|

قطار خاتمی ترمز دارد

مهسا امرآبادی

روزی در همین سال‌ها بود که به خاتمی گفتم مدافعان شما بیش از هر منتقد و حتی مخالفانتان به شما آسیب می‌رسانند. این جمله را زمانی گفتم که او در انتخابات مجلس نهم شرکت کرده بود. مانند هر حرکتی که انجام می‌دهد این رفتارش باز هم در بین کنشگران سیاسی و افکارعمومی بازتاب یافت. عده‌ای ناخرسند بودند، عده‌ای دیگر، خرسند. همان روزها سراغش رفتم و نظرم را گفتم... سیدمحمد خاتمی عجیب با نسل ما عجین شده است. روزی تمام امیدمان بود و روزی دیگر خودش شد بخشی از سرخوردگی ما! روزی با تمام وجود تشویقش کردیم و زمانی دیگر از دستش فریاد سردادیم و سعی کردیم از او بگذریم اما الان خوب می‌دانیم خاتمی گذشتنی نیست. بارها به سراغش رفته‌ایم و خواسته‌ایم خاتمی، خاتمی بماند. با وجود انتقاداتی که داشته‌ایم باز هم در نهایت پیش او رفته‌ایم و انتظاراتمان را با او مطرح کرده‌ایم. شاید بتوان او را تنها فردی دانست که در این سال‌ها گلایه و انتقادهای زیادی را شنید و نجیبانه پاسخ داد. شاید پاسخش برای بعضی‌ها مجاب‌کننده نباشد، اما پاسخگو بود. او خود را در قبال عملکردش مسوول می‌داند و در مقابل نقد‌های فراوان جواب می‌دهد. شاید پربیراه هم نباشد که بگوییم خاتمی هم با نسل ما آغاز شد. سال 88 بود که در جلسه‌ای انتقادهایم را به او منتقل کردم، در ملاقات‌ها، او گوش می‌شد برای درددل ما و باز هم او بود و گلایه‌های تمام‌نشدنی ما. الان که زمان زیادی از آن روزها گذشته و می‌توانم از دور به وقایع نگاه کنم، شاید بتوانم قضاوت درست‌تری نسبت به آن روزها داشته باشم. اکنون اندکی می‌توانم بسان فردی خارج از گود، به روزهایی سپری شده نگاه کنم که بارها و بارها خاتمی، مخاطب و شنونده انتقادهای ما بود. واقعیت آن است که من عنوان روزنامه‌نگار اصلاح‌طلب را برای خود انتخاب کرده‌ام. وقتی عنوان اصلاح‌طلب را برای خود برگزیدم باید خیلی مسایل را قبول می‌کردم و اینجا بود که متوجه شدم در شرایط دشوار، چقدر ایستادن بر عقیده اصلاح‌طلبی سخت است، مرز باریک میان زندگی شخصی و نظرگاه سیاسی با مرز پررنگ اصلاح‌طلبی و دیدگاه‌های دیگر، در هم تنیده می‌شود. یک‌سال‌واندی فرصتی ناخواسته پیش آمد تا به دور از هیاهوهای زندگی و جریانات مختلف سیاسی بیندیشم و مرزها را از هم تفکیک کنم. دیگر رفتار و حرکات سیاسی خاتمی برایم معنایی دیگر پیدا کرده بود. فکر می‌کردم خاتمی هم مانند بسیاری از ما در شرایط سختی قرار گرفته و در نهایت، میان منافع شخصی از طرفی و پایبندی به اصول و مرامش، از سوی دیگر، گزینه‌ای را انتخاب کرد که مولودش بود و قطعا بیشتر از ما در برابر آن احساس مسوولیت می‌کرد. فکر می‌کنم چه جاذبه‌ای در خاتمی ایجاد شده که اکنون، می‌توانم معنای رفتارهای او را بفهمم و دلیل منطقی برای حرف‌هایش پیدا کنم. به درستی می‌فهمم که او تغییر نکرده بلکه این سال‌ها و رویدادها، رد خود را در من و ما گذاشته و حالا، تاثیر وقایع، بیش از پیش، نمایان می‌شود. شاید تحت‌تاثیر اصلاح نگرش‌ها، می‌توانم نگاهی واقعی‌تر نسبت به حرکات این مرد محبوب نسل‌مان داشته باشم. اکنون می‌توانم متوجه شوم خاتمی میان منافع شخصی و تشویق و توجه افرادی مانند ما و مصلحت مردم و کشور، به آرمان‌های اصلاح‌طلبی وفادار و پایبند مانده است. نمی‌خواهم او را برای این انتخاب تشویق کنم چراکه او به‌عنوان پدر اصلاح‌طلبی و مرکز ثقل بسیاری از فعالان سیاسی، ملزم به این انتخاب بود و باید فرمان قطار را به درستی هدایت می‌کرد. قطار خاتمی ترمز دارد و این ترمز در بزنگاه‌هایی خطرناک - و گاهی دقیقا در لحظات سرنوشت‌ساز- کشیده شده است. ماجرای ما و خاتمی تمام‌نشدنی است. اما خاتمی برای ما ماندگار است. ذره‌بین ما همچنان روی اعمال و حرکات او ثابت است اما این‌بار می‌خواهم کمی هم در انتقاد به او صبر کنم تا شاید بهتر بتوانم اعمالش را درک کنم. خاتمی هم قطعا اشتباهاتی دارد اما دست‌فرمانش را بر اساس آنچه اعتقاد دارد، تنظیم می‌کند و هیچ‌گاه هم ادعای چیز دیگری غیر از اصلاح‌طلبی نداشته است. نمی‌خواهم بگویم اصلاح‌طلبی تنها و تنها بر اساس فرمان خاتمی می‌چرخد اما می‌دانم انتخاب میان منفعت فردی با عقایدی که عمری برای آن سختی به جان خریده‌ای، انتخاب حساس و خطیری است و خاتمی در این انتخاب، موفق بود. آنچه در پی می‌آید مصاحبه مکتوبی است با سیدمحمد خاتمی که می‌گوید «پیر شده است.» رد این سال‌ها را می‌توان به‌راحتی در چهره او هم دید. اما هنوز هم خاتمی با روحیه همیشگی خویش پاسخگوی باحوصله و دقیق سوالات ماست.

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.