|

نذر کتاب؛ نهاد فرهنگی ایرانی

علی‌اصغر سیدآبادی

فردا دومین دوره نذر کتاب در شهرکتاب بهشتی برگزار می‌شود. ماجرای نذرکتاب از یک ایده خیلی ساده و دم دستی آغاز شد. واژه «نذر» در این پروژه به‌جای اهدا یا هر واژه دیگر به نسبت آن با آیین مذهبی ماه رمضان برمی‌گردد. ماه رمضان سال گذشته، گروهی از جوانان که بیشترشان دانشجوی جامعه‌شناسی بودند، از مردم خواستند به‌جای نذری‌دادن هرچیزی، برای کتابخانه‌های روستایی کتاب نذری بدهند. بعدازظهر یک روز پنجشنبه بوستان کناری فروشگاه شهرکتاب میزهایی گذاشتند و مردم کتاب‌های نذری‌شان را تحویل می‌دادند. نتیجه درخشان بود. کلی کتاب برای کتابخانه‌های روستایی جمع شد و از طریق شبکه‌های اجتماعی روستاها شناسایی و کتاب‌ها تحویل شد. بدون اینکه از تبلیغات آنچنانی محیطی خبری باشد که در برخی از کارهای کم‌اهمیت‌تر نهادها مرسوم است و بدون هزینه‌های معمول و مرسوم. یکی از ویژگی‌های مثبت این گروه، تداوم و تبدیل این فعالیت به یک نهاد فرهنگی ایرانی است. آنان از همان آغاز کار به چند نکته توجه کردند. اول اینکه تصمیم گرفتند کارشان محدود به یک‌بار و یک‌سال نشود. دوم اینکه کار را از اول گروهی تعریف کردند و تلاش کردند با همفکری و خرد جمعی پیش بروند و سوم اینکه کارشان را در محافل علمی مطرح کردند و نشستی برای معرفی آن در انجمن جامعه‌شناسان ایران برگزار کردند با عنوانِ «بررسی ابعاد جامعه‌شناسانه و مردم‌مدارانه پروژه نذر کتاب» و چهارم اینکه ایده اهدای کتاب را با یک آیین مردمی پیوند زدند. در دومین دوره هم کتابخانه‌های مراکز خیریه را به آن افزوده‌اند و هم کوشیده‌اند که این ایده با آیینی دیگر پیوند داشته باشد و گفته‌اند: «عید نزدیکه، بیاین عیدی بدیم» کتاب کماکان یکی از مهم‌ترین شاخص‌های پیشرفت در کشورهای مختلف است. وضعیت کتاب در هر کشوری همچون دماسنج، پیشرفت آن کشور را نشان می‌دهد. هر نوع اصلاحی از قفسه کتابفروشی‌ها و کتابخانه‌های عمومی شروع می‌شود. دسترسی عادلانه همه مردم یک کشور و به‌خصوص طبقات محروم به کتاب، هم تاثیر فرهنگی دارد و هم تاثیر اجتماعی. یکی از راه‌های روشن و واقعی اصلاح جامعه حمایت از همین پروژه‌های کوچک مردمی است. نهادهای دیگری هم هستند که در زمینه ساخت و راه‌اندازی کتابخانه‌های روستایی و کتابخانه در مراکز محروم فعالیت دارند. بسیاری از مناطق از فضای کتابخانه نیز محرومند، در حالی که با رقمی بسیار پایین می‌توان یک کتابخانه کوچک روستایی ساخت، با پول یک میهمانی.

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.