تقدیم به آنها که در حاشیهاند
در حال شکستن کله قند
سعید برآبادی
قدیمتر، قند را کلهای میفروختند. پدرم کلهقندهای فریمانی را میآورد و عصرهای جمعه بعد از قیلوله ظهر، مادرم سفره قند میگشاد به شکستنشان، چراکه راه دیگری برای خوردن آنها نبود. واقعیتهای گنده و کلان را هم انگار باید شکست و خرد کرد تا قابلفهم باشند و من فکر میکنم که در این راه، باید اسمهای مهم را فراموش کنم، چهرههای تاثیرگذار را از یاد ببرم، آنهایی که بعد از اسمشان باید از فعلهای قلمبهسلمبه استفاده کرد و هر جملهای که میگویند بدل میشود به عبارتهای خاص. باید از اینها فاصله بگیرم، از سیاست که حالا گویی، قرعه فال به نامش افتاده و اوضاع کمی بر وفق مراد است. بیشتر بهسراغ آدمهایی باید بروم که در حاشیهاند. آدمهایی که فقط در سرشماریها مهم به حساب میآیند و اهمیتی در حد یک عدد به خود میگیرند و حتی وقتی که این یکانها، دهگان میشوند، صدگان و شاید هم هزارگان، باز هم اسمشان در هیچجایی نیست، مگر آنکه از فلان طبقه ساختمانی در حال سوختن به پایین بپرند یا در مدرسهای با بخاری نفتی بسوزند یا صورتشان را یک غیرت کور به باد دهد. باید آنها را در اولویت بگذارم، روایت آنها را از زندگی پیشرو بنویسم و در
روزگاری که چهرهها، قرائت خود را مقدم بر همه چیز کردهاند، من شنونده و راوی غیرچهرهها باشم. در این شبنشینیهای طولانی با کارگران خسته، با مردان تنها، با کودکان بیسرپناه و با جمعهای گسسته، خاطرهها ساخته میشوند، نقلقولها به میان میآید، تاریخ امروز و فردا ورق میخورد اما در هیچجایی ثبت نمیشود. باید آنها را به ثبت کشاند. باید بهدنبال لکههای کوچکی بود تا تابلویی امپرسیونیستی از امروز برای آینده به یادگار گذاشت، حتی نه یادگار بلکه انجام وظیفهای برای مردم که مالیات میدهند تا ما روزنامهنگاران، برای آنها بنویسیم و شاید حالا وقتش باشد که از آنها برای خود آنها نوشته شود. در فراموشی این اسمهای بزرگ و مهم، این چهرههای شناختهشده و تاثیرگذار، سخن از قهر با کسی یا چیزی نیست، سخن از گرفتن فرمان به چپ و راست نیست، حتی ادعای مردمی بودن هم اینجا بیمعنی است؛ شاید از این راه بشود از غلبه آنچه که میخواهد به مدد داشتههای خود به متن وارد و آن را مال خود کند جلوگیری کرد. شاید بشود دل بست به این آزمون و خطا و از پشت لپتاپ رفت میان مردم تا آنها خود راوی خود باشند و شاید هم که هیچکدام اینها میسر نشد اما
چشمانم شاهدی شدند برای آنچه در پایینترین محلهها، در میان خاکوخل ویرانهترین خرابهها و در دوردستترین شهرستانها و دهات در حال اتفاق است و نه خبری از آنها منتشر میشود و نه کسی هست به پیجویی حال آنها. در این فراموشی اما یکچیز مهم مستتر است و آن بیخیالشدن عکسگرفتنها با سلبریتیهای مختلف. نرفتن به مراسمهای رسمی و فرمودهشده و تنندادن به دانش آنهایی که فکر میکنند صاحب کل حقیقت هستند و البته در هرچیزی شککردن. در این فراموشی، «پذیرفتن اینکه هیچوقت در سایه این آدمها به معروفیت نمیرسی» هم یک اصل دیگر است و البته چارهای هم نیست، باید حقیقت را تکهتکه از این گوشه و آن گوشه شهر جمع کرد و روایت آن را آرامآرام در چای گزارش حل کرد و نوشید؛ مثل همان کلهقندی که زیر ضربههای قندشکن آرامآرام خرد میشود تا قابل مصرف باشد.
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.