|

«نه» به شکار، به سبک گاندی

سعید برآبادی

117سال از روزی که گاندی تصمیم گرفت در برابر خشونت، پایداری به‌خرج دهد، می‌گذرد. همین روزها اما 117سال پیش بود که او تصمیم گرفت راهی را که طرفداران صلح، امروزه به‌عنوان مبارزه منفی می‌شناسند، در پیش بگیرد و آن را به نام خود سند بزند. اما آیا می‌توان مبارزه منفی را به عرصه‌های اجتماعی هم کشاند؟ می‌توان با آرامش و صلح‌خواهی در برابر آنها که امروز، حیات وحش کشور را سیبل‌ فشنگ‌های خود کرده‌اند ایستاد؟ دکتر اسماعیل کهرم، بوم‌شناس به «شرق» می‌گوید: هرگونه اقدامی برای مقابله با پدیده شکار، نیاز به فرهنگ‌سازی دارد چراکه امروزه آنچه به حیات وحش ایران صدمه می‌زند، نه شکارچیان که شکارکُش‌هاست. گاندی می‌گوید: «اگر قرار باشد چشم در برابر چشم قرار گیرد، روزی دنیا محدود به آدم‌هایی خواهد بود که کور هستند.» هفته پیش که یکی از قدیمی‌ترین شکارچیان ایران، اسلحه خود را به پارک پردیسان اهدا کرد، خواست به مردم بگوید که موج حیوان‌کشی‌های وحشیانه، حتی سابقون شکار را هم، از روزی ترسانده که از حیات وحش ایران جز حیوانات تاکسیدرمی‌شده چیزی باقی نماند. اما پیوندزدن آنچه گاندی در اصلاح سیاست و جامعه و مبارزه با نژادپرستی برگزید با آنچه دوستداران محیط‌زیست ایران امیدوارند اتفاق بیفتد، دوموضوع جدا از هم بوده و پیوندزدن‌شان سخت به نظر می‌رسد؛ مساله‌ای که امیرفرشاد امیری، استاد جامعه‌شناسی دانشگاه آزاد از آن سخن می‌گوید: «برای بدل‌کردن یک رفتار سیاسی به مرامی اجتماعی و مردمی بیش از هر چیز به آموزش آن نیازمندیم. در دنیای امروز برای مقابله با شکار بی‌رویه حیات‌وحش شیوه‌های مختلفی در حال آموزش به مردم است؛ مثلا شیوه «جامعه‌بودن سلاح»، «شکار غیرمجاز، مرگ انسان» و... اما رفتاری که گاندی از خود نشان داد یک منش سیاسی در برابر یک رفتار غیرانسانی انسان‌هاست که سرایت‌دادن آن به دنیای امروز، کار ساده‌ای نیست.» گویی حالا حرکت تازه‌ای آغاز شده که این‌بار هدفش مقابله با سنت‌ها به نفع حیات‌وحش است؛ حرکت‌های آرامی که بی‌شباهت به مبارزه منفی گاندی نیست. بعید هم نبود که بعد از آن شکارچی، حالا 15 شکارچی کهنه‌کار شهرستان کامیاران، دست از تفنگ برداشته و در یک حرکت نمادین، کبوتر در آسمان رها کنند. سوزاندن قفس کبوتران و ادوات شکار که اختتامیه این مراسم بوده، اگر نشان هیچ‌چیز نباشد، لااقل نشانه‌ای است از آشتی مردم محلی با حیات‌وحش و تغییر در سبک زندگی آنها، خصوصا در استانی چون کردستان که شکار یکی از راه‌های قدیمی تهیه غذای خانواده بوده است. ماهاتما تصمیم گرفت به جای جلسات همیشگی، میتینگ‌ها و شنیدن حرف معترضان، عصایش را بردارد و در صحرای نمک، شروع به پیاده‌روی کند. آن روز او با کمترین هزینه و گفتمان، به دنیا نشان داد که با خشونت نمی‌شود جلو خشونت را گرفت و اگر نگاهی به جریمه‌های شکار غیرمجاز بیندازیم درمی‌یابیم که اگر این جریمه‌ها -که نمادی از وجهه خشن قانون در برابر متخلفان است- کارساز بودند، خطر انقراض گونه‌های جانوری تا این اندازه بیخ گلوی محیط‌زیست ایران را فشار نمی‌داد.

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.