|

«آخر هفته» اثر ماندگار سینمای اروپا در سالی که گذشت

دیروز و امروزِ «ینس» و «اینگا»

محمد صادقی

نینا گروسه در سال 1958 و در شهر مونیخ به دنیا آمده است. از سال 1979 تا 1981 در دانشگاه «لودویگ ماکسیمیلیان» شهر مونیخ، ادبیات آلمانی، فلسفه و تئاتر ‌خوانده ولی تحصیل در آن دانشگاه را رها کرده و به دانشکده تلویزیون و فیلم مونیخ رفته و از سال 1981 تا 1987 در رشته کارگردانی به ادامه تحصیل پرداخته است. همچنین او نخستین فیلم خود (آسمان شیشه‌ای) را در سال 1987 ساخته است. نینا گروسه کارگردان فیلم آخر هفته (Das Wochenende) از یک نسل سخن می‌گوید؛ نسلی که برای رهایی از ستم و بی‌عدالتی مبارزه می‌کرده و رویاهایی را در سر می‌پرورانده است. او در گفت‌وگویی می‌گوید پس از خواندن کتاب «آخر هفته» اثر برنارد شلینک بسیار متاثر و با پرسش‌های زیادی مواجه شده است، اما به نظر او مهم‌ترین چیز این است که این نسل چه می‌خواسته؟ از کجا شروع کرده؟ و الان در چه وضعیتی قرار دارد؟ ینس کسلر با بازی زیبای «سباستین کخ» پس از سال‌ها از زندان آزاد می‌شود. او از اعضای گروه ارتش سرخ یا راف (Red Army Faction) بوده؛ گروهی چپگرا که با روش‌های خشونت‌آمیز در پی ایجاد تغییر و استقرار عدالت بوده‌اند. خواهرش تینا (باربارا آئور) به استقبال او می‌آید و با هم به خانه‌ای می‌روند که قرار است آخر هفته را آنجا بگذرانند. دوستان دیگری هم به آنها می‌پیوندند، همچنین یار دیروز او اینگا (کاتیا ریمن) و از همان ابتدا درگیری‌های لفظی میان ینس و دوستان و همراهان قدیمی‌اش شکل می‌گیرد. گروسه در این فیلم، به مشخص‌کردن نسبت و موقعیت هر کدام از این افراد با «آر.‌ای. اف» پرداخته است. او «اینگا» را شخصیت مرکزی این فیلم می‌داند زیرا به تعبیر او، بیش از دیگران «از دست داده»، رنج کشیده و آسیب دیده و هنگامی که با «ینس» مواجه می‌شود، حجمی از پرسش و تردید بر سرش آوار می‌شود که آیا درست زندگی کرده یا نه؟ و همچنان با خود گلاویز است. کارگردان تاکید دارد «اینگا» خسته و کم‌رمق نشان داده شود تا به‌گونه‌ای چهره‌اش بیانگر دغدغه‌ها و پرسش‌هایی باشد که هنوز بی‌پاسخ مانده و باز تاکید دارد این فیلم، تاریخِ «آر.‌ای.اف» را روایت نمی‌کند، از یک نسل حرف می‌زند؛ نسلی که او نیز به‌گونه‌ای خود را متعلق به آن می‌داند... وضعیت تازه‌ای که ینس در آن قرار می‌گیرد، بسیار دقیق ترسیم شده، او که پس از سال‌ها از زندان رها شده، با فضایی روبه‌رو می‌شود و حرف‌هایی را می‌شنود که انتظار آن را ندارد. کسی اقدام‌ها و رفتارهای گذشته‌اش را توجیه‌پذیر نمی‌داند، نه یک دوست قدیمی، نه پسرش، نه دختر اینگا و نه خواهرش. ینس شبیه کسی است که در دیروز جا مانده و ناگهان به امروز پرتاب شده و درست نمی‌داند چه باید کند. اوج ناتوانی‌اش در استدلال آوردن برای رفتارهای گذشته‌اش را در گفت‌وگویی کوتاه با یک نوجوان (دختر اینگا) می‌بینیم و جایی دیگر در دیالوگ‌هایی که بین او و پسرش ردوبدل می‌شود. پس از پایان مکالمه با پسرش در برابر او که نشسته، می‌ایستد و دستش را به سوی او دراز می‌کند. این صحنه از نقطه‌های اوج عاطفی فیلم است و شاید گویای همه حرف‌هایی که ینس در سینه دارد و اینجا و درست در همین سکانس از فیلم است که شفقت تماشاگران را نسبت به خود برمی‌انگیزاند، زیرا بالاخره در یک مکالمه از خشونت دوری می‌کند و به دیگران هم حق می‌دهد! و مشخص می‌شود قدری آرام‌بودن و آرامش بخشیدن، به خودش و مخاطبانش فرصت درست اندیشیدن را می‌دهد، هرچند به این روش چندان عادت نداشته باشد... و اما «اینگا»، او تنها خاطره خوب دیروز است. در کتاب آخر هفته، سرانجام اینگا خودکشی می‌کند و ینس هم به سرطان دچار می‌شود. نینا گروسه در گفت‌وگو با روزنامه Zeit و در پاسخ به اینکه چرا داستان را تغییر داده، می‌گوید شخصیت اینگا برای او بسیار جالب است زیرا به خاطر عشق وارد گروه «راف» شده بوده و از سویی هم دوست داشته یک زندگی معمولی داشته باشد و سرانجام بین این دو گیر کرده و دیگر اینکه نمی‌خواسته ینس را در فیلم ضعیف جلوه دهد. او در این گفت‌وگو از تفاوت‌های میان تماشاگران فیلم «آخر هفته» در آلمان و آمریکا هم سخن می‌گوید و اینکه برخی از تماشاگران آمریکایی (در حالی که دادگاه‌های 11سپتامبر در کشورشان در جریان بوده) درک نمی‌کرده‌اند چگونه می‌توان درباره یک تروریست فیلم ساخت و به او شانسی دوباره داد. او در پاسخ به آنها استدلال‌های خود را ارایه کرده و می‌گوید وقتی حاکمیت قانون وجود داشته باشد، اگر کسی دوره محکومیت خود را به پایان برساند، فرصت خواهد داشت دوباره زندگی خود را بسازد.

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.