کشتن رقیب بدون خونریزی
قصه از کجا شروع شد؟ مرداد91 بود، علی مظاهری، بوکسور سنگینوزن ایران در حالی که در راند دوم مسابقه خود مقابل «خوزه لاردوئت گومز»، حریف کوبایی، با دو امتیاز پیش افتاده بود با ناداوری سه اخطار از داور دریافت کرد و بازنده این مسابقه شد. مظاهری در اعتراض به این تصمیم بدون دست دادن به داور رینگ را ترک کرد. طبق قوانین بوکس اگر بوکسوری بدون دست دادن به داور، رینگ را ترک کند، حق اعتراض به رای داور را نخواهد داشت و این قانون مظاهری را از شانس برگرداندن رای داور محروم کرد. بعد از این شکست اما علاقهمندان به ورزش در وبسایت «یاهو» با ارسال نظرات خود درباره نحوه قضاوت داوران در مسابقه بوکس مظاهری مقابل حریف کوبایی غوغایی بهپا کردند. اکثر قریب به اتفاق آنها در نظرات خود به حمایت از علی مظاهری و مخالفت با رای داور آلمانی پرداختند. علاوه بر این متنهایی معترضانه و در برخی موارد هم مودبانه روی صفحه رسمی کمیته المپیک قرار گرفت؛ اعتراضهایی که نشان میداد کاربران ایرانی برای رساندن صدای اعتراضشان راه جدیدی را گشودهاند و این آغاز ماجرا بود. حالا دیگر ایرانیها راهش را پیدا کرده بودند؛ روشی بدون درد و خونریزی و هزینه.
قربانی بعدی «ایهار برل»، داور کشتی اهل بلاروس بود. در جریان مسابقه سعید عبدولی با کشتیگیر فرانسوی داور بلاروس آشکارا رای به شکست عبدولی داد و همین ناداوری پای ایرانیهای خشمگین را به صفحه شخصیاش در فیسبوک باز کرد. آنقدر حجم پیامهای غیراخلاقی و حتی جملات تهدیدآمیز زیاد بود که «ایهار برل» ترجیح داد صفحهاش را مسدود کند، اما این برای ایرانیهای خشمگین پایان کار نبود. هواداران خشمگین عبدولی وقتی که دیدند دیگر به صفحه شخصی داور بلاروس دسترسی ندارند، صفحه رسمی فدراسیون جهانی کشتی را هدف گرفتند. فدراسیون جهانی کشتی به ریاست «رافائل مارتینتی» هم ترجیح داد دو شبانهروز، سایت فیلا را غیرفعال کند. حجم ایمیلهای حاوی الفاظ تند به رییس فدراسیون جهانی کشتی آنقدر چشمگیر بود که دو مقام ایرانی صاحبمنصب در المپیک، بهمن طالبی، داور بینالمللی کشتی و رسول خادم، سرمربی تیمملی ایران، از مردم بخواهند این روند قطع شود؛ چراکه این کامنتها (نظرات) سران فیلا را نسبت به اسم ایران حساس و جو را علیه کشتیگیران ما سنگینتر میکند. پس از المپیک لندن، اعتراض برخی کاربران ایرانی در شبکههای اجتماعی نسبت به یک رویداد ورزشی پایان
یافت تا اینکه نوبت به برگزاری لیگ جهانی والیبال و بازی ایران و ایتالیا رسید. در ست سوم بازی ایران و ایتالیا، ایوان زایتسف، ستاره میزبان- با وجود مصدومیت- به زمین آمد و در دو ست متوالی ۱۹ امتیاز برای تیمش گرفت و نزدیک بود با درخشش خود، تیمش را از یک شکست تاریخی نجات دهد. اما این اتفاق نیفتاد و درعوض خاطرههایی که بعد از آن بازی از ایرانیان در ذهن او ماند، تلختر از شکست ناباورانه تیم کشورش مقابل ایران بود. در عرض چندساعت، هزارو900نظر که بیشترشان حاوی دشنام و ناسزاهای رکیک بود، روی صفحه شخصی زایتسف در فیسبوک به چشم میخورد. زایتسف در همان صفحه پس از اطلاع از محتوای نظرات ایرانیان نوشت: «متاسفم که بزرگترین تفریح ایرانیان، توهین به دیگران است.» بعد از این پیام معترضان خشمگین که معلوم نبود دقیقا به چه چیزی اعتراض دارند، از صفحه زایتسف بیرون آمدند والبته بدبینترین افراد هم فکر نمیکردند آنها دارند نقشه حمله دیگری را در اولین فرصت در سر میپرورانند. این انتظار چندان طول نکشید. همگروهی ایران با آرژانتین در جامجهانی 2014 برزیل این بار بهانه خوبی برای اهانت برخی ایرانیان مقیم فیسبوک و شاید نقطه اوج این
سناریو تاسفبرانگیز بود. حالا صدهزارنفر «لیونل مسی»، ستاره تیمملی فوتبال آرژانتین را در گوشه رینگ فیسبوک گیر انداخته بودند و نام «هاشم بیگزاده»، بازیکن نهچندان مطرح تیمملی کشورمان را یکصدا بر سرش میکوبیدند. هرچند در کنار همه تهدیدها، توهینها و حملات، همواره کاربران دیگری نیز بودند که پیامهایی محبتآمیز یا حاوی عذرخواهی منتشر میکردند، اما ریشه این حمله آن هم به صفحه منتسب به بازیکنی که در ایران هواداران فراوانی دارد و شخصیتی محبوب محسوب میشود، چه بود؟ برخی داستان ویدیویی را مطرح میکردند که به گفتوگویی کوتاه میان کامران نجفزاده و لیونل مسی در حاشیه مراسم انتخاب بهترین بازیکن جهان منتسب بود. ویدیویی که ظاهرا در آن مسی در پاسخ به سماجت کامران نجفزاده که از او نظرش را در مورد ایران میپرسد، میگوید: «ایران را نمیشناسد.» عدهای هم ماجرای پیامی را مطرح میکردند که از سوی شناسه یک حساب توییتر جعلی منتسب به مسی و بعد از مشخص شدن نتیجه قرعهکشی جامجهانی برزیل منتشر شده بود. در این توییت جعلی با عکس و نام مسی پیامی به این مضمون منتشر شده بود: «[...]! باید با ایران بازی کنیم! این هاشم بیگزاده دیگه
کیه؟؟» این توییت جرقهای بود برای کاربرانی که فریب این شناسه دروغین را خورده بودند و بهانهای شد برای حمله به صفحه لیونل مسی و حتی راهاندازی صفحاتی در دفاع از هاشم بیگزاده، بازیکن تیمملی ایران. کابران ایرانی مدام آخرین «پست» مسی را «رفرش» میکردند تا ببینند چه کامنتهای جدیدی در صفحه او نوشته شده است. صفحه مذکور در فیسبوک 51میلیون عضو دارد اما آن شب فقط چندهزار ایرانی که از همگروهی ایران با آرژانتین در جامجهانی 2014 ذوقزده شده بودند، در صفحه او غوغایی بهپا کردند. بیش از 65هزار کامنت در دو روز ثبت شد. فراخوان آقای ادمین کار خودش را کرد. حالا شبکهای اجتماعی که همگان از محدودیتهای دسترسی به آن در ایران آگاهند، جولانگاه تماشاگرهای خشمگینی شده بود که گویی از روی سکوهای ورزشگاهها به پشت مانیتور نقلمکان کرده بودند و هیچکس جلودارشان نبود. پست لیونل مسی که در آن از توپ جامجهانی برزیل «برازوکا» نوشته بود، در هر دقیقه چند کامنت زشت داشت. کامنتهایی به زبان فارسی که بیشتر برای شوخی زیر پست او گذاشته شده بود. شوخی نسبت به رویارویی احتمالی هاشم بیگزاده و مسی در دیدار ایران- آرژانتین سوژه اول کاربران
بود. البته بعضی از آنها هم پا را فراتر گذاشتند و دشنامهایی به ستاره آرژانتینی نثار میکردند که هرکسی از خواندن آنها شرم میکرد، یا او را تهدید میکردند. البته چند ایرانی هم ابتکار جالبی داشتند و پروفایلی به نام مسی ساخته بودند و با عکس مسی لابهلای کامنتها به مردم جواب میدادند؛ اتفاقی که حتی رسانههای ایرانی را گمراه کرد و باعث شد چند روزنامه ورزشی یکی از این کامنتهای دروغین را بهعنوان موضعگیری مسی روی جلد ببرد. با وجود این مسی هیچ وقت نسبت به هجوم کاربران ایرانی به صفحهاش واکنشی نشان نداد. کامنتهای توهینآمیز در یکی، دو روز اول، به کامنتهای عذرخواهی تبدیل شد و کار به جایی رسید که تا چند روز پس از ماجرا هم کاربران به صفحه او میآمدند و کامنت میگذاشتند. حجم این حملات و توهینها آنقدر گسترده بود که روزنامه «الموندو»، یکی از روزنامههای معتبر اسپانیایی، در گزارشی نوشت: «هواداران ایرانی با حمله به صفحه شخصی مسی جملات ناپسندی را به این بازیکن گفتند.» در بخشی از این گزارش آمده بود: «مسی در زبان فارسی نام یک فلز است که ارزش زیادی ندارد و به همین خاطر هواداران ایرانی با استفاده از تشابه نام مسی با یک
فلز به توهین این بازیکن پرداختند.» قربانی بعدی اما شاید هیچگاه فکرش را نمیکرد روزی مورد خشم سایبری ایرانیها واقع شود. پس از مراسم قرعهکشی، برخی کاربران به صفحه خانم «فرناندا لیما»، مجری مراسم قرعهکشی سر زدند و عدهای او را شوخی یا جدی سرزنش کردند که چرا حجاب نداشته تا تلویزیون ایران بتواند این مراسم را بهطور کامل پخش کند.» صفحه او فقط اندکی بیش از ۲۰هزار عضو داشت و در صفحهاش تصاویر خانوادگی هم دیده میشد. البته برخی از کاربران ایرانی نیز با ارسال پیام در فیسبوک فرناندا لیما از او به خاطر این رفتار هموطنانشان عذرخواهی کردهاند. با این همه این مجری زن که بعد از این ماجرا در مصاحبه با رسانهها از مردم ایران به خاطر لباسی که پوشیده بود، عذرخواهی کرد و قول داد در مراسم انتخاب بهترین بازیکن جهان پوشش مناسبتری داشته باشد، صفحه فیسبوکش را برای جلوگیری از توهینهای بیشتر مسدود کرد. این شیوه اعتراض البته قربانیان دیگری هم به جز افراد مرتبط با دنیای ورزش هم داشت و همین مساله نشان میداد تماشاگرنماها میتوانند همهجا حضور داشته باشند و این آیین محدود به سکوهای ورزشگاهها نمیشود.
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.