|

پدیده‌های تجسمی در سال 92

سحر آزاد

محمد احصایی حالا دیگر موزه متروپولیتن برای بازدیدکنندگان ایرانی تنها محلی برای دیدن آثار هنرمندان دیگر کشورها نیست. مهرماه سال‌جاری بود که خبر خرید تابلویی از محمد احصایی از سوی این موزه بار دیگر هنرهای تجسمی ایران را در سطح بین‌المللی مطرح کرد. این موزه که از سال 1872 در نیویورک آغاز به کار کرده است، سالانه چهار میلیون بازدیدکننده دارد و مجموعه باارزشی از تاریخ اسلام و ایران باستان در آن نگهداری می‌شود بااین‌حال پیش از خرید تابلوی احصایی، اثری که معرف هنر معاصر ایران باشد به این موزه افزوده نشده بود. تابلوی نقاشیخط احصایی که «رویش» نام دارد، یک اثر نقاشیخط با رنگ و روغن روی بوم و در ابعاد ۱۳۵ در ۱۳۵ سانتی‌متر است این رویداد تنها مورد استقبال ایرانیان قرار نگرفت و توماس کمپل، مدیر موزه متروپولیتن آن را «فرصتی ویژه برای دیده‌شدن هنر مدرن و معاصر ایران» توصیف کرد. نصرالله افجه‌ای هنوز سه‌ماه از خرید تابلوی نقاشیخط محمد احصایی از سوی موزه متروپولیتن نگذشته بود که بار دیگر یکی از آثار هنرمندان معاصر ایرانی توانست به مجموعه این موزه راه پیدا کند. یک تابلوی نقاشیخط اثر نصرالله افجه‌ای در بهمن سال 92 از سوی موزه متروپولیتن خریداری شد. افجه‌ای دارای نشان درجه یک هنری از وزارت ارشاد است و‏ در هفتمین همایش چهره‌های ماندگار در سال 1387 به‌عنوان چهره برگزیده در رشته خوشنویسی انتخاب شد. البته مسوولان موزه تابلو را از موسسه «مشاوران هنرهای زیبای ٢٨» به‌عنوان مالک اثر خریداری کردند. این تابلو در سال 91 با رنگ‌های قهوه‌ای و تکنیک اکرلیک روی بوم در ابعاد 160×160 سانتی‌متر خلق شده که افجه‌ای شیوه ریزنویسی و انبوه‌نویسی سال‌های اخیر خود را در آن به‌کار برده است. پرویز تناولی پرویز تناولی را به‌عنوان یکی از پیشروترین مجسمه‌سازان منطقه می‌شناسند. تاثیری که او با برگزاری دوره‌های آموزشی بر نسل جوان گذاشته، در کنار استقبال از فروش آثارش در حراج‌ها اهمیت زیادی بر روند مجسمه‌سازی ایران داشته است. مجسمه «تخت جمشید» تناولی در حراج کریستیز دوبی، به مبلغ دومیلیون‌و۸۴۱هزاردلار به‌فروش رفت که در تاریخ حراج کریستیز در خاورمیانه، رکوردی بی‌سابقه به شمار می‌رود. به‌همین دلیل برپایی نمایشگاهی از آثار او نیز همیشه مورد توجه قرار گرفته است. تناولی مهرماه 92 نمایشگاهی از چهار مجموعه «هیچ»، «شاعر»، «پرنده» و «عشاق» را در گالری ماه مهر به نمایش گذاشت اما این نمایشگاه یک تفاوت با دیگر نمایشگاه‌هایش داشت. همان‌طور که نام آن «مجمسه‌های کوچک» بود، تناولی آثاری را که طی سال‌های اخیر و هنگام ساخت مجسمه‌های بزرگ ساخته بود، به معرض دید عموم گذاشت. ایران درّودی خیلی کم پیش می‌آید که موزه هنرهای معاصر تهران تنها به یک نمایشگاه انفرادی اختصاص پیدا کند اما بعد از آنکه در سال 87 تمام دیوارهای موزه به آثار ایران درّودی تعلق گرفت، یک‌بار دیگر این مکان محلی برای مرور آثار این نقاش شد. بهانه اصلی این نمایشگاه رونمایی از چاپ پانزدهم کتاب «در فاصله دونقطه» بود که با حضور چهره‌های شناخته‌شده‌ای از هنرهای تجسمی، سینما، ادبیات و موسیقی در آذر سال‌جاری برگزار شد. درّودی تاکنون نمایشگاه‌های بسیاری در خارج از ایران برپا کرده است و بیشتر به سبک سوررئال نقاشی می‌کند اما در کنار تجربه‌هایی که در کارگردانی، نقد هنری و تدریس در دانشگاه گذرانده است، با نوشتن این کتاب تجربه خود را در زمینه نویسندگی نیز به آزمون گذاشت که به‌نظر می‌رسد با تجدید چاپ پانزدهم آن دور از موفقیت هم نبوده است. پرویز کلانتری پرویز کلانتری امسال هم نمایشگاهی از آثار خود را به نمایش گذاشت. یک اثر از آثار این نقاش، در فهرست تمبرهای ویژه سازمان ملل به چاپ رسیده است. او که سال گذشته 21 نقاشی خود را در گالری ساربان به روی دیوار برده بود، آبان امسال نیز گزیده‌ای از مجموعه‌های «سقاخانه»، «همراه با عشایر»، «کاه‌گلی» و... را به‌عنوان شش دهه فعالیت خود در زمینه نقاشی در گالری بوم نمایش داد با این تفاوت که او هفت تابلوی جدیدش را که مهر ماه سال‌جاری خلق کرده بود، برای اولین‌بار در این نمایشگاه نشان داد. این مجموعه که «شبانه‌ها» نام دارند، به‌گفته کلانتری در پاسخ به بی‌مهری‌هایی بود که پاییز سال‌جاری او را آزرده‌ بودند. با این‌همه حضور هنرمندان صاحب‌نام در مراسم افتتاحیه که بیشتر آنها را هم‌نسلان کلانتری تشکیل می‌داند، باعث شد این رنجش‌ها از دل کلانتری بیرون برود و او بگوید که دیگر خشمگین نیست و حال خوبی دارد. علی مرادخانی بعد از 15 دوره برگزاری پانزدهمین حراج کریستیز دوبی، یخ‌های رابطه هنرمندان و مسوولان دولتی شکست و علی مرادخانی، معاون هنری وزارت ارشاد در این حراج حاضر شد. او به‌عنوان اولین مسوول دولتی درحالی روند برپایی این حراج را مورد بررسی قرار داد که پیش از این، هیچ‌یک از مدیران هنری اقدامی عملی برای حمایت از بازار بین‌المللی هنرهای تجسمی در حراج‌ها نشان نداده بودند و به‌رغم استقبال از آثار ایرانی و موفقیت هنرمندانی همچون پرویز تناولی، فرهاد مشیری، افشین پیرهاشمی و... که در رقابت با هنرمندان دیگر کشورها رکورددار شده بودند، واکنشی از سوی مسوولان دولتی در پی نداشت. علی مرادخانی، با حضور در پانزدهمین حراج کریستیز دوبی در آبان سال 92 اولین مدیر هنری بود که از نزدیک نحوه برپایی و فروش آثار در این حراج را دنبال کرد و به حمایت از آثار هنری ایران در مرزهای خارج از کشور پرداخت. فرهاد مشیری مهرماه 92 بار دیگر نام فرهاد مشیری در کنار هنرمندان نام‌آور دنیا ایستاد. مشیری نخستین هنرمند خاورمیانه است که به رکورد یک‌میلیون‌دلاری برای فروش اثرش دست یافت اما شهرت او صرفا به‌دلیل فروش آثارش در حراج‌ها نیست. بر اساس آمار سالانه موسسه‌های آرت‌پرایس و فیاک در اکتبر 2011 او توانست از میان 500 هنرمند رتبه 74 را از آن خود کند. این نقاش که تاکنون تنها یک‌بار نمایشگاهی از آثارش در ایران برگزار شده و در سطح بین‌المللی بیشتر از داخل کشور شناخته می‌شود، امسال نیز توانست به‌عنوان هنرمندی ایرانی در کنار هنرمندان دیگر کشورها قرار بگیرد. او در بررسی موسسات آرت‌پرایس و فیاک سال 2013 در میان 500هنرمند، رتبه 92 را به خود اختصاص داد. این موسسه اطلاعات مورد نیاز برای این رتبه‌بندی را از طریق موسسات اصلی حراج، گالری‌های دنیا و مجموعه‌داران تهیه می‌کند. مجید سعیدی مجید سعیدی در زمره عکاسان خبری است که در سال‌های اخیر جوایز زیادی را از آن خود کرده است. یک مجموعه عکس از ورزش بدن‌سازی و مجموعه عکسی از زندگی روزمره در افغانستان از او توانست جایزه طلا و عنوان ارزنده جشنواره بین‌المللی عکس خبری چین را در فروردین سال‌جاری برای او به ارمغان بیاورد. شهریور ماه نیز او یکی از 23عکاسی بود که آثارش در در جشنواره «پخپنیون» به نمایش درآمد. در آخرین ماه پاییز هم نمایشگاه «زندگی در جنگ» سعیدی در شهر بولزانو ایتالیا به نمایش در آمد. یک‌ماه بعد از آن‌هم اتفاق مهم دیگری برای سعیدی که اکنون عکاس آژانس گتی است، روی داد. او جایزه سومین جایزه انجمن لوکاس دوله‌گا برای مجموعه عکس‌های «زندگی در جنگ» را در سالن شهرداری پاریس دریافت کرد. همچنین او در آخرین ماه سال جایزه کتاب سال عکاسی آمریکا را برای مجموعه «زندگی در جنگ» گرفت. ننه حسن (منور منصوری) چندسالی است که اصطلاح «هنرمند خودآموخته» باب شده. یکی از معروف‌ترین آنها مکرمه قنبری است که آثارش، آوازه‌ای جهانی پیدا کرد و به بیرون از مرزهای ایران نیز رفت. پس از آن بود که نمایشگاه‌های گروهی و انفرادی از آثار چنین هنرمندانی با توجه بیشتری برگزار شد اما مادربزرگی با چادر رنگی که قلم‌مو دست بگیرد و نقاشی کند، جای خالی قنبری را پر نکرد تا اینکه تیرماه سال‌جاری، منور منصوری معروف به ننه حسن، بار دیگر قصه‌گوی نقاشی‌ها شد. او با چادر گل‌گلی و به زبان آذری در مقابل تابلوهایش ایستاد و به بازدیدکنندگانی که تعدادشان کم نبود و تمام راهروی منتهی به تالار نامی خانه هنرمندان را پر کرده بودند، داستان نقاشی‌هایش را توضیح داد. او در روایت برخی از داستان‌های حماسی، برداشت شخصی خود را هم دخیل کرده بود، مثلا وقتی داستان کشته‌شدن سهراب به دست رستم را شنید، بسیار ناراحت شد و به‌همین دلیل رستم و سهراب را در تابلویش دوست یکدیگر قرار داد.

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.