|

خیرات فرهنگ

محمود آموزگار . دبیر اتحادیه ناشران

رفیقی از گناوه خبر داده یکی از زنان همشهری‌اش بخشی از خانه مسکونی خود را وقف ایجاد موزه مردم‌شناسی گناوه کرده و عکسی هم از این شیرزن گناوه‌ای را زینت‌بخش خبر خود ساخته است. این خبر مرا به فکر واداشت که بین توده مردم، هستند افرادی که دل در گرو اعتلای فرهنگ بسته‌اند و قدر و قیمت آن را در می‌یابند. آن رفیق در انتهای خبر نوشته بود: «خانم فاطمه امیری با این کار، خود را در تاریخ شهر و در اذهان مردمانش ماندگار کرد.» در سفر به افغانستان، یک روز جمعه در شهر کابل برای حضور در مراسم شاهنامه‌خوانی در محل یک کتاب‌فروشی دعوت شده بودم. جمعه بود و تعطیل. ولی کتاب‌فروشی که به سبک اماکن مقدس مفروش بود و همه حین ورود کفش از پا در آورده بودند، مملو از علاقه‌مندانی بود که گوش تا گوش نشسته و اغلب جوان. میزبان کتاب‌فروش حین دعوت در توصیف مراسم گفته بود که از دیدنش مست خواهم شد و به‌راستی اینچنین بود. سه‌مرد میان‌سال با پوشش محلی به رهبری پیری، شروع کردند به خواندن داستان رستم و سهراب به گویش و خوانش مردم دره پنجشیر. پیر که هدایت همخوانی را بر عهده داشت، در لابه‌لای ترنم آهنگین و دسته‌جمعی ابیات شاهنامه، شرح قصه را وا می‌گفت همراه با تفسیر. یک ربعی خواندند و همه سراپا چشم و گوش. به پایان رسیدند و پیر در میان حزنی که از شنیدن قصه بر جمع مستولی شده بود، عذر خواست که نمی‌تواند بیش از این ادامه دهد. خستگی جسمانی و تنگی نفس بیش از این یاری نمی‌کرد. پیر پنجشیری دست‌ها را رو به آسمان بلند کرد و شروع کرد به دعا کردن. به تبعیت از او، حاضران دست‌ها را رو به آسمان گرفتند و به همراهی با او پرداختند. به‌شدت تحت‌تاثیر قرار گرفته بودم. همزیستی دین و ادب متحیرم کرده بود. همچون تاروپود تنیده در هم، هویتی یگانه ساخته بود که تصویری بی‌بدیل از موجودیت یک ملت را به نمایش می‌گذاشت. بعد از پایان مراسم برای عرض ادب، به خدمت پیر مشرف شدم. حال منقلبم را که دید، گفت در افغانستان بعد از قرآن کریم، مثنوی مولانا، شاهنامه فردوسی و گلستان سعدی از جمله کتب مقدس مردمند. با خود فکر می‌کردم که چرا در کشور من، ادب و دین این همه از هم فاصله گرفته‌اند. وقف و نذر و خیرات از سنت‌های زیبا و پسندیده دین و مذهبند. غفلت از این سنت‌ها چه توجیهی دارد و چرا از این دارایی‌ها برای گسترش و اشاعه فرهنگ بهره گرفته نمی‌شود. دوستانی از حوزه فرهنگ و به‌طور خاص کتاب، بانی شده‌اند و به همت اینها، این‌روز‌ها تعابیری چون نذر کتاب، بیشتر و بیشتر شنیده می‌شود. شاید در نگاه نخست این ایده نشدنی به نظر آید؛ ولی طرح کردن آن، گشودن پنجره‌ای برای دیدن این امکان است. گوش‌ها را باز کنیم و چشم‌ها را نبندیم. جدی گرفتن این پیشنهاد و یافتن راهکارهایی برای عملی‌شدن آن وظیفه تمامی اهالی فرهنگ است. استفاده از ظرفیت‌های غنی سنت‌های دینی همچون نذر و وقف و خیرات و پل زدن و مرتبط کردن این دو، راه را هموار خواهد کرد. امروزه با انواع و اقسام موسسات خیریه مواجهیم که عموما در قالب موسسات مردم‌نهاد در بسیج امکانات مردمی برای کمک به نیازمندان مالی اعم از محکومان مالی و بیماران و... می‌کوشند اما در این میان جای موسسات خیریه فرهنگی به وضوح خالی است. همت دوستان گناوه‌ای نشانگر آن است که این نیز شدنی است. می‌شود از اهدای کتاب آغاز کرد. در آستانه سال نو هستیم. زمان نیز ما را یاری خواهد کرد.

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.