|

شو‌پنهاور را جدی بگیرید!

رضا ولی‌یاری مترجمی است که به‌طور جدی به ترجمه آثار شوپنهاور مشغول است. دو سال پیش اثر اصلی این فیلسوف آلمانی، «جهان به‌مثابه اراده و تصور» را به فارسی برگرداند و همین چندی پیش هم کتاب برایان مگی را. در هفته‌های گذشته نیز دو کتاب دیگر از شوپنهاور از سوی همین مترجم روانه بازار شد: «درباب طبیعت انسان» و «ریشه‌های چهارگان اصل دلیل کافی». «ریشه‌ چهارگان» در اصل رساله دکترای شوپنهاور و اولین اثر منتشرشده اوست. «در باب طبیعت انسان» نیز مجموعه کوچکی از نوشته‌های شوپنهاور درباره‌ طبیعت بشری و موضوعاتی از این دست است. فلسفه شوپنهاور اثر برایان مگی نیز یکی از مهم‌ترین مدخل‌های آشنایی با فلسفه شوپنهاور به حساب می‌آید. ریشه چهارگان اصل دلیل کافی این رساله درباره مبادی فلسفه ابتدا در سال 1813 منتشر شد و بابت آن شوپنهاور مدرک دکترا را کسب کرد و بعدها به بنیان دستگاه فکری او تبدیل شد. شوپنهاور این کتاب را سنگ‌ بنای «جهان همچون اراده و تصور» می‌داند و اصرار دارد پیش از مطالعه‌ کتاب اصلی او باید این رساله را خواند. «اصل دلیل کافی» یکی از مفاهیم کلیدی دستگاه فلسفی شوپنهاور است و این کتاب شرح این اصل در چهار صورت بنیادین‌اش است. مخاطب این کتاب نه مشتاقان به گزین‌گویه‌های شوپنهاور بلکه علاقه‌مندان به مباحث انتزاعی‌تر و فلسفی‌تر اندیشه اوست. ممکن است این کتاب در آغاز دشوار و مطالب آن سخت‌فهم و غامض باشد اما پس از خواندن چند صفحه این مشکل برطرف می‌شود. شوپنهاور در رساله «در باب ریشه چهارگان اصل دلیل کافی» به تفصیل به ماهیت عقلی ادراک می‌پردازد و نشان می‌دهد قوه معرفتی از داده‌های کم‌رنگ عرضه شده توسط حواس یک تصویر ذهنی از جهان بیرونی با تمام جزییات آن خلق می‌کند و این تصویر ذهنی بازنمایی داده‌های حواس است و از پندار صرف تخیل کاملا متفاوت است. تمام تصورات به چهار دسته تقسیم می‌شوند که ریشه چهارگانه «اصل دلیل کافی» را تشکیل می‌دهند. وجه نخست این اصل وجه صیرورت است که این اصل را به‌عنوان قانون علیت نشان می‌دهد. بنابراین اگر علت داده شده باشد، لزوما معلول خواهد آمد. وجه دوم با مفاهیم یا تصورات انتزاعی سر و کار دارد که از تصورات ادراک شهودی اخذ می‌شوند. بر اساس «اصل دلیل کافی» اگر مقدمات خاصی فراهم شود نتیجه باید در پی آن حاصل شود. وجه سوم این اصل به وجود در زمان و مکان مربوط است و نشان‌دهنده وجود رابطه‌ای حاکی از رابطه دیگری است. وجه چهارم با افعال سروکار دارد و «اصل دلیل کافی» به شکل قانونِ انگیزش ظاهر می‌شود. بنابراین «اصل دلیل کافی» تنها با تصور به گسترده‌ترین معنی آن سروکار دارد؛ یعنی به صورتی که امور با آن پدیدار می‌شوند. «معنای کلی اصل دلیل کافی می‌تواند در این خلاصه شود که هرچیزی همواره و همه جا به‌واسطه چیز دیگری وجود دارد.» این اصل «اصل بنیادین هرگونه شناخت و بنیان همه علوم» است. ریشه چهارگان اصل دلیل کافی، آرتور شوپنهاور، ترجمه: رضا ولی‌یاری، ناشر: مرکز، قیمت: 12800 تومان درباب طبیعت انسان مقالات این کتاب برگرفته از فصول «درباب اخلاق» و «در باب حقوق و سیاست» و بخشی از متعلقات شوپنهاور و نوشته‌هایی است که پس از مرگ او منتشر شده است. «طبیعت بشری»، «حکومت»، «اراده آزاد و تقدیر باوری»، «شخصیت»، «غریزه اخلاقی» و «تاملات اخلاقی» عنوان مقالاتی است که در این کتاب جمع‌آوری شده است. بیلی ساندرز، مترجم انگلیسی این اثر در این کتاب نیز همچون کتاب‌های قبلی خود برخی عبارات را که به نظرش مهجور یا فاقد جذابیت عمومی بوده حذف کرده است. برای سهولت کار، فصول اصلی را به بخش‌هایی تقسیم کرده و عناوینی به این بخش‌ها داده است. همچنین عنوانی برای کتاب برگزیده که بیانگر گستره واقعی این بخش‌ها باشد. در این کتاب بیش از اخلاق و سیاست، خود طبیعت انسان از وجوه مختلفش مورد بررسی قرار گرفته است. در باب طبیعت انسان، آرتور شوپنهاور، ترجمه: رضا ولی‌یاری، ناشر: مرکز، قیمت: 6500 تومان فلسفه شوپنهاور کتاب «فلسفه شوپنهاور» را می‌توان به دو بخش تقسیم کرد. بخش اول کتاب مربوط به خود فلسفه شوپنهاور و پیش‌زمینه‌های فکری اوست. برایان مگی در این بخش به موشکافی پیش‌زمینه‌های فکری فلسفه شوپنهاور در یونان باستان و سنت تجربی انگلستان و ایده‌آلیسم آلمانی و همچنین بررسی و تشریح «جهان همچون اراده و تصور» پرداخته است. در بخش دوم دامنه‌ تاثیرات فلسفه شوپنهاور در میان متفکران و نویسندگان و هنرمندان پس از او بررسی شده و همچنین به رابطه شوپنهاور با برجسته‌ترین آنها خصوصا واگنر، نیچه و ویتگنشتاین پرداخته است. مگی تاکید دارد که تاثیر شوپنهاور بر اندیشمندان پس از او، از جمله ویتگنشتاین و فروید، نادیده گرفته شده است. مگی در این کتاب تمام مسایل فلسفه شوپنهاور را با تمامی زمینه‌های تاریخی آن بررسی کرده که این دقت‌نظر این کتاب را نیز همچون دیگر آثارش، اثری قابل توجه کرده است. فلسفه شوپنهاور، برایان مگی، ترجمه: رضا ولی‌یاری، ناشر: مرکز، قیمت: 32500 تومان

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.