|

دگرگونی شکلی و محتوایی خانواده ایرانی

نگار حسینی

«دخترک پیش پدرش رفت، نه گذاشت نه برداشت، گفت می‌خواهد جدا شود که زندگی کردن با این مرد از حوصله او خارج است. گفت حوصله، نگفت تحمل. پدر نه رگ گردنش برجسته شد، نه فریاد زد. گفت: هرکار بخواهی برایت می‌کنم اما ما این شکلی زندگی نمی‌کردیم...» این تصویری است از ابتدای دهه 90، جایی در تهران و پدر متعلق است به‌نسلی که زن و شوهرها در آن جور دیگری زندگی می‌کردند. قدیم‌ترها ازدواج چیز ساده‌ای بود. خانواده و قوم و قبیله صلاح می‌دیدند پسری دختری را «بگیرد» و تمام. دختر گویی با یک قوم ازدواج می‌کرد. نوه‌های مادربزرگ‌های نیم‌قرن پیش، امروزه خیلی ساده به ازدواج تن نمی‌دهند چه رسد به اینکه اجازه بدهند قوم و قبیله برایشان تصمیم بگیرد، البته که در خانواده‌های هسته‌ای امروز، چه جای قوم و قبیله؟ طلاق هم که از اساس جزو مگوها بود، حتی اگر به فرض محال در خیال زن یا شوهری می‌چرخید چه رسد به اینکه زوجی بروند پای جدایی که آن هم اگر بود، مرد، زن را طلاق می‌داد. زنان 50سال پیش احتمالا به مخیله‌شان نمی‌رسید روزی برسد نوه‌هایشان زنانی بشوند که فایل طلاق باز می‌کنند. ماجرا تا همین سه‌دهه پیش ساده‌تر از آن بود که لازم باشد در مورد آن بخوانی و بنویسی و تحلیل کنی. جامعه اما ایستا نیست، پویاست و در این پویایی بسیاری مفاهیم تغییر معنا می‌دهند/ داده‌اند. تا دیروز اگر زنی مطلقه، داغ ننگی به پیشانی داشت که صدرحمت به ماندن در خانه شوهر، امروز ننگی در کار نیست که داغی با آن باشد. زنان امروز تغییر کرده‌اند، بیشتر از مردها. این به خودی خود می‌تواند مفاهیمی را که دست‌کم نیمی از آنان سهم زنانه است تغییر دهد، مفاهیمی که داده است البته. در پرونده فرهنگ ایرانی پیش‌رو مجالی دست دادهتا ازدواج، طلاق، عمومی‌شدن پدیده ازدواج‌های سفید و نیز نگاه تازه به مادرشدن را در جامعه امروز ایران بررسی کنیم.

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.