیست. 4- من فکر می‌کنم انتخابات گردهمایی خوبی بود اما بعد از آن مردم دیگر فعالیت اجتماعی خاصی که لازم بود نداشتند. اهمیت‌های اجتماعی درباره اشتغال، بیکاری و فقر واکنش مردمی می‌طلبد اما واکنشی وجود نداشت. فرهاد توحیدی: تعامل با بخش خصوصی 1- در اولویت قراردادن مشکلات کلان کشور چند مساله به‌هم‌گره‌خورده است. حل مسایل سیاست خارجی، اصلاح وضعیت اقتصادی، مهارکردن رکود تورمی، بازگشت به حالت عادی اقتصادی و رشد مثبت اقتصاد. اینها مهم‌ترین ضرورت‌های دولت در سال 93 است. در کنار دولت مردم هم به تحقق این امور باید کمک کنند. بنگاه‌های اقتصادی خصوصی باید سامان یابند. این می‌تواند به چرخه اقتصادی کمک موثری کند. 2- در حوزه هنر هم همین اولویت سامان‌بخشی به حوزه تولید و نحوه تعامل دولت با بخش خصوصی اهمیت دارد. باید وضعیتی را طراحی کرد که بخش خصوصی منشا تاثیر باشد. رونق‌بخشی به تولید فیلم‌های پرمخاطب فرهنگی می‌تواند سینما را با مردم آشتی دهد. تامین امنیت سرمایه در سینما مساله مهمی است که می‌تواند به رشد اقتصادی و جذب سرمایه‌داران کمک کند و مشکل کمبود سالن‌ها و توسعه آن را همراه داشته باشد. 3- دولت باید زمینه را فراهم کند که خود مردم در هر حوزه‌ای بتوانند با اطمینان از امنیت سرمایه‌شان سرمایه‌گذاری کنند. بخش خصوصی بعد از اینکه اطمینان پیدا کرد که سرمایه‌گذاری‌اش امنیت دارد، سرمایه‌گذاری می‌کند. با جذب سرمایه بخش خصوصی اتکایمان را به منابع دولت کم کنیم. نظارت‌های گوناگون و بیراهی که وجود دارد باید حذف شود. مردم از جمله فعالان باید گردهم جمع شوند و بدون اتکا به منابع دولتی به سمت تولید بروند و به مرزهای ایران بسنده نکنند. 4- انتخابات خردمندی‌ای بود که مردم از خودشان نشان دادند و با این انتخاب کشور را از ورطه بحران رهایی بخشیدند. بدترین عملکرد کاری است که ما با محیط‌زیست شهرهایمان می‌کنیم. منیژه حکمت: شفاف جواب داده شود 1- نخستین اولویت حفظ رابطه ملت و دولت است. متاسفانه اگر دولت مراقبت نکند فاصله زیاد می‌شود. اگر این رابطه شکل درست به خود نگیرد، فکر می‌کنم دستاورد خوبی نخواهد داشت و یأس به مردم بازخواهد گشت. خصوصا در میان اقشار جوان باید برای این تعامل و حفظ رابطه تلاش کرد که بسیار اهمیت دارد. 2- در حوزه هنر به زیرساخت‌ها، شفاف‌سازی، نبودن رانت و رانتخواری باید به‌صورت جدی توجه کرد. 3- مردم باید سوال کنند. سوالی که مدام باید تکرار شود؛ شفاف جواب گیرند. مردم شروع کنند به پرسش، همه به خودشان این جسارت را بدهند که بپرسند و روشن جواب گیرند. 4- عملکردهای اجتماعی مهمی در حوزه محیط‌زیست و کمک‌های مردمی درخصوص حوادث اجتماعی داشته‌ایم که کاملا بجا بود. اهمیتی که بیش از اینها باید به آلودگی هوای شهرها داده می‌شد، اما نشد. مجتبی راعی: شکوفا شویم 1- آنقدری که بشر برای فقر و اقتصاد انرژی گذاشته و دنیای حاضر نشان می‌دهد که هنوز نتوانسته حلش کند، اگر نصفش را برای فرهنگ گذاشته بود تا الان ما فقر فرهنگی نداشتیم. بنابراین اولویت من هم فرهنگ است، در فرهنگ و هنر هم اولویت سینماست. 2- سینما دستوری نیست که بتوان اینچنین مشکلاتش را حل کرد. بهتر است خلاقیت‌ها را پیدا کنیم و اجازه دهیم شکوفا شوند. سفارشی نمی‌شود کاری کرد. 3- مردم بیشتر از هر چیزی باید برای آگاهی خودشان تلاش کنند. وقتی مردم توانایی داشته باشند و درست فکر کنند، نتیجه بهتری در تصمیماتشان حاصل می‌شود. اگر دولت هم مشکلات را درست به گوش مردم برساند، برای حل آنها مردم بهتر می‌توانند کمک کنند. 4- مردم در سال گذشته امیدوار شدند. امیدواری کنش مهمی است، این امید فضای اجتماعی کشور را تغییر داد و موجب حرکات و واکنش‌های خوبی در هر زمینه‌ای شد. عملکرد منفی از سوی مردم ندیده‌ام. تهمینه میلانی: با یک گل بهار می‌شود 1- آلودگی هوا و تصفیه بنزین و سوخت‌های مسموم. تعدیل روابط کشور با جهان. مبارزه با رانت‌خوارهایی که سال‌های گذشته شاهدش بودیم و محاکمه آنها. همین‌طور محاکمه افرادی که با سیاست‌های اشتباهشان موجب اختلالات روانی، صدمات اقتصادی، بی‌اعتباری داخلی، بی‌اعتباری جهانی و نابسامانی‌هایی در حوزه‌های مختلف شدند. 2- ما و اهالی هنر باید برای صدماتی که از سوی دولت وارد شد سخت کار کنیم که متاسفاته غیرقابل جبران است. 3- مردم، هنرمندان، متخصصان و کارشناسان فشار بیاورند. فشاری همراه با نقدهای سازنده که دولت را وادار به تصمیمات سازنده کنند. 4- معتقدم مردم ما تحت‌تاثیر سیاست‌های فرهنگی و سیاسی ناامید شدند. به‌قدری در جامعه هرج‌ومرج پدید آمد که هریک از مردم تصور می‌کنند با یک‌گل بهار نمی‌شود که البته من عکس این را فکر می‌کنم. یعنی هرکدام از ما اگر شهروند خوبی باشیم؛ از کمک‌کردن برای کم‌شدن آلودگی هوا تا پاکیزه‌کردن محیط اجتماعی، رعایت قوانین رانندگی و دستگیری از مستمندان بدون ترحم به‌عنوان یک وظیفه اجتماعی که در نهایت به‌نفع ما خواهد بود. هرچه ما کمک کنیم، فقر در جامعه کاهش پیدا می‌کند. از آنجا که فقر با بزهکاری، اعتیاد و فحشا رابطه مستقیم دارد، در نهایت سود آن برای کل جامعه است. علیرضا داوودنژاد: بازار سیاه فرهنگی برچیده شود 1- حل‌کردن داستان هسته‌ای و برداشته‌شدن تحریم‌ها و تنش‌زدایی از روابط ایران با جهان، در حین حفظ مصالح ملی از اولویت‌های سال 93 ایران است. 2- در حوزه سینما، بازسازی بازار کالاهای فرهنگی به این معنا که در کشور ما ده‌ها میلیون مخاطب برای محصولاتی که با زبان فارسی یا توسط هنرمندان ایرانی تولید می‌شود، وجود دارد؛ به همین نسبت مخاطبان گسترده‌ای هم در جهان دارد و باید در اولویت قرار گیرد. تا جایی که به داخل ایران مربوط است این ده‌ها میلیون مخاطب که توسط بازارسیاه کالاهای فرهنگی قاچاق و ماهواره‌هایی که به زبان فارسی فیلم و سریال و برنامه پخش می‌کنند به تاراج رفته و در حاشیه این بازار سیاه با این فضای غلبه محصولات وارداتی اتفاق بد دیگری که افتاده، سرقت، تکثیر و نمایش‌های غیرقانونی فیلم ایرانی است. یعنی ما شاهدیم فیلم ایرانی در شهرستان‌ها به صورت قاچاق تکثیر می‌شود و به فروش می‌رسد. ماهواره‌ها این فیلم‌ها را بدون هیچ حق پخشی، پخش می‌کنند. در اینترنت امکان دسترسی و دانلود غیرقانونی این فیلم‌ها هست و این بازارسیاه و این بازارازهم‌پاشیده، هر چیز را که ما در سینما بریسیم، پنبه می‌کند. درواقع سینمای امروز ما را می‌توان تشبیه کرد به مجروحی که در کف اورژانس افتاده و از او خون می‌رود و عده‌ای هم دور او جمع هستند اما به‌جای اینکه به فکر متوقف‌کردن خونریزی باشند، درباره اصل و نسب و شغل و طرز فکر این مجروح حرف می‌زنند. بهبود این وضعیت اولویت برای بازسازی منظومه هنری و رسانه‌ای کشور است. اگر ما واقعا ناراحت باشیم از اینکه ابتکار عمل فرهنگی از دست تولیدکننده داخلی گرفته شده و سپرده شده است به‌دست بازارسیاه و کانال‌های ماهواره‌ای، در آن صورت ساده‌ترین قدمی که می‌توانیم برای حفظ منافع ملی، حفظ جوان‌ها و ساخت آینده برداریم این است که جلوی این بازارسیاه را بگیریم و این امکان را فراهم کنیم تولیدکننده‌ای که در داخل کشور فیلم و کالای فرهنگی تولید می‌کند، بابت این تولیدات هست‌ونیستش به تاراج نرود و امکان بازگشت سرمایه‌اش برایش فراهم شود تا حوزه تولید کالاهای فرهنگی برای سرمایه‌گذاری جذابیت پیدا کند. 3- مثل این است بگویی آدمی که زندگی خودش را در معرض خطر می‌بیند چه باید بکند؟ مردم باید از خودشان دفاع کنند و به‌طور جدی مطالباتشان را مطرح و یادآوری کنند و هر کاری که از دستشان برمی‌آید برای سروسامان دادن به این وضعیت انجام بدهند. 4- در سال 92، به‌نظرم اینکه مردم با توجه به وضعیتی که در کشورهای همسایه در منطقه و در دنیا هست و نظامی‌گری بیداد می‌کند، باید حساسیتشان را به حفظ تمامیت ارضی و استقلال نشان می‌دادند که این را در انتخابات نشان دادند. یعنی با وجود همه فشارها و بدقولی‌ها، باز هم با تیزبینی و گذشت رای دادند و سعی کردند یکپارچگی‌شان را برای استقلال کشور و بروز احتمالی جنگ و خونریزی و تلاش برای دستیابی به آزادی‌ها نشان دادند. یک‌بار دیگر نشان دادند همچنان به آرمان تاریخی‌ای که درباره استقلال و آزادی دارند وفادارند. مردم در سال گذشته در قبال وضعیت منتقدانی که به خاطر آنها شرایط سختی را می‌گذراندند باید مطالبات جدی‌تری مطرح می‌کردند که نکردند تا نشاط و احساس امنیت به جامعه ما بازگردد و این یکی از عملکردهای ضعیف آنها بود. کیوان ساکت: مهار تورم لجام‌گسیخته 1- از نظر من مهم‌ترین مساله سال 93، حل تورم لجام‌گسیخته و مهار فشاری است که به‌لحاظ اقتصادی بر مردم وارد می‌شود. حذف یارانه‌ها و پایین‌آوردن قیمت اجناس و مایحتاج مردم از دیگر موارد است. 2- اما در حوزه موسیقی، آزادشدن صدای بانوان، تحقق قانون کپی‌رایت و حذف ممیزی از هنرمندان پیشکسوت از اولویت‌های سال پیش‌روست. 3- مردم مسوولیتی ندارند جز اینکه تحمل کنند و با وضعیت کنار بیایند تا اوضاع بهبود یابد. 4- بهترین کار مردم، در سال اخیر صبوری و بردباری و تحمل شرایط بوده است. بدترین عملکرد مردم در سال گذشته، اعتراض‌نکردن به‌شرایط سختی بود که دولت احمدی‌نژاد بر کشور تحمیل کرد. خسرو سینایی: غرورمان از دست نرود 1- من درباره مساله اقتصادی و فشارهای وارده از آن نمی‌توانم صحبت کنم. کسانی هستند که می‌دانند چگونه باید به آن هدف رسید. اما مساله فرهنگی اولویت قابل اهمیتی از سمت من است. بحث فرهنگی بحثی است که به‌شدت باید رویش کار شود و به یک برنامه طولانی‌مدت، ممتد و دقیق نیاز دارد. در همه شاخه‌های فرهنگی من وقتی از فرهنگ صحبت می‌کنم، مقصودم فقط سینما نیست بلکه فرهنگ زبان و گفتار نیز هست که در رسانه‌ها و فیلم‌ها در حال ازدست‌رفتن و بی‌توجهی است. فرهنگ معماری، فرهنگ شهری و فرهنگ سینما عناصر مهمی است که نیاز به توجه دارد. 2- من که سال‌ها با هنر و سینما سروکار دارم به‌خوبی لمس کرده‌ام که دغدغه‌های فرهنگی برای کسانی که کار فرهنگی کرده‌اند پدید می‌آید، بنابراین این نوع کارها و تصمیم‌گیری‌های مدیریتی را باید به کسانی که سال‌ها در این زمینه تلاش کرده‌اند بسپارند. آنها می‌توانند با عشق برای ساخت هنر کشور تلاش کنند. 3- این بحث اساسی است. درواقع مردم به ابزارهای لازم نیاز دارند. ابزارهایی که می‌تواند پشتوانه‌ای برای آنها به حساب‌ آید که به‌سمت فرهنگی‌شدن پیش روند. از طریق مدارس و رسانه‌ها باید این برنامه‌ریزی‌های دقیق صورت گیرد. 4- قطعا گروه‌های مردمی تلاش خودشان را در خیلی مواقع انجام می‌دهند که به گوشمان می‌رسد و لذت می‌بریم. اما من سوال دارم چرا باید فعالیت‌هایی باشد که سازماندهی‌شده نباشد و از دست برود. زلزله بم آمد، هنرمندان و گروه‌های دیگر توجه کردند و کارهای فوق‌العاده‌ای انجام دادند، اما بم هنوز آن شهری نشده که باید می‌شد. این باید سیستم پیدا کند و به شکل کلی‌تری پیش رود. فرهنگ ساختن و فرهنگ نگهداری در مردم باید افزایش یابد. مردم باید برای نگهداری آنچه از قبل ساخته‌شده بیشتر تلاش کنند. در هر حوزه‌ای که مربوط به گذشته است. هتل‌ها و بناها و خیابان‌ها. تمام غرور یک کشور به نگهداری بعضی عناصر و بناهایی است که از گذشته مانده است. من وقتی از فرهنگ صحبت می‌کنم یعنی اینکه فرهنگی که از گذشته مانده است؛ یادمان باشد در یک جامعه داریم زندگی می‌کنیم. این جامعه منافع فردی ما نیست و نباید هدر رود. ولی‌الله شجاع پوریان، عضو و معاون اداری اجرایی شورای اسلامی شهر تهران: حل معضلات ملی به‌دلیل فرصت‌سوزی و تخریبی که در هشت سال گذشته صورت گرفته، چالش‌های فرا روی ما فراوان است. در عرصه جهانی، بازسازی چهره جمهوری اسلامی، نیازمند فعالیت دیپلماتیک چشمگیر است و در پهنه داخلی نیز برگرداندن قطار مدیریت کشور به ریل اصلی آن سخت دشوار است. در وضعیتی اینچنین بر این باورم که نخست باید اعتماد جامعه را که سرمایه اصلی دولت و دولتمردان برای اقدام به کارهای بزرگ است، تقویت کرد. در سال‌های گذشته به مردم آمارهای نادرست ارایه شده است همچنین امنیت شغلی و روح و روان آنان صدمه دیده و نابسامانی‌های دیگری واقع شده که بیان آنها مایه اطاله کلام خواهد شد. از این رو، چالش نخست دولت، چیره‌شدن بر این جو روانی است. مردم باید احساس کنند که دولت براساس تعقل و خردجمعی و مشورت با آنها و نیز اعتماد و اعتنا به خواست آنان تصمیم‌گیری می‌کند. بازخورد مثبت این روش و رویکرد دولت، پذیرش تصمیمات و همراهی و همیاری مردم در عملیاتی‌کردن آنها و جنبه بسیار پراهمیتش، مشارکت و تعامل دوسویه مردم و حکومت خواهد بود. مثال روشن و ملموس در این خصوص، فروش سهام و اوراق بهادار است که زمانی مردم از اینگونه طرح‌ها استقبال می‌کنند که به دولت اعتماد داشته باشند. چالش مهم دیگر جامعه ما، گسترش بیکاری و کاهش اشتغال و در نهایت افزایش جامعه بیکاران و ناداران است. امروز در سطح داخلی، بزرگ‌ترین چالش کشور، پاسخگویی به دغدغه‌هایی است که مردم در گذران زندگی و معیشت روزانه خود دارند. اکنون که دولت با برنامه و گروه مدیریتی خوب و کارا در مسیر حل مشکلات قرار گرفته، همه باید کمک کنند و از کارشکنی و ایجاد مشکل و بحران‌آفرینی بپرهیزند تا وقایع دوران خاتمی تکرار نشود. شورای شهر تهران، امروز با کلانشهر، بل ابرشهری مواجه است که مشکلاتش از هر جای دیگر بیش‌تر و گسترده‌تر است؛ یعنی هم مشکلات شهرهای دیگر را دارد و هم مسایل عدیده دیگر مثل آلودگی شدید هوا، ترافیک کشنده و هزینه‌های سرسام‌آور زندگی. رشد جمعیت در دهه‌های اخیر، تهران را به سطح انفجار رسانده؛ زیرا زیرساخت‌های مناسب و متناسب با این رشد پیش‌بینی و فراهم نشده است، به‌گونه‌ای که تامین آب مناسب صنعتی و خانگی، کنترل آلودگی آب و هوا، حل مشکل فاضلاب، نظارت بر ساخت و سازهای غیراصولی، افزایش آسیب‌های زیست‌محیطی و ده‌ها معضل و مشکل دیگر از مسایل و مصائب روزمره مردم تهران است. پرداختن به مشکلات تهران حوصله‌ای مضاعف می‌خواهد. یکی از معضلاتی که امروزه زندگی در تهران را برای شهروندان تهرانی تحمل‌ناپذیر کرده، آلودگی مفرط هواست. مردم حسرت استنشاق هوای سالم را دارند. اگرچه پس از یک بارندگی خوب، هوای پاک به تهران برمی‌گردد، اما ساعاتی بعد، وضعیت دوباره همان است که بوده و این امر سلامت مردم را به‌شدت تهدید می‌کند. حوزه دیگری که به‌ویژه در شهر تهران به توجه مستمر و عاجل نیاز دارد، حمل‌ونقل عمومی و توسعه آن است، خواه از طریق گسترش بزرگراه‌ها و ناوگان حمل‌ونقل عمومی و خواه از راه تعریض و ساماندهی خیابان‌ها و معابر که خوشبختانه تاکنون شورای شهر در هر بخش برنامه‌ریزی خوبی داشته است. حل معضلات ملی، نیاز به همکاری دولت، ملت و همداستانی و همراهی آنها دارد. همان‌طور که دولت به‌تنهایی نمی‌تواند از پس مشکلات برآید، مردم هم قادر نیستند با دست خالی و بدون سرمایه‌گذاری دولت کاری بکنند. اما در این بین، نقش مردم مهم‌تر است؛ به‌ویژه و در مرحله نخست در مورد مطالبه‌گری از دولت. مردم باید از دولت به‌عنوان نماینده خود بخواهند که برای رفع مشکلات و مسایل آنها و تنگناهایی که در زندگی با آن مواجهند برنامه عملی ارایه دهد؛ در برنامه‌هایی که ارایه می‌دهد و در نظارت بر اجرای آنها پیشقدم باشد و همچنین اگر در اجرای برنامه‌ای تاخیر یا اشکال وجود دارد در اعلام نظر در این موارد بی‌تفاوت و بی‌اعتنا نباشد. در این خصوص، صاحبنظران و کارشناسان هر حوزه باید به میدان بیایند. ملت منفعل و بی‌تفاوت هیچ‌گاه به حق خود نمی‌رسد. این یک سنت الهی است که «ان‌الله لایغیر ما بقومٍ حتی یغیروا ما بانفسهم». تا مردم تغییر نکنند تغییری در رفتار مدیران ایجاد نمی‌شود و تا دولت تغییر نکند زندگی مردم بهتر نخواهد شد. مردم می‌توانند در انجام امور همراهی و مشارکت داشته باشند. بهترین عملکرد مردم در گذشته، فاصله‌گرفتن از انفعال و رویکرد تخریبی در انتخابات ریاست‌جمهوری و حضور حداکثری در آن بود. صالح نیکبخت: توجه به رکن چهارم 1- با توجه به شرایط اوضاع و احوالی که در این سه ماه اخیر پیش آمده و بخشی از اصولگرایان سابق که در جبهه پایداری مجتمع هستند، چنین به‌نظر می‌رسد مخالفت‌های آنان یا توافقنامه ژنو که در سال 93 جنبه اجرایی و دایمی پیدا می‌کند یکی از مواردی خواهد بود که دولت دکتر روحانی را با چالش بزرگی مواجه می‌کند، چون وقتی با صراحت او را دروغگو می‌نامند و اعتبار و حیثیت دومین مقام مملکت را زیر سوال می‌برند کسانی که چنین دیدگاه‌هایی را دارند به‌نظرمن در سال 93 وارد چالش بزرگ‌تری خواهند شد که این مساله بهبود وضعیت اقتصادی کشور و خروج از رکود تورمی فعلی را با اشکال مواجه خواهد کرد. 2- در مورد قوه‌ قضاییه کشور، این قوه باید در کلیت توجه بیشتری به این امر کند که صرف‌نظر از فعالیت‌های مدیریت عالی این قوه در بخش‌های میانی و در دادگاه‌ها، بخشی هرچند کم با اقدامات خود اجرای عدالت در این دستگاه را در کلیت زیر سوال می‌برند، به همین جهت پیشنهاد این‌جانب این است که اولا نهاد‌های وزارتی را تقویت و ثانیا امکان انعکاس نظرات مردم نسبت به اینگونه دادگاه‌ها را فراهم کرد زیرا دستگاه قضایی بیش از سایر قوا در معرض خطر قرار می‌گیرد و مردم به این نهاد بیش از سایر نهاد‌ها توجه ویژه دارند و زیر ذره‌بین می‌باشد در یک کلام نباید فقط به گزارش‌های رسمی اتکا کنند. 3- برای اینکه دولت بتواند با معضلات کنونی مبارزه کند و در برابر اظهاراتی که از انتقاد گذشته است مبارزه کند باید اولا از رکن چهارم کشور که همان رسانه‌های عمومی است استفاده کند و اجازه دهد مردمی که به این دولت رای داده‌اند و حماسه 24 خرداد 92 را خلق کرده‌اند، بدون اینکه آزادی مخالفان را که آغشته به توهین و افترا باشد محدود کنند، زیرا خوشبختانه کلیت هیات دولت و مدیران عالی انتخابی آن به معنای واقع پاک بوده و در مظان اتهامات فساد در هر شکل آن نیستند، اما برای این کار دولت باید رییس‌جمهور از مدیران خود حمایت کند. زیرا حمایت از مدیران پاک، یک افتخار است نه اینکه مجموعه‌ای فاسد وجود داشته باشد و از آن حمایت کنند. 4- یکی از چالش‌های بسیار اساسی کشور در حال حاضر مساله محیط‌زیست است که مطابق قانون اساسی دولت موظف به حفظ و صیانت آن می‌باشد اگرچه به صورت اجتماعی کنش‌های خاصی در طول سال 92 صورت نگرفته است ولی به‌نظر می‌رسد در میان مردم وجه تبلیغی حفاظت از محیط‌زیست به‌صورت خوبی توجیه شده و در این‌‌مورد نقش دولت و سازمان محیط‌زیست و مدیریت آن پررنگ بوده است. سیدرضا نورانی، رییس اتحادیه صادرکنندگان میوه: توجه به محیط‌زیست 1- اصلی‌ترین چالش همان موضوع تحریم‌هاست که فکر می‌کنم همه در این انتخاب با من موافق باشند. دولت در این زمینه تلاش‌های خود را شروع کرده و حتی بخش عمده‌ای از مشکلات نیز حل شده و امیدواریم که در سال جدید این رویه ادامه داشته باشد. حل مشکل تحریم‌ها قطعا می‌تواند به بحث توسعه اقتصادی کشور منجر شود. 2- امروز رمز استقلال هر کشوری در تولید و خودکفایی است. همه می‌دانند که تحریم‌ها چه تاثیری روی تولیدکنندگان داخلی گذاشته و می‌گذارد. به اعتراف «فائو» ایران این توانایی را دارد که علاوه بر تامین مایحتاج خودش، به کشورهای حوزه خلیج‌فارس نیز محصولات کشاورزی صادر کند. همین امر نشان می‌دهد که ما پتانسیل لازم را داریم و اگر تحریم‌ها کنار گذاشته شود و توسعه اقتصادی بر محور تولید داخلی شکل بگیرد این امید هست که بتوانیم به جایگاهی که واقعا حقش را داریم برسیم. 3- در هر صورت در اصل همراهی و همگامی مردم با دولتمردان هیچ شکی نیست. در حال حاضر به نظر من این امید به همفکری و همراهی ایجاد شده و خصوصا تولیدکنندگان به میزان زیادی به دولت امید بسته‌اند و دولت از این بابت وامدار مردم است؛ بنابراین فرض عدم همراهی از سوی دولت فرض نگران‌کننده‌ای است. 4- مهم‌ترین چالش اجتماعی که اتفاقا مردم زودتر و موثرتر از دولت نسبت به آن واکنش نشان داده‌اند، مسایل محیط‌زیستی است. نزدیک به شش‌دهه است که کشاورزی دنیا از کود و سم شیمیایی استفاده می‌کند و تازه چند سالی است که کارشناسان به این نتیجه رسیده‌اند استفاده از این سموم می‌تواند بیماری تولید کند و علاوه بر آن آلودگی منابع آبی و خاک کشور را هم در پی داشته باشد. مردم نسبت به این موضوع خوب واکنش نشان داده‌اند و در جهت سالم‌سازی غذایی قدم برداشه‌اند. به‌همین‌خاطر است که امروز هم نسبت به مساله آلودگی هوا تا این اندازه حساس هستند. علیرضاسرحدی، رییس هیات مدیره انجمن صنفی مهندسان ساختمان: بهبود شرایط اقتصادی 1- چالش و اولویت اصلی دولت در سال 93 قطعا باید ادامه همان انگیزه‌ای باشد که مردم را به پای صندوق رای کشاند؛ بحران و سرگشتگی اقتصادی. دولت آقای روحانی شعارها و وعده‌هایی مطرح کرده که مردم نمی‌توانند آن را فراموش کنند چرا که هنوز تورم در جامعه وجود دارد. بنابراین حل مسایل و مشکلات اقتصادی اولویت اصلی دولت خواهد بود. 2- در بودجه پیش‌بینی‌شده سال 93، نقش بودجه عمرانی کمرنگ‌تر از قبل شده و این موضوع قطعا روی روند پیشرفت کشور اثرگذار خواهد بود چرا که بسیاری از پروژه‌های عمرانی کشور نصفه‌ونیمه رها شده و اگر دولت نتواند در سال پیش‌رو برای این معضل فکری کند، بحران‌هایی به همراه خواهد داشت. در حوزه مسکن و صنعت‌ساختمان هم اصلاح روابط غلط اداری و سوءمدیریت‌ها می‌تواند یکی از اصلی‌ترین اولویت‌های دولت در سال 93 باشد. در حال حاضر نگاه کلانی به مدیریت شهری در سطح کشور و حتی مدیریت شهر تهران به‌عنوان‌ام‌القرای جهان اسلام وجود ندارد و شهری که به‌عنوان ویترین کشور محسوب می‌شود با حرف و حدیث‌های فراوان درباره پروژه‌های در دست اقدامش مواجه است، آلودگی هوای تهران نیز از جمله دیگر اموری است که هیچ نهادی به تنهایی نمی‌تواند از پس آن برآید. به نظر می‌رسد که این امور مساله حاکمیتی هستند و برای حل آن باید نگاه کلان و کارشناسی جای نگاه‌های مقطعی را بگیرد. 3- هرم فعالیت‌های اجتماعی نشان می‌دهد که در صورت عدم فعالیت از سوی دولت، بخش‌های کارشناسی باید وارد میدان شوند چرا که در واقع این بخش‌ها ارتباط‌دهنده مردم و دولت‌ها هستند. بنابراین این سوال پیش می‌آید که اگر بخش کارشناسی به رسمیت شناخته نشود چه مشکلاتی پیش خواهد آمد. اول اینکه صدای مردم به گوش دولت نخواهد رسید و در نتیجه دولت‌ها هم نمی‌توانند اولویت‌های مردم را سرلوحه کار خود قرار دهند. بنابراین اگر فرض را بر این بگذاریم که دولت نمی‌تواند چالش‌های جامعه را سامان دهد، بهترین راه، استفاده از بدنه کارشناسی جامعه است ولی اگر دولت نخواهد برای رفع چالش‌های جامعه فکری کند، آن موقع حل مشکلات به دست مردم بسیار سخت خواهد بود چرا که در حال حاضر ما نیازمند به عزم و اراده حکومتی برای ساماندهی بعضی از امور هستیم. 4- به نظرم نباید مساله رای به آقای روحانی را نادیده گرفت، رای به ایشان نشان‌دهنده این است که مردم در حوزه‌هایی که کارشناس نبودند مطالبه نگاه کارشناسی داشتند. درست است که در سال92 بیشترین دغدغه مردم در حوزه آلودگی هوای شهرهای بزرگ بود اما سوالم اینجاست که چنددرصد جامعه در این حوزه کارشناس هستند؟ مردم دغدغه‌هایشان را با رای متجلی می‌کنند. بنابراین فکر می‌کنم که اولا مردم در عمل به نقش اجتماعی خود کاملا موفق بوده‌اند و نکته دوم اینکه حالا منتظر بهبود سازوکار امور هستند. سعید درخشانی، رییس اتحادیه سوپرمارکت‌داران: افزایش قدرت خرید 1- اگر خدا بخواهد دولت آقای روحانی در سال 93 هم باید بخش اصلی فعالیت‌های خود را به بهبود اوضاع اقتصادی از طریق فعالیت در حوزه‌های بین‌المللی اختصاص دهد. هم فضای بازار و هم جو جامعه به‌گونه‌ای است که همه در حمایت صددرصدی از رییس‌جمهور در جهت بهبود اوضاع اقتصادی هستند. 2- بهبود شرایط اقتصادی کشور یعنی توزیع امکان مساوی میان گروه‌ها و افراد برای فعالیت اقتصادی، کسب درآمد و پرداخت مالیات. من بازاری، شمای مشتری اگر بتوانیم هزینه‌های خود را مدیریت کنیم، اگر بتوانیم از پس مخارج زندگی خود بربیاییم، بهره‌وری و تولید اقتصادی خواهیم داشت. مستقیم‌ترین اثر کاهش تورم، افزایش قدرت خرید و ایجاد آرامش در جامعه است. 3- در همان زمان گرانی‌ها هم، بارها از مردم خواستیم که در حد مصرف روزانه خود خرید کنند و از خرید بی‌رویه و انباری خودداری کنند. مردم به دولت آقای روحانی اطمینان دارند اما اگر دشمن بخواهد موش بدواند و دولت را با بحران‌های اقتصادی طرف کند، به نظرم هیچ‌چیز بهتر از مردم نمی‌تواند پادزهر این نیرنگ‌ها باشد. مردم باید به سمت مصرف بهینه موادغذایی بیایند تا با این کار هم شرایط اقتصادی کشور را در ثبات نگه دارند و هم از اتلاف انرژی و تولید زباله جلوگیری کنند. 4- در ماجرای زلزله تبریز، مردم شبانه برای کمک به زلزله‌زده‌ها وارد عمل شدند. خیلی از افراد با انبارهای موادغذایی تماس می‌گرفتند و می‌خواستند که کامیون‌کامیون غذای کنسروی به روستاهای زلزله‌زده بفرستیم. این خودش نشان می‌دهد که ایرانی، عاشق ایران است. صفر فرهمندجم، رییس اتحادیه خواروبارفروشان: تداوم شغل 1- در رابطه با اصناف مسایل فراوانی وجود دارد که می‌توان همگی را جزو اولویت‌های اصلی دولت در حوزه کلان اقتصاد سال 93 به حساب آورد اما چالش اساسی قطعا موضوع نظام مالیاتی خواهد بود. مالیات تا پیش از این براساس توافق مجامع امور صنفی، اتحادیه‌ها و کارشناس‌های مالیات از صاحبان صنایع و فروشندگان دریافت می‌شد. این توافق به‌گونه‌ای بود که هر سال با‌ درصدی رشد پیدا می‌کرد اما با تغییر این روش، سال 93 می‌تواند سال بحران مالیاتی باشد چراکه عملا روش جدید دریافت مالیات به کاهش رونق کسب و کار خواهد انجامید و دولت باید حتما برای آن برنامه‌ای اساسی داشته باشد. چالش بعدی این حوزه، نوسانات کسب و کار است که تداوم شغل در کشور را مورد تهدید قرار داده. 2- چالش‌های اجرای هر طرح باید در طول زنجیره تقسیم شود. علاوه بر این مساله، این روزها واحدهای صنفی با چالش‌های عمده‌ای در زمینه هزینه انرژی مواجه هستند. 3- اگرچه نمی‌توان منکر مشارکت مردم شد اما واقعیت این است که در جامعه ما مردم آنقدر درگیرند و مشکلات دارند که نمی‌شود از آنها توقع مشارکت در انواع امور را داشت. به اعتقاد من در روند حل چالش‌های اقتصادی اگر دولت به هر دلیلی دست به‌کار نشد، اتحادیه‌ها و صنوف و سازمان‌های مردم‌نهاد باید برای احقاق حق مردم وارد عمل شوند اما به نظرم همگی موافقیم که جبران کم‌کاری احتمالی دولت در این زمینه چقدر کم و البته سخت است. 4- طبیعتا مسایل محیط‌زیستی نمود بهترین حضور مردمی در حوزه فعالیت‌های اجتماعی است. مردم به شیوه‌های مختلف در سال گذشته نگرانی خود را نسبت به کم‌آبی رودخانه‌ها و خشک‌شدن دریاچه‌ها نشان داده‌اند. فیاض زاهد: تقویت گروه‌های مردم‌نهاد 1- فکر می‌کنم ادامه مذاکرات ژنو اهمیت دارد، ادامه این مذاکرات در سال 93 اهمیتش بالا می‌رود و نتیجه‌اش مهم‌تر می‌شود. 2- تمرکز مستقیم بر عملکرد وزارت کشور، برای توجه بنیادین به میزان و عملکرد این وزارتخانه در ارتباط با بخش سیاست داخلی در حوزه سیاست اهمیت ویژه‌ای دارد. 3- تقویت نهادهای مدنی، انجمن‌ها و گروه‌های مردم‌نهاد. تلاش اعضای احزاب برای فعال‌کردن خودشان، پویایی انجمن‌های سیاسی اجتماعی و محیط‌زیست برای زنده نگه‌داشتن پویش‌های اجتماعی که اگر جایی دولت کم آورد توان این گروه‌ها، دولت را به جلو براند. 4- کنش مردم روی مساله انتخابات بسیار قابل‌تقدیر بود، اما فعالیت‌های خودجوش مردمی در محیط‌زیست هم شایسته تقدیر است. عبدالجبار کاکایی: سپردن امور به اهل 1- در سطح کلان و ملی تلاش برای ارتقای فرهنگ در جامعه از نظر من نخستین اولویت است که وظیفه این ارتقا بر عهده دولت است، البته به کمک مردم هم نیاز دارد. دولت باید حوزه فعالیت‌هایش را در بخش فرهنگ گسترش دهد. 2-بحث اقتصاد و گسترش مسایل سیاسی هم از اولویت‌های سال جدید است اما به‌نظرم نخستین اولویت بحث گسترش فعالیت‌های فرهنگی است. در حوزه تخصصی خودم هم، اولویت به گمانم، سپردن امور به اهالی ادبیات و هنر مهم‌ترین اولویت است. مدیریت پروژه‌های هنری و ادبی باید برعهده خود هنرمندان و نویسندگان باشد. دولت باید اجازه دهد که این قشر، فعالیت‌های صنفی را گسترش دهد و استقلال پیدا کند و البته به همه نحله‌های هنری فارغ از موافق‌بودن یا مخالف‌بودنشان اجازه فعالیت داده شود. 3- قدم برداشتن در جامعه ایران مستلزم مشارکت طرفین-یعنی دولت و مردم- است. هیچ‌یک از طرفین نمی‌توانند به تنهایی قدمی رو به جلو بردارند، اگر دیگری او را همراهی نکند. هم دولت و هم ملت باید مشترکا در برداشتن موانع همکاری کنند. اگر دولت وسط نیاید کار از دست ملت خارج است و ما در گردابی که در هشت‌سال گذشته در آن فرو رفتیم خواهیم ماند. 4- بهترین عملکرد طبیعتا حضور در انتخابات بود که غیرقابل تصور و پیش‌بینی هم بود. بعد از ناکامی چهارسال قبل تصور نمی‌شد مردم دوباره چنین حضوری داشته باشند و مهم‌ترین آزمونی که مردم در سال اخیر با موفقیت پشت‌سر گذاشتند شرکت در انتخابات 24خرداد بود. درایت مردم و هوشمندی خردمندانه‌شان از درک شرایط موجود، اخیرا مولد ادبیات طنز شده است. این ادبیات طنز، آگاهانه و هوشمندانه به‌وجود آمده است. پانفشردن مردم بر موضوع آزادی‌بیان از ضعف‌های آنان در سال گذشته بود. متاسفانه شاهد بودیم که وقتی فشارهایی به جامعه نویسندگان و هنرمندان می‌آید و وقتی کتاب یا فیلم یا روزنامه‌ای متوقف می‌شود مردم واکنش لازم را نشان نمی‌دهند. به خصوص نسبت به ادبیات حساسیت عمومی ندیدم که امیدوارم به همت مردم، این ضعف در سال پیش‌رو برطرف شود. کاوه میرعباسی: عمل دولت به وعده‌هایش 1- در وهله اول مساله مهم تحریم‌هاست و بعد مساله تورم و مشکلات اقتصادی. 2-در حوزه ادبیات هم فکر می‌کنم باید معیارهای مشخصی برای ممیزی اعمال شود که تمام پدیدآورندگان تکلیف خودشان را بدانند. در هشت‌سال گذشته با یک سردرگمی عجیبی روبه‌رو بودیم و نمی‌دانستیم چه چیزهایی شامل ممیزی هست و چه چیزهایی نیست. من فکر می‌کنم اینها سرخط‌های اصلی اولویت‌های سال 93 ماست. 3- این امور قطعا باید به واسطه دولت انجام شود. این دولتی است که با رای مردم سر کار آمده. مردم به اعتبار وعده‌هایش او را انتخاب کردند. مردم نقش خودشان را با انتخابشان ایفا کردند و حالا این وظیفه دولت است که به وعده‌هایش عمل کند. 4- بهترین عملکردشان مسلما در انتخابات بود و حضور پیدا کردند و باعث شدند دولتی سر کار بیاید که برنامه‌هایش بیش از سایر کاندیداها با نیازهای جامعه ما همخوانی داشته باشد. اما اگر بخواهم واکنشی را نقد کنم و بگویم چه عملکردی باید بهتر می‌بود، چیزی به ذهنم نمی‌رسد. تقی آزادارمکی: گذر از شرایط نابسامان 1- دولت تدبیروامید در سال آتی باچالش‌های متعددی روبه‌رو است. خیلی از این چالش‌ها متعلق به زمانه است و خیلی هم در مورد آن نمی‌توان کاری کرد. باید آنها را به رسمیت شناخت و با آنها مدارا کرد. هیچ دولتی به‌تنهایی نمی‌تواند از آنها گذر کند. دوره‌ای تاریخی است و نیاز به زمان دارد و حاصل کار همه در دوره طولانی می‌تواند زمینه گذرکردن از چالش را فراهم سازد. یکی از مهم‌ترین این چالش‌ها، «نابرابری اقتصادی و اجتماعی» است. این چالش اساس زندگی شده که از قدیم هم بوده و هست و انقلاب‌ها برای کاهش و سامان‌دادن آن شکل گرفته است. بعضی از چالش‌ها هم نتیجه عمل دولت‌های گذشته و به‌طور خاص دولت نهم‌ودهم است. این چالش‌ها با دولت جدید باقی است و بازهم باید با آنها مدارا شود تا طی زمان، کار، تلاش و مشارکت مردمی رفع و رجوع شود. به‌عنوان مثال چالش به‌هم‌ریختگی اداری و سازمانی یکی از آنهاست. این چالش باید به مساله حاشیه‌ای دولت و مردم تبدیل شود، نه کانونی. با کار و برنامه می‌توان از آن گذر کرد. نمی‌شود آن را محور قرار داد، چون همه توان دولت و مردم را می‌گیرد. اما بعضی از چالش‌ها بی‌توجه به شرایط و روندها، زمینه بروز آنها می‌شود. برای دولت تدبیروامید، «بی‌تدبیری» به‌واسطه مدیران و کارگزاران دولتی و «کاهش امید اجتماعی» در میان مردم است. این چالش که دووجهی هم هست، اگر بروز کند کاری برای رفع آن نمی‌توان با بازیگری دولت انجام داد. در عوض، کنشگرانی خارج از حوزه دولت یازدهم ظهور خواهند کرد. این کنشگران می‌توانند رقبای سنتی دولت یا رقیب جدید با شعار جدید باشند. اگر رقیب سنتی باشد که همه کارها و تلاش‌ها هیچ قلمداد خواهد شد و با فروپاشی گفتمان تدبیر و امید شکل گرفته و در نتیجه منازعات و چالش‌ها و مسایل قبلی با تظلم‌خواهی طرح خواهد شد. اگر رقیب جدید به صحنه بیاید بازهم مساله امید اجتماعی و تدبیر، بی‌صاحب و حساب‌وکتاب و مبهم باقی خواهد ماند و یک ضربه اساسی به پیکر کارشناسی، به‌دلیل تعطیلی تدبیر و به پیکر اجتماعی و فرهنگی، به‌دلیل بی‌اعتمادی مردم وارد خواهد شد که نتیجه آن مشارکت‌بخشی برای حرکت دولت بعدی خواهد بود. به‌همین دلیل هم هست که دولت یازدهم بهترین کار و تلاشش را باید در انجام امور بر اساس تدبیر، کیاست، فهم، عقلانیت، حسابگری و قانون انجام دهد و در عین حال زمینه‌های کاهش اعتماد اجتماعی را از بین برده تا امید ایجادشده هر روز بیشتر و پررنگ‌تر شود. این اصلی است که دولت باید به آن توجه کند. 2- باید دید مهم‌ترین چالش در حوزه علم و دانشگاه جامعه‌شناسی کدام است؟ دانشگاه و علم یکی از اصلی‌ترین چالش‌های دولت تدبیر است. زیرا یکی از عوامل و زمینه‌های شکل‌دهنده به جریانی که دولت تدبیر از آن شکل گرفت، تلاش دانشگاهیان و صاحبان علم و دانش بود. صاحبان دانش و علم در ایران مدعی دو نوع تغییر هستند. اول تغییر در نظام علمی و دانشگاهی کشور است. دوم تغییر در شرایط کلی که با شفاف‌سازی امور، امکان تغییر و بهبود زندگی مردم حاصل شود. در روندی که در پیش‌رو است، کمتر به این دو امر توجه شده است. به‌طور خاص می‌توان به‌نحوه عملی که مدیران ستادی حوزه علم و دانش در ایران پیموده‌اند، توجه کرد. وزارت علوم و تحقیقات و فناوری با سختی تمام توانسته است مدیران ستادی‌اش را تغییر دهد. بیش از شش‌ماه از عمر دولت یازدهم می‌گذرد، اما هنوز اولین امور در سیاستگذاری از طرف گروه رقیب دچار چالش است. هنوز معلوم نیست کارهای معمولی و اداری استادان چگونه انجام شود. این شرم‌آورترین رفتار و نگاهی است که به دانشگاه می‌شود. گروهی که متشکل از استاد و محقق هستند و قرار است امور فکری و علمی کشور به آنها واگذار شود، نباید خودشان در مورد مدیر گروه و دانشکده‌شان دخالت داشته باشند. این نادرست است. اینطور نیست؟ همانطور که اشاره شد، دانشگاه و علم و جامعه‌شناسی با چالش‌ها و مشکلات بسیاری روبه‌رو است. مشکل از نابسامانی سازمانی و حرفه‌ای گرفته تا در بی‌کانونی‌شدن علم جامعه‌شناسی، مشکل در اداری‌شدن نیروهای اصلی آن، و مشکل در سیاست‌های اعمال‌شده تحت‌عنوان بازنگری محتوایی است. مشکل اصلی این حوزه را دور کردن جامعه‌شناسان، اصحاب علم و دانشگاهیان در انجام امور ساده‌ای که به خودشان مربوط است، می‌دانم. لازم نیست خیلی دور برویم و به جست‌وجوی امور خیلی عجیب و غریب در دانشگاه و علم و جامعه‌شناسی باشیم. دانشگاه و جامعه‌شناسی و علم به‌دلیل حضور کارمندان اداری در مسند مدیریت و تصمیم‌گیری، دچار بحران مفهومی و معنایی و کانونی شده؛ جامعه‌شناسی دچار بحران کانونیت و در ایران دچار توهم شده است. جامعه‌شناسی در ایران از ساحت علمیت خارج شده و به ساحت حرف و قصه رسیده است. به همین دلیل هم است که خیلی‌ها چون جامعه‌شناسی را حرف و سخن تلقی کرده‌اند، جامعه‌شناس شده‌اند و جامعه‌شناسی می‌گویند. 3- در این زمینه هنوز واکنش جدی از طرف دولت به‌طور خاص صورت نگرفته است. برای رهایی از این وضعیت اعلام سیاست باید بشود. باید اعلام شود ناروایی‌های صورت‌گرفته در حق محققان و استادان و متخصصان پایان یافته و شیوه‌های گذر از شرایط نابسامان اعلام شود. این کار هنوز به‌طور جد صورت نگرفته است. در این زمینه بهترین واکنش را دانشگاهیان داشته و آن را در قالب انتظار و درخواست تحت عنوان «اصلاح امور» اعلام کرده‌اند. همه به انتظار تغییر هستند. در حالی که خودشان باید کاری کنند. امور حرفه‌ای را بدون حضور افراد حرفه‌ای و با نشستی حرفه‌ای انجام ندهند. در حوزه تخصصی مردم کاری نمی‌توانند بکنند. اصلا مردم مسوولیتی ندارند. مردم که نباید بیایند و مشکلات درون دانشگاه را به لحاظ سازمانی و محتوایی حل کنند. باید بگویم مردم بیشتر از متخصصان انتظار دارند تا مشکلات آنها را حل کنند. 4- بهترین عملکرد دولت یازدهم در حوزه انرژی هسته‌ای بوده است. البته انرژی هسته‌ای یکی از وجوه عملکرد مهم‌تری تحت عنوان «اقدام برای تصحیح سیاست خارجی» است. آقای دکتر روحانی و آقای دکتر ظریف در این زمینه گام‌های بلندی برداشته و سعی در اعتماد‌سازی در سطح جهانی دارند. این اقدام به نتایج بسیار خوبی برای اقتصاد و سیاست ایران خواهد انجامید که هر روز ما شاهد یک اقدام هستیم. بدترین حوزه را که باید از روی بی‌توجهی یا عدم توانمندی در ورود دید، اقدام برای فقرزدایی است. کشور ایران دچار شکاف طبقاتی بس بزرگ و مشکل‌آفرین شده است. ندارها خیلی ندارند و داراها خیلی دارا. نباید از داراها چیزی را گرفت که اگر این اقدام شود، موجب به‌هم‌ریختن حوزه اقتصاد خواهد شد. ولی می‌شود با ندارها رفتاری دیگر کرد. اول اقدام فرهنگی است و دوم اقدام و سیاستگذاری سیاسی و اقتصادی. در این زمینه باید از جامعه‌شناسان و اقتصاددانان با هم بهره گرفت، نه فقط اقتصاددانان. زیرا اقتصاددانان مساله‌شان بیشتر رشد و توسعه است تا فقرزدایی. به این لحاظ باید در این زمینه کاری جدی کنند که دیر نشود. مردم ایران در این دوره جدید با رفتاری دووجهی زندگی‌شان را دارند سامان می‌دهند. از یک‌طرف سکوت همراه با انتظار و از طرف دیگر ادامه زندگی آنطور که بوده است. سکوت همراه با انتظار تا سکوت همراه با تن‌دادن به اوضاع و احوال رفتار شرایط ارزیابی را فراهم کرده است. سکوت برای اینکه می‌خواهند بدانند و بفهمند که دولت چه مسیری را شروع و کدام سیاست را دنبال خواهد کرد تا عملشان را جهت دهند. در عین حال مردم، با روش‌ها و سیاست‌هایی که در گذشته داشتند زندگی را اصل قرار داده‌اند و با هر سختی‌ای که هست، ادامه مسیر داده و می‌دهند. اینگونه نیست که مردم در انجام امور جاری‌شان دست از کار کشیده باشند و کاری نکنند. کارهایی را که در زندگی و جامعه و فرهنگ اساسی بوده است دنبال کرده و برای ورود به عرصه جدید است که سکوت توام با انتظار را پیشه کرده‌اند. چرا؟ چون قصد ندارند در این مرحله با طرح شعاری چون «دولت نوکر» به دام دولت و بازی‌های آن بیفتند و شاهد به‌هم‌ریختگی‌های متعدد شوند. این رفتار دووجهی مردم را من نوعی مشارکت در جامعه و همکاری با دولت می‌دانم. با این نگاه است که خیلی نمی‌توان از مردم انتظار داشت اقدام جدی در یکی از حوزه‌های زندگی صورت داده باشند. اثرات این رفتار دووجهی مردم در حوزه اجتماعی و فرهنگی بیشتر خودش را نشان می‌دهد. جایی که مردم تعیین‌کننده هستند. در حالی که در حوزه سیاسی و اقتصادی به‌دلیل محوریت دولت، اثری از این رفتار دووجهی دیده نمی‌شود. چون بازیگران اصلی این دو حوزه دولت و بوروکرات‌ها هستند. اما در حوزه فرهنگ و جامعه، مردم ناظرند و منتظر و ساکت، که همه این سوگیری‌ها به آرامش نسبی انجامیده است. همان اصلی که در سیاست دولت بود و برای ایران هم ضروری. پس ناخواسته ما شاهد ظهور نوع خاصی از آرامش اجتماعی و فرهنگی در جامعه هستیم که اساس آن بر رفتار و سوگیری دووجهی مردم است. سعید لیلاز: حل مشکل تورم 1- در حوزه اقتصاد و کفایت اقتصادی در هشت‌سال گذشته آسیب بسیار جدی به سطح اعتماد عمومی وارد شده. به‌گونه‌ای که از یک طرف مردم اعتمادشان را به کفایت دولت در اصلاح امور اقتصادی کاملا از دست داده‌اند و از طرفی قدرت خرید حقوق‌بگیران پایین آمده و بین 30 تا 40درصد کاهش پیدا کرده است. از طرفی دولت برای اینکه بتواند مشکلات اقتصادی کشور را حل کند، نیاز به این دارد که سرمایه‌گذاری را سامان دهد و بعد ثروت ایجادشده را توزیع کند. سوال اصلی این است که مطالبات مردم زودتر به نقطه جوش خود می‌رسد یا اینکه دولت راه‌حل پیدا می‌کند. دولت ناگزیر است که در سال جدید حداقل 30درصد به حقوق کارمندان و کارگران اضافه کند و از طرفی هم لازم است که درآمد لازم را برای این کار داشته باشد. 2- ما هم‌اکنون با بدترین پدیده تاریخ معاصر ایران روبرو هستیم که اسمش رکود تورمی است. دنیا را که نگاه کنیم غیر از ایران و زیمبابوه کشوری نیست که هم تورم بالا داشته باشد و هم رشد اقتصادی منفی. حتی در ونزوئلا هم اینچنین نیست. تورم هست اما رشد اقتصادی منفی نیست. باید طوری رسیدگی شود که حل یکی منجر به تشدید دیگری نشود. به‌نظرم حل این معضل سیاست بسیار ظریفی لازم دارد. 3- دولت اگر نتواند یا نخواهد این مساله را حل کند، کار تمام است. این یک گزینه نیست بلکه یک اجبار است که دولت باید به آن رسیدگی کند. کاری که مردم می‌توانند بکنند این است که سال 1393 را سال دوران گذار از دوران احمدی‌نژاد به دوران پسااحمدی‌نژاد بدانند و سال 1394 انتظار به ثمر رسیدن تغییرات را داشته باشند. حدسم این است که در سال 94 بین هفت تا 10درصد رشد اقتصادی خواهیم داشتیم. 4- بی‌شک انتخابات بزرگ‌ترین حرکت مردم در سال اخیر بود. همه باید کلاه از سر بردارند و به احترام ملت ایران تا کمر سر تعظیم فروآورند. مردم ما از یک انفجار اجتماعی، سیاسی، اقتصادی و بروز یک اتفاق تلخ تاریخی جلوگیری کردند. انتخابات مهم‌ترین حادثه سال 92 نبود، بلکه مهم‌ترین حادثه 16سال اخیر بود اما عملکرد مردم در بخش محیط‌زیست تقریبا ضعیف بود. من فکر می‌کنم ما در حال دچارشدن به مرگ نه‌تنها تدریجی بلکه مرگ سریع و دسته‌جمعی هستیم که نابودی تمدن از طریق نابودی محیط‌زیست و تاریخ است. اینکه مردم این را تبدیل به یک مطالبه عمیق نمی‌کنند جای درنگ دارد و این جای تعجب بیشتر دارد که خود مردم هم گاهی به این مساله کم‌توجه هستند. آلودگی امروز، یک سونامی سرطان و نابودی ملی را در پی دارد. یک فاجعه ملی تاریخی است که تنها نقطه امید من برای حل این بحران خانم دکتر ابتکار هستند.

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.