|

نظرخواهی از ۴۲ شخصیت فرهنگی، سیاسی، اجتماعی و صنفی

چالش‌ها و اولویت‌های دولت و مردم در سال93

«دولت باید متوجه باشد که نباید پاسخ گروه‌های فشار را بدهد، بلکه باید پاسخگوی گروه‌هایی باشد که به او رای داده‌اند.» این جمله را یکی از شخصیت‌های فرهنگی حاضر در این نظرخواهی مطرح کرده است، اما در لابه‌لای سخنان خیلی از گفت‌وگو‌شونده‌ها مضمون بخش دوم این جمله را به بیان‌های مختلف می‌توان پیدا کرد؛ نظرخواهی‌ای که در ادامه تغییر رویکرد صفحه آخر روزنامه در فصل زمستان بود. سعید برآبادی، عسل عباسیان و دنیا عیوضی همکاران صفحه آخر بودند که در کنار هم این نظرخواهی را انجام دادند. پرسش‌ها نیز بر مبنای همین احساس نیاز انتخاب شده است. این 42 نفر این 42 نفر چگونه انتخاب شده‌اند؟ قرار ما این بود که بیشتر از این تعداد در نظرخواهی ما شرکت کنند، اما بسیاری از افراد از پاسخ‌دادن به این پرسش‌ها سرباز زدند و فقط این 42 نفر پاسخ دادند. در میان آنان هم فعالان سیاسی و فرهنگی و اجتماعی هستند و هم فعالان صنفی. طبیعی است که اگر تعداد بیشتر باشد، تغییراتی در پاسخ‌ها به وجود خواهد آمد اما این تغییرات خیلی زیاد نخواهد بود. چالش‌ها و اولویت‌های ایران در سال آینده پاسخ‌دهنده‌ها اگرچه هرکدام با ادبیاتی ویژه و از زاویه‌ای متفاوت به موضوع‌ها نگاه کرده‌اند، اما بیشتر پاسخ‌ها را در سه‌حوزه سیاست خارجی (توافقنامه ژنو، تعامل با کشورهای مختلف و تحریم)، اقتصاد (گرانی، تحریم و... .) و وعده‌های انتخاباتی رییس‌جمهور می‌توان خلاصه کرد. موضوع‌های مهم دیگری نیز در میان پاسخ‌ها می‌توان یافت که با‌وجود اهمیتشان مورد توجه نبوده است. جالب است که میان رویکرد دولت و رویکرد پاسخ‌دهنده‌ها نوعی از همگرایی وجود دارد. گویی مردم و دولت در توافقی نانوشته به حل مساله هسته‌ای و پیامدهای آن و همچنین مسایل اقتصادی اولویت داده‌اند. پیشنهادهای کارشناسان در حوزه‌های فعالیتشان نیز در جای خود جالب و مهم است و می‌تواند سیاستگذاران را به تصمیم‌گیری‌های بهتر سوق دهد. نقش و مسوولیت اجتماعی مردم در غیاب دولت همچنان که بسیاری از پاسخ‌دهنده‌ها تاکید کرده‌اند، فرض این سوال به خصوص وقتی از نخواستن دولت می‌گوییم دچار اشکال است. پرسیده‌ایم اگر فرض کنیم دولت قصد ندارد یا نمی‌خواهد یا نمی‌تواند در این زمینه کاری کند، مردم چه‌کار باید کنند؟ طبیعی است که ما فکر نمی‌کنیم، دولت تدبیر و امید نخواهد این کارها را بکند، اما از آنجا که گفته‌اند، فرض محال حتی محال نیست، چنین فرضی نیز به معنی واقعیت موجود نیست. این سوال کمک می‌کند که ما مردم به مسوولیت‌های اجتماعی خود بهتر بیندیشیم. پاسخ‌ها را که مرور کنیم، می‌فهمیم چرا این سوال و این فرض اهمیت دارد. بسیاری از پاسخ‌دهنده‌ها نمی‌توانند وضعیتی را تصویر کنند که دولت نخواهد کاری انجام دهد و مردم بتوانند. برخی به صراحت تاکید کرده‌اند بدون حمایت یا دست‌کم خواست دولت، نمی‌توان کاری از پیش برد و برخی به اشاره همین مضمون را بیان کرده‌اند. این پاسخ در کنار مطالبه وعده‌ها بیشترین فراوانی را دارد. از جمع‌شدن این دو پاسخ می‌توانیم به این نتیجه برسیم که مردم دست‌بالا فقط می‌توانند از رییس‌جمهور وعده‌هایی را که داده است، پیگیری کنند و خود نمی‌توانند کاری از پیش ببرند. این پاسخ‌ها اگرچه اکثریت دارند، اما با پاسخ‌های دیگری که پیشنهادهای کوچک اجرایی داده‌اند، به چالش کشیده می‌شوند؛ پیشنهادهای خیلی ساده‌ای مانند کاهش مصرف، کاهش خرید موادغذایی، شرکت در انتخابات آتی مجلس، کاهش استفاده از اتومبیل و... . بهترین و بدترین واکنش اجتماعی مردم ظاهرا علاقه چندانی به ذکر بدترین‌ها نیست. چند نفری که از بدترین‌ها در فهرست خود نام برده‌اند، نظرهایشان پراکنده‌تر از آن است که بتوانیم به یک جمع‌بندی برسیم، اما بیشترین توافق در بین هر چهار سوال در این سوال دیده می‌شود. نکته جالب‌تری که از پاسخ‌های این پرسش به آن می‌رسیم، دیده‌شدن فعالیت‌های حتی کوچک اجتماعی است حتی در شهرستان‌ها. این موضوع خود نشان از زمینه مناسب واکنش‌های اجتماعی دارد. با این حال در این پرسش بیشترین فراوانی با «انتخابات ریاست‌جمهوری» است. بیشترین افراد، انتخابات ریاست‌جمهوری و انتخاب حسن روحانی به این سمت را به‌عنوان بهترین واکنش اجتماعی مردم در سال‌جاری ارزیابی کرده‌اند. پس از انتخابات حضور و واکنش مردم در زلزله آذربایجان و همچنین واکنش به مسایل محیط‌زیست و به‌خصوص آلودگی هوا قرار دارد. پرسش‌ها 1- به نظر شما مهم‌ترین چالش‌ها و اولویت‌های سال آینده ایران که دولت و مردم باید با همراهی هم آن را حل کنند، کدام است؟ (در سطح کلان و ملی) 2- در حوزه فعالیت خودتان این اولویت‌ها چیست؟ 3- اگر فرض کنیم دولت قصد ندارد یا نمی‌خواهد یا نمی‌تواند در این زمینه کاری کند، مردم چه‌کار باید کنند (نقش و مسوولیت اجتماعی‌شان) در این زمینه چیست؟ 4- اگر به مرور سال گذشته بپردازیم بهترین عملکرد و نقش مردم در فعالیت‌های اجتماعی و واکنش به آن چه بوده و از طرف دیگر بدترین واکنش یا بی‌توجهی‌شان نسبت به کدام حادثه در سال گذشته بوده است؟

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.