|

برادر آقای بهشتی

سروش صحت

امسال ایام عید قرار بود تنها باشم. اعضای خانواده‌ام با چند خانواده دیگر عازم سفر به جنوب بودند و من می‌خواستم کل تعطیلات را بخوابم و فقط گاهی بیدار شوم، لقمه‌ای سق بزنم و باز بخوابم. دو روز مانده به عید آقایی زنگ خانه‌مان را زد و گفت می‌خواهد چند دقیقه وقت من را بگیرد. دم در رفتم مرد پنجاه‌ویکی، دوساله متشخصی بود. گفت فامیلش بهشتی است. مهندس تاسیسات است و خانه‌اش سر کوچه است. آقای بهشتی خیلی مودبانه، با خجالت توضیح داد که چون مادر خانمش مریض است، باید چند روزی به سفر برود ولی نمی‌تواند برادرش را با خود ببرد و از من خواست روزی یک‌بار به برادرش سر بزنم. و توضیح داد موقعی که من با شاگرد سوپری محل حرف می‌زده‌ام، فهمیده که من عید تهرانم و جایی نمی‌روم. یادم آمد که او را چند بار در سوپر محل دیده‌ام. پرسیدم «برادرتون مسن‌اند؟» برادرش نه پیر بود، نه بچه بود، نه بیماری صعب‌العلاجی داشت. گفتم «پس چرا به ایشون سر بزنم؟» گفت «یه ذره مخش...» دستش را در هوا تکان داد و گفت «یه ذره قاطی کرده» گفتم «یعنی...؟» گفت «بله... ولی بی‌آزاره، تازه از آسایشگاه مرخص شده. بیشتر وقت‌ها هم خوابه. فقط گاهی بیدار می‌شه، یه لقمه‌ای سق می‌زنه و باز می‌خوابه.» این را که گفت از تشابه وضعیتمان کمی دلخور شدم و گفتم «راستش من از دیوانه‌ها یه کم می‌ترسم.» حالا نوبت بهشتی بود که ناراحت شود، گفت «دیوانه یعنی چی؟... برادرم فقط یه کم بالانسش به هم خورده بود، اونم درست شده...» گفتم «من باید چی‌کار کنم؟» گفت «هیچی ما غذامذا و خوردنی همه چیز براش می‌ذاریم، شما فقط شب‌ها یه زنگ بزنید از همون پشت آیفون ازش بپرسین حالش خوبه یا نه... از نظر روانی همین که بدونه کسی هست که روزی یه بار حالشو می‌پرسه براش بسه، ما هم دایم با تلفن باهاش در تماسیم.» گفتم «مطمئنین فقط همینه؟ ... اگه کاری داشت یا حالش بد شد چی؟» آقای بهشتی گفت «راست می‌گین، اصلا شما چرا باید خودتون رو درگیر این مساله بکنید؟» عذرخواهی کرد و می‌خواست برود که صدایش کردم و گفتم «اگر واقعا کاری که از من می‌خواهید همین قدر و اندازه است. برای من زحمتی ندارد.» بهشتی گفت فقط همین است و کلی از من تشکر کرد و رفت... فردا شبش رفتم و زنگ خانه بهشتی را زدم. آیفون برداشته شد و صدای مردانه‌ای بدون اینکه بپرسد کیست، گفت «بیا تو» در را باز کرد و آیفون را گذاشت. تمام قرارمدارها به هم ریخته بود. قرار بود همه چیز از پشت آیفون باشد. نمی‌دانستم باید چه‌کار کنم. از یک طرف وظیفه انسانی‌ام حکم می‌کرد که حالا که مسوولیت قبول کرده بودم مسوولیتم را انجام بدهم و از طرف دیگر مثل سگ می‌ترسیدم. در یک لحظه دلم را به دریا زدم و رفتم تو. برادر آقای بهشتی حدودا 30ساله بود، ته‌ریش داشت و پیراهن مردانه با شلوار گرم‌کن پوشیده بود و معلوم بود که پیراهن را چند لحظه پیش روی زیرپوشش پوشیده که سر و وضعش مرتب‌تر باشد. من که وارد خانه شدم، به استقبالم آمد و خیلی مودبانه عذرخواهی کرد و توضیح داد که فکر کرده یکی از دوستانش آمده به او سر بزند که با آن لحن گفته بیا تو و بعد از من پرسید که چای می‌خورم یا قهوه. گفتم «چای.» برادر بهشتی گفت «خیلی معذرت می‌خوام چای نداریم.» گفتم «خب قهوه.» گفت «عذر می‌خوام قهوه هم نداریم» و خندید. ای داد و بیداد کاملا دیوانه بود... من هم به زور لبخند زدم و باز از ترس ضربان قلبم بالا رفت. برادر بهشتی من را تنها گذاشت و از اتاق بیرون رفت. مطمئن شدم که رفته چاقو یا اره بیاورد و کارم را یکسره کند ولی لحظه‌ای بعد با یک سینی و دو استکان چای تروتمیز و یک برش کیک برگشت و گفت «شوخی کردم هم چای داریم، هم قهوه، هم کیک.» سینی را جلوی من گذاشت و پرسید «برادرم گفته به من سر بزنید؟» گفتم «بله.» گفت «برای اینکه احساس تنهایی نکنم؟» گفتم «بله.» گفت «اون وقت به من می‌گه دیوانه... آخه شما شب بیاین یه زنگ بزنید و برید. چه فرقی به حال من داره؟» چیزی نگفتم. گفت «به شما گفت من دیوانه‌ام؟» گفتم «نه، اصلا.» گفت «بهتون گفت آسایشگاه روانی بستری بودم؟» من‌من‌کنان گفتم «بله، یه چیزهایی گفتن.» گفت «سه‌سال زندگی منو نابود کرد، سه‌سال منو قاطی دیوونه‌ها بستری کرد.» گفتم «یعنی شما مشکلی نداشتین؟» گفت «اصلا، ما فامیلیمون بهشتیه، بهشت هم یعنی فردوس دیگه، بعد چون اسمم هم قاسمه گاهی وقت‌ها به شوخی می‌گفتم من حکیم ابوالقاسم فردوسی هستم... برادرم به خاطر همین منو برد تیمارستان.» گفتم «شوخی می‌کنید؟» گفت «نه.» گفتم «یعنی اینقدر این حرف ناراحتش می‌کرد؟» گفت «خیلی، آخه فکر می‌کنه خودش حکیم ابوالقاسم فردوسیه... هرچی هم بهش می‌گم تو که اسمت قاسم نیست قبول نمی‌کنه، شاید چون یه طلبی از یه آقا محمود نامی داشت که بهش نداد، فکر کرده اون بابا محمود غزنویه، خودش هم فردوسیه.» به چشم‌های آقای قاسم بهشتی نگاه کردم و گفتم «راستش من نمی‌فهمم دارید با من شوخی می‌کنید یا دارید جدی حرف می‌زنید.» گفت «هیچ‌کس نمی‌فهمه... اصلا در کل معلوم نیست چی شوخیه چی جدی... مثلا من عموم از 16سالگی سیگار کشیده، الان هم 84سالشه، سر و مر و گنده است، بعد بابام که یه نخ سیگار هم تو عمرش نکشید تو 49سالگی مرد... این شوخی نیست؟» فردای آن روز قبل از آنکه من سراغ برادر آقای بهشتی بروم، او خودش آمد و زنگ زد. پرسیدم «کیه؟» گفت «حکیم ابوالقاسم فردوسی‌طوسی» خندیدم و در را باز کردم. آن شب خواهرم هم چون کتلت درست کرده بود و می‌دانست من کتلت خیلی دوست دارم، آمد سری به من بزند. خواهرم همین که چشمش به برادر آقای بهشتی افتاد، گفت «به، سلام آقای فردوسی، من عاشق شعرهای شمام.» فردوسی گفت «لطف دارید پروین خانم، من هم کارهای شما را خیلی دوست دارم.» تعجب کردم که برادر آقای بهشتی اسم کوچک خواهر من را از کجا می‌داند. فردوسی گفت «دنیا خیلی کوچیکه.» به خواهرم نگاه کردم. خواهرم گفت «راست می‌گن دنیا خیلی کوچیکه.» فردوسی به خواهرم گفت «چی برامون آوردین؟» خواهرم گفت «کتلت.» فردوسی گفت «نه منظورم کار جدیده.» خواهرم گفت «هیچی، دم عیدی اینقدر دور و برم شلوغ بود که اصلا تمرکز نداشتم.» از خواهرم پرسیدم «تو مگه چی کار می‌کنی؟» خواهرم گفت «منم گاهی شعر می‌گم.» گفتم «ا، پس چرا من نمی‌دونستم؟» خواهرم به جای اینکه جواب بدهد، از فردوسی پرسید «شما کار جدید چی آوردین برامون؟» فردوسی گفت «یه غزل گفتم با این مطلع... الا یا ایهاالساقی ادر کاسا و ناولها... که عشق آسان نمود اول ولی افتاد مشکل‌ها» خواهرم گفت «وای چقدر قشنگ شروع می‌شه.» فردوسی گفت «تقدیم به شما» گفتم «ا، مگه این غزل مال حافظ نیست؟» فردوسی خندید و گفت «تو تیمارستان هم که بودم هر شعری می‌گفتم بقیه دیوانه‌ها می‌گفتن این مال حافظه، این مال سعدیه، این مال اله، اون مال بله.» پروین خندید و گفت «به منم گاهی می‌گن... این حرف‌ها که مهم نیست، آدم باید کار خودشو بکنه»... روز بعد هم دوباره فردوسی خودش آمد. این بار با یک دسته گل و شیرینی. تعجب کردم و پرسیدم برای چی گل و شیرینی آورده است. آقا قاسم گفت «می‌خوام با اجازه‌تون همین جا فی‌المجلس از خواهرتون سرکار خانم پروین اعتصامی خواستگاری کنم.» گفتم «چی می‌گی مرتیکه، دیوانه شدی؟» فردوسی عصبانی شد و گفت «درست حرف بزن. دیوانه منم یا تو؟ ... من بهت احترام گذاشتم اومدم از تو روانی اجازه بگیرم، والا خودمون یه تک پا می‌رفتیم محضر، عقد می‌کردیم و تمام.» گفتم «من بمیرم، خواهرمو به تو دیوانه نمی‌دم.» یک دفعه از بیرون سروصدای زیادی بلند شد و یک‌نفر آنچنان با شدت و حدت به در زد که در داشت از جا کنده می‌شد. دوان‌دوان رفتم و در را باز کردم. حافظ و سعدی و عبیدزاکانی پشت در بودند. حافظ همه را معرفی کرد و عذرخواهی کرد و گفت «عطار و مولوی و خیام و باباطاهر عریان هم تو ترافیک موندن الان می‌رسن.» گفتم «برای چی همه اومدین این جا؟» حافظ گفت «می‌خوایم با شما صحبت کنیم که برای ازدواج این دو تا جوان نه نیارین... شما ببینید اگه فردوسی با پروین ازدواج کنه چه پیوند فرخنده‌ای برای ادبیات ما می‌شه...» گفتم «آقای عزیز این بابا دیروز شعر الا یاایها الساقی شما را برداشته بود می‌خواست به جای شعر خودش قالب کنه. اون وقت شما می‌گی من بذارم خواهرم زن همچین کلاهبرداری بشه؟...» حافظ گفت «اون شعر مال ابوالقاسمه، تذکره‌نویسا بی‌خودی به من نسبت دادن...» گفتم «دارید دروغ می‌گید.» حافظ گفت «آخه چرا باید دروغ بگم؟» گفتم «من دارم دیوانه می‌شم.» عبید زاکانی خندید و گفت «نه، نترس تازه اولشه، به قول یکی از بچه‌ها... هفت شهر عشق را عطار گشت، ما هنوز اندر خم یک کوچه‌ایم.» سه‌روز بعدش برادر آقای بهشتی با خواهرم ازدواج کردند و عازم ماه عسل شدند. خواهرم که نگران بود من تنها باشم به یکی از همسایه‌ها سپرده بود که شب‌ها بیاید و سری به من بزند. شب اول که زنگ آیفون به صدا درآمد، بدون اینکه بپرسم کیست در را باز کردم و گفتم «بیا تو.»

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.