|

بی‌تابی «نتانیاهو» و یک یادآوری

فریدون مجلسی . تحلیلگر روابط بین‌الملل

بازهم در آستانه دور تازه مذاکرات برای رفع تحریم‌های بین‌المللی علیه ایران و قبل و بعد از سفر خانم اشتون به ایران، حمله‌های تخریبی از جانب گروه‌های تندرو و منتفع از بحران، در داخل و خارج کشور تشدید شده است. از جمله «نتانیاهو» سفر تازه‌ای به واشنگتن کرده تا با شرکت در لابی‌های طرفدار اسراییل و گفت‌وگو با شخص اوباما، همچنان مذاکرات را به بن‌بست بکشاند. وی چندروز قبل هم از عدم همگامی ایران با «ان‌پی‌تی» و آژانس بین‌المللی انرژی اتمی سخن می‌گفت، که بیان این سخن از سوی فردی که رژیم وی، اساسا ‌«آژانس» و عضویت در آن را قبول ندارد خیلی جالب و مانند این است که یک «هندو» را به «تورات» سوگند دهند! صحنه خبری مذاکراتش با اوباما نشانگر چانه‌زنی‌های سوداگرانه و «شایلاکی» بود و قیافه اوباما را خسته و مستاصل نشان می‌داد. با این حال، رییس‌جمهور و وزیرخارجه آمریکا در مواضع خود برای ادامه مذاکرات و احترام به تعهدات متقابل با ایران راسخ ماندند. درست در همین زمان اسراییل داستانی درباره کشف «کشتی حامل سلاح ایرانی» در دریای سرخ برای فلسطینی‌ها مطرح کرد که ظاهرا ‌زیاد جدی گرفته نشد. احتمالا به‌همین دلیل، نخست‌وزیر ناچار شد نشست خبری راه بیندازد و محموله‌های خیالی خود را نشان دهد! نگارنده درباره نوع به‌اصطلاح اتفاق «ژنریک» آن چیزهایی می‌دانم. سال‌ها پیش که در قضیه جنگ آمریکا و طالبان افغانستان روابطی در حد همکاری متعارف میان دو کشور ذی‌نفع ایران - آمریکا پدید آمده بود، اسراییل موفق شد از بهانه مشابهی برای تخریب آن روابط بهره‌مند شود. اما در این‌باره می‌توانم سطوری از نوشته‌های آقای دکتر «هاگا رام»، استاد دانشگاه «تل آویو»، منتشرشده در کتاب «ایران‌هراسی» از انتشارات دانشگاه «پرینستون» آمریکا (ترجمه فارسی «نشر مروارید») را برای یادآوری به شرح زیر بیاورم: «... اما اسراییلیان، اندکی پس از جنگ افغانستان از اینکه مستقیما ایران را به‌عنوان نیروی اصلی در متن تروریسم جهانی معرفی کنند شرمسار نبودند. تا جایی که من می‌دانم، در طی این دوره هیچ اقدامی از سوی ایران صورت نگرفت و هیچ مطلبی گفته نشد که مستلزم اوج‌گیری این لفاظی‌‌‌‌‌‌های ضدایرانی باشد. بنابراین، دلیل اصلی این کار را باید در جای دیگری جست. درواقع دلایل بسیاری وجود دارد که بپذیریم آنچه درواقع نگرانی اسراییل را تشدید کرد، افشاگری‌‌‌‌‌‌های تازه درباره درگیری ایران در اقدامات تروریستی نبود، بلکه نشانه‌هایی از گرمی قریب‌الوقوع روابط آمریکا و ایران بود که به‌خاطر همکاری‌هایشان در جنگ علیه رژیم طالبان، یعنی دشمن مشترک دو دولت، امکان‌پذیر شده بود. تبادل ژست‌‌‌‌‌‌های نمادین و پرسروصدا میان ایران و ایالات‌متحده حکایت از این نزدیکی داشت، و این اتفاق، مطمئنا، از نظر دولت اسراییل دور نماند. اینکه ایالات‌متحده در جنگ با تروریسم، ترجیح داده بود روی حمایت ایران حساب کند - و نه روی اسراییل- برای اسراییلیان موجب نگرانی و ناراحتی شدید شده بود. مقاله «دُوْ گُولدشتاین» در روزنامه «معاریوْ» این احساس تحقیر را به صادقانه‌ترین وجه بیان می‌‌‌‌‌‌کند اسراییل از بیش از صدسال پیش... در حال جنگ با تروریسم بوده است... تاکنون هیچ کشوری در جهان درگیر جنگی چنین طولانی و چنین مصممانه با تروریسم نبوده است... . تاکنون هیچ کشوری در جهان در جنگش با تروریسم قربانیان بیشتری تقدیم نکرده است... . برای شناخت دهشتِ ترور... اسراییل نیازی... به وقایع خونین 11سپتامبر نداشت... . جنگ اسراییل با تروریسم بسیار پیش از آن آغاز شد که ایالات‌متحده به عزای قربانیانش در اثر ترور بنشیند... . [اما] اسراییل ناگهان منزوی می‌شود. پیوستن به خوب [در جنگ] علیه بد ارزش ندارد... . در عوض، این دولت پشت‌سر اسراییل توطئه می‌کند تا... حمایت دولت‌های تروریست را جلب کند. دولت اسراییل که از چشم‌انداز بهبود در روابط ایالات‌متحده و ایران نگران شده بود تبلیغات بزرگی به راه انداخت تا آن را در نطفه خفه کند (لابی اسراییل و حمایت نومحافظه‌کاران در واشنگتن که جای خود داشت). قضیه کارین- آ -که نام آن برگرفته از کشتی باری‌‌‌‌‌‌ای است که نیروی دریایی اسراییل در اوایل ژانویه 2002/1378 در دریای سرخ آن را بازرسی کرد- باید در همین رابطه بررسی شود. که چون بیشتر سلاح‌‌‌‌‌‌هایی که بنا به ادعا در آن کشتی یافت شد ساخت ایران بود، اسراییل مدعی شد که ایران تلاش می‌کرد تشکیلات فلسطینی را مسلح کند که کاملا برخلاف توافق آن تشکیلات با اسراییل بود. روایت رسمی اسراییلی درباره داستان کارین- آ از سوی رسانه‌های غربی و عربی مورد تردید بسیار قرار گرفت. به‌علاوه، ایران هرگونه دست‌داشتن در این موضوع را تکذیب کرد و مقامات آمریکایی حتی شایع کردند که این نمایش از سوی اسراییل به صحنه آمده بود. اما این ماجرا اسراییل را از بهره‌برداری از این امر به‌منظور ایجاد توقفی در گفتمانِ ایالات‌متحده و ایران بازنداشت. از این‌رو مقامات اسراییلی سریعا مدعی شدند که علنی‌شدن «حلقه ارتباطی ایرانی» با «کارین-آ» در مبارزه برای «نقاب‌برگرفتن از چهره واقعی ایران اهمیتی فوق‌العاده دارد» و آن کشور را در چشم ایالات‌متحده به «گروه بدکاران» بازمی‌‌‌‌‌‌گرداند. تحلیلگری حتی مدعی شد که «کارین-آ» باید ایران را «هدف فوری و مشخص جنگ تمام‌عیار... علیه تروریسم قرار دهد.» این بانوی نویسنده توضیح داد که «بوش برای تشکیل ائتلافی برای جنگ در افغانستان به ایران نیاز داشت.» قضیه هرچه بود، به نظر می‌رسد تلاش دولت شارون برای اینکه از این موضوع «کارین-آ» به سود خود امتیازی کسب کند موثر واقع شد: و چنین بود که در 29 ژانویه 2002/ دوم بهمن 1380، پرزیدنت بوش در نخستین پیام سالانه خود به کنگره، ایران را (همراه با عراق و کره‌شمالی) به‌عنوان بخشی از «محور شرارت» معرفی کرد و آن را برای صلح جهانی مخاطره‌آمیز دانست. دولت شارون اگر هم اظهار شعف علنی نکرد، نفسی راحت کشید. طوری که «هاآرتص» گزارش داد، «منابع سیاسی» از سخنرانی بوش «بسیار خشنود» بودند و «پیش‌بینی کردند که به این ترتیب، یکباره و برای همیشه، به بن‌بست ایالات‌متحده درباره اتخاذ سیاستی مناسب در برخورد با ایران پایان داده شد.»

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.