«رکن پنجم» قاب سینمای ۲۰۱۳ را جنجالی کرد
روایت شکستخورده «هکر مو سفید»
فرناز خطیبی
ژولیان آسانژ برای تمام کسانی که با دنیای فناوری و رایانه سر و کار دارند نامی آشناست؛ هکر موسفید آمریکاییالاصل که اطلاعات کلاسه یا به اصطلاح طبقهبندیشده ایالات متحده را در بخشهای مختلف از جمله نظامی منتشر کرد و پس از آن در فهرست تروریستهای سازمان امنیتملی آمریکا قرار گرفت. هزاران سند درباره افغانستان، عراق، لیبی، مصر و کشتارهای دول غربی توسط آسانژ و تیم او، روی سایتی به اسم ویکی لیکس منتشر شد. ویکیلیکس برای مطبوعاتیها نامی آشنا و منبع بدون سانسور یا ویرایش مطمئنی برای نوشتن گزارشهای جنجالی است. بسته به اینکه شما طرفدار سیاست آمریکا یا قربانی آن باشید برداشت از فیلم پیشرو میتواند متفاوت باشد. فیلم «رکن پنجم» (The fifth estate) محصول ٢٠١٣ آمریکا است که در آن نگاهی به زندگی آسانژ از لحظه راهاندازی ویکی لیکس تا انتشار بزرگترین درز اطلاعاتی جهان دارد. فیلم، روایتی مستند و مطابق با گفته و داستان همکاران آسانژ است. اصل فیلم برگرفته از کتابی به نام «همکاری من با آسانژ، خطرناکترین وبسایت جهان» نوشته «دانیل برگ»، سخنگو و مرد شماره دو ویکیلیکس است. روایتگر فیلم نیز همین همکار سابق بوده که ما شخصیت
ژولیان را از دریچه موافقتها و مخالفتهای او میشناسیم. فیلم از جدایی آسانژ و دانیل بِرگ شروع شده و برای گفتن علت این جدایی به گذشته باز میگردد. در این فلشبک داستان از زمان آشنایی دانیل با ژولین شروع میشود و تا هک بانک سوییسی و سپس تشکیل سازمان و ملاقات با اعضای آینده و یکیلیکس ادامه مییابد. عمده تمرکز فیلم روی سفرهای بیوقفه آسانژ و نشان دادن فرودگاههای کشورهای مختلف است تا به مخاطب حس دربدری آسانژ ناشی از طردشدن از کشوری را که با انتشار اسناد به آن خیانت کرده، دهد. هرچند نیمهاول فیلم مثبت بوده و در آن شاهد گریههای آسانژ برای کشتار مردم هستیم، اما در نیمه دوم، نگاه به شدت منفی است. آسانژ این نیمه خودخواه، کینهجو و خائن است. نقطه اوج داستان در نیم ساعت پایانی فیلم با شروع دعوای آسانژ و بِرگ بر سر انتشار بدون سانسور اطلاعات درزرفته از سازمانهای امنیتی آمریکایی شکل میگیرد. آسانژ همانگونه که بارها تاکید کرده نگران جریان آزاد اطلاعات و کشتهشدن مردمان غیرنظامی در سراسر جهان است، اما دانیل بِرگ نگران است که با منتشرشدن اطلاعات، جان رابطان سازمان امنیت آمریکا و کسانی که با دولت آمریکا کار میکنند،
به خطر بیفتد. در دنیای واقع دعوای آسانژ و همکارانش از همین تفاوت دید شروع و منجر به افشای تمام اسناد از سوی آسانژ میشود. البته عمده شهرت فیلم حواشی آن و مخالفت آسانژ با فیلمسازی از کار او است. او اعتقاد دارد این فیلم و نگاه مغرضانه آن، فعالیتهای او و جان هزاران مردمی را که برای جریان آزاد اطلاعات کار میکنند به خطر میاندازد. آسانژ قبل از تولید فیلم در ایمیلی به «بندیکت کامبربچ» که نقش او را بازی کرده، خواستار عدم شرکت او در این فیلم شده و گفته: «هر چند من نیت خیرخواهانه تو را درک میکنم اما این فیلم دروغ است.» کامبربچ در مصاحبهای پس از فیلم گفت: «من سعی کردم تا جایی که میتوانم فیلم و فیلمنامه را با حذف برخی دیالوگها که بیش از حد مغرضانه بود تغییر دهم.» در نهایت کامبربچ توانست نام خود را بهعنوان ویراستار فیلمنامه مطرح کند و با بازی خوب خود توانست شخصیت منفی ارایهشده از آسانژ را تا حدودی مثبت و اهداف واقعی ویکی لیکس را نشان دهد. با این همه به جز ستایش بازی بازیگران، فیلم با بودجه ٢٦ میلیون دلاری تنها 5/8 میلیون فروش کرد که یک شکست برای کمپانی دیزنی و کارگردان آن «بیل کاندون» محسوب میشود.
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.