سفیر لبنان:
بحران سوریه مانع تشکیل دولت لبنان شد
مریم امیری .عکس: محمد مؤیدی، شرق
«فادی حاج علی» سفیر 46ساله لبنان در تهران میگوید از نزدیک شاهد انتخابات ایران بوده و آرزو میکند انتخابات در سایر کشورهای منطقه به پرشوری ایران برگزار میشد. او که فارغالتحصیل رشته اقتصاد از دانشگاه آمریکایی بیروت است و پیش از ایران در شهرهایی چون مسکو و لسآنجلس کاردار بوده است، به سوالات مربوط به حزبالله پاسخ نمیدهد و در مقابل اصرار ما میگوید چرا از خودشان نمیپرسید. کمی بعد مترجم او میگوید فرآیند انتخاب سفیر در تهران با مشورت حزبالله صورت میگیرد. او همچنین بخش اعظم ناکامماندن تشکیل دولت در لبنان را به بحران سوریه نسبت میدهد و میگوید تاثیر بحران سوریه در لبنان به حد انفجار رسیده است. با وجود این میگوید امیدوار است سال2014 سالی باشد که رشد گروههای تروریستی در منطقه متوقف شود. انفجارهای بیروت شاید مهمترین موضوعی است که اخیرا توجه رسانهها را به لبنان جلب کرده است. شما چه عواملی را پشت این انفجارها میدانید؟ برخی حتی میگویند لبنان دوباره در حال رفتن به سمت جنگ داخلی است. قبل از ورود به موضوع انفجارها باید به ریشههای آن اشاره کنیم. برای این کار هم باید به
بحران سوریه اشاره کنیم که در زبانههای آن در حال گسترش در منطقه و تحت تاثیر قراردادن بخش وسیعی از خاورمیانه است. بحران سوریه بهویژه به دلیل ورود تعداد زیادی آواره سوری به لبنان و ایجاد وضعیت اجتماعی و امنیتی شکننده، زمینه مساعدی برای فعالیت تروریستها و تکفیریها فراهم کرده تا لبنان را در بحران سوریه درگیر کنند. البته این بخشی از مشکل است. بخش اصلی آن به وجود گروههای تندرو بازمیگردد که تلاش میکنند همزیستی مسالمتآمیز میان طوایف متعدد از جمله شیعیان، سنیها، مسیحیها و... را به هم بزنند و روابط دیرینه و مستحکم این گروهها را مخدوش کنند و ما شاهد دامنزدن به جنگهای مذهبی و قومی در کل منطقه و از جمله در عراق هستیم. در نتیجه باید همواره بر وحدت همه مسلمانان و اتباع ادیان الهی تاکید کنیم. میزبانی شایسته جمهوری اسلامی ایران از کنفرانس بینالمللی وحدت اسلامی، تلاشی در همین راستا بوده است. شما بیش از هر چیز به نقش تکفیریها اشاره کردید. اما تکفیریها از کجا حمایت میشوند و چرا برای بههمریختن فضای امنیتی لبنان محدودیتی برای خودشان نمیبینند؟ تکفیریها بهراحتی در لبنان کلیساهای مسیحیان را به آتش
میکشند و شیعیان را آزار میدهند. لبنان کشوری آزاد است و پیروان ادیان مختلف از دیرباز در لبنان مراسم و آیین مذهبی خود را آزادانه انجام دادهاند. اما متاسفانه برخی جریانها از همین فضای آزاد سوءاستفاده میکنند و همه تلاششان این است که این فضا را از بین ببرند. لبنان از نمونههای بارز دموکراسی و چرخش قدرت در خاورمیانه به شمار میرود. این در حالی است که لبنان از جنگ داخلی عبور کرده است. البته در بخشهایی از لبنان گروههای تندرو از شرایط اقتصادی این مناطق سوءاستفاده کرده و این محیطها را برای فعالیتهای شوم خودشان مناسبتر میدانند. در شرایط دشواری که منطقه با آن روبهروست، نیروهای امنیتی و نهادهای انتظامی لبنان برای منع تکفیریها به ورود به کشور، تلاش شبانهروزی میکنند. البته نهفقط مسیحیها، بلکه همه مردم لبنان از آثار مخرب افکار تکفیری رنج میبرند و آن را نفی میکنند. در پاسخ به سوال شما درباره انفجارهای بیروت، باید بگویم این انفجارها مربوط به منطقه خاصی نبوده، بلکه در همه جای لبنان و با هدف قراردادن طوایف مختلف در مقابل هم بوده است. دوباره به بحران سوریه و گسترش آن به منطقه بازگردیم.
بحران سوریه عمدتا به دو کشور عراق و لبنان سرایت کرده است. در عراق دلایل تقریبا مشخصی دارد. ولی میخواهم نظر شما را در اینباره بدانم. آیا رابطه تاریخی دو کشور سوریه و لبنان باعث شده بحران سوریه به لبنان کشیده شود یا دلایل دیگری دارد؟ باید تاکید کنم لبنان در طول تاریخ خود همیشه از پدیده شوم تروریسم به دور بوده و همیشه هدف دولتهای لبنان، ایجاد صلح و آرامش در کشور و همزیستی مسالمتآمیز همه مردم بوده است. اما در سالهای اخیر شاهد برخی جنایتهای تروریستی بودهایم. همانطور که گفتم مردم لبنان با تندروی بیگانهاند و همه مردم پشتسر نهادهای امنیتی لبنان برای مهار این پدیده ایستادهاند. شاید تقویتشدن گروههای تندرو بهخاطر تسویهحسابهای داخلی باشد. یا شاید به این دلیل که تروریسم به یک اپیدمی منطقهای تبدیل شده است. امیدواریم دستگاههای امنیتی لبنان بتوانند فعالیتهای تروریستی در لبنان را بهخوبی کنترل و خنثی کنند و البته در این زمینه تجربه کشورهایی مانند ایران هم میتواند برای ما بسیار مفید باشد. دولت لبنان چقدر از حضور نیروهای حزبالله لبنان در سوریه اطلاع دارد؟ رییسجمهوری لبنان زمانی اعلام
کرد این حضور باید محدود شود. من مایلم از این زاویه به مساله نگاه کنم. رییسجمهوری لبنان، به مناسبت جشن سال نو، سفرای کشورهای خارجی در لبنان را به حضور پذیرفت و به این مساله هم نگاهی ویژه داشتند. ایشان، به اصولی اشاره کردند که دولت لبنان خود را به آنها ملزم میداند. همچنین صریحا اعلام کردند لبنان همچنان به سیاست خویشتنداری خود در دخالت نکردن در بحران سوریه پایبند است و با هرگونه دخالت نظامی خارجی دیگران هم در این کشور مخالف است. همچنین دولت لبنان در کنار جامعه بینالملل در تلاش برای یافتن راهحل سیاسی برای بحران سوریه است. برای ما بسیار مهم است که این راه سیاسی به بازگشت آوارگان سوری به خانههایشان بینجامد. طبق آمار رسمی بیش از یکمیلیون پناهجوی سوری در لبنان حضور دارند. در کنار آنها حدود 95هزار فلسطینی که از اردوگاه یرموک حومه دمشق آواره شده و به لبنان آمدهاند را هم حساب کنید. به علاوه اینها 450هزار فلسطینی که از سال 1948 به لبنان پناه آوردند، هم هستند. رییسجمهوری و دیگر مقامات لبنانی به این موضوع اشاره کردند که بحران سوریه برای لبنان به حد انفجار رسیده و لبنان دیگر توان پرداخت بازتابهای
منفی آن را ندارد. همین اهمیت و ضرورت حلشدن بحران سوریه را برای لبنان نشان میدهد. رییسجمهور در جلسه مذکور به پیامدهای جانبی بحران سوریه اشاره کردند و از سفرا خواستند برای بهبود شرایط از کمکهای انسانی به پناهندگان دریغ نکنند. دوباره میگویم سیاست لبنان خویشتنداری از ورود به بحران سوریه است. البته فقط لبنان از بحران سوریه متاثر نشده است. در واقع میتوان پرسید کدام کشور در منطقه هست که از این بحران متاثر نشده است؟ همانطور که گفتم مواضع لبنان صریحا اعلام شده که عدم ورود به بحران سوریه است. همچنین ما پیمان کاخ ریاستجمهوری را داریم که به نام پیمان «بعبدا» معروف شده است. در آن پیمان تمام جریانها و احزاب لبنان تعهد کردهاند خود را از بحران سوریه دور کنند. بنابراین سیاست اصولی دولت عدم ورود به بحران سوریه است. شما بارها تاکید کردید لبنان و احزاب لبنانی نباید در بحران سوریه دخالت کنند، در صورتی که این اتفاق قبلا افتاده است. میتوانید در اینباره صریحتر باشید؟ من به مواضع رسمی دولت لبنان اشاره کردم. حزبالله لبنان که از مهمترین جریانهای سیاسی و ستون اصلی مقاومت لبنان در برابر تهدیدات
اسراییل به شمار میرود، حتما نگاه ویژه و دلایل خاص خود را در تعامل با بحران سوریه دارد. ولی آنچه به دولت لبنان مربوط میشود مشخص است و آن پایبندی به سیاست خویشتنداری است. البته ما معتقدیم ادامه بحران سوریه امنیت کل منطقه را با چالشهای بسیار جدی مواجه خواهد کرد. بنابراین ادامه این بحران برای همه کشورهای منطقه خطرآفرین خواهد بود. اشاره کردید که بحران سوریه در لبنان به حد انفجار رسیده است. اگر راهحل سیاسی برای بحران سوریه به این زودیها پیدا نشود، آیا لبنان سناریویی در اینباره دارد؟ و نقش ارتش در این زمینه چه میتواند باشد؟ بله، تاثیر منفی بحران سوریه تنها به مسایل اجتماعی، اقتصادی و امنیتی- بهخاطر ورود پناهندگان سوری- محدود نمیشود، بلکه روی سیاست داخلی لبنان هم تاثیرگذار بوده است. قرار بود در دولت لبنان تغییراتی اتفاق بیفتد و بهدلیل بحران سوریه این تغییرات به تعویق افتاده است. 10ماه پیش باید انتخابات پارلمانی برگزار میشد ولی به دلیل بحران سوریه ماموریت پارلمان فعلی تمدید شد. همچنین دولت لبنان 11ماه پیش استعفای خودش را تقدیم کرد. این به آن معناست که لبنان الان حکومت کارآمدی ندارد.
اما مهمترین مساله لبنان، انتخابات ریاستجمهوری است که تا تیر 1393 باید برگزار شود که هنوز وضعیت آن مبهم است. بنابراین همه نسبت به آثار بحران سوریه بر سیاست داخلی لبنان احساس خطر میکنند. برای خروج از این بحران همه جریانهای سیاسی لبنان با درک این خطرات در تلاش هستند دولت جدید لبنان بهموقع تشکیل شود. امیدواریم این بحران بیش از این ادامه پیدا نکند. در پاسخ به سوال شما درباره نقش آتی ارتش، باید بگویم همه احزاب سیاسی و طوایف مختلف لبنان بر نقش اساسی ارتش برای حفظ وحدت لبنان اتفاقنظر دارند و از آن پشتیبانی میکنند. این نظر جامعه جهانی هم است. در سالهای اخیر ارتش لبنان خونهای زیادی برای حفظ امنیت و وحدت لبنان تقدیم کرده است. نمونه بارز آن مقابله ارتش با فتنه گروههای تندرو و مسلح در جنوب لبنان در حدود هشتماه قبل که ارتش با سرعت عمل و قاطعیت خود موفق شد، بهسرعت این فتنه را خاموش و امنیت را بازگرداند. در این عملیات نیز شماری از افراد ارتش به شهادت رسیدند. به سال 2008 که سازمان «فتحالاسلام» در اردوگاه نهرالبارد شمال لبنان تلاش کرد امنیت لبنان را به خطر بیندازد هم میتوان اشاره کرد. دخالت بهموقع ارتش،
لبنان را از این خطر بزرگ نجات داد. ارتش لبنان ماموریتهای بسیار خطیری دارد. در جنوب کشور دشمنی به کمین نشسته داریم -اسراییل- که مترصد هر نقطه ضعفی است و ارتش در آن مناطق همیشه در حالت آمادهباش است. شما به مشکلات سیاست داخلی لبنان اشاره کردید. آیا بحران سوریه تنها عامل این بحران است؟ آیا برگزاری انتخابات مشکلات سیاسی لبنان را افزایش نمیدهد؟ ما امیدواریم دولت جدید لبنان بهموقع تشکیل شود. رییسجمهور لبنان اعلام کرده دولت در حال شکلگیری است. رییس مجلس نمایندگان هم به این مساله اشاره کردهاند که رایزنیها در حال انجام است و بهزودی دولت تشکیل میشود. درباره دلایل عدم تشکیل دولت توضیح ندادید. با نگاهی تاریخی به تشکیل دولتها در لبنان میبینیم که فرآیند تشکیل دولت همیشه فرآیندی وقتگیر و سخت بوده و این ویژگی مثبت، بهدلیل ترکیب طایفهای و پلورالیسم سیاسی در لبنان است که تشکیل دولت نیازمند رایزنیهای گسترده میان گروههای مختلف است. لبنان از طوایف مختلف تشکیل شده که در پارلمان آن نمود دارد. بحران همسایه شرقی هم به این مساله دامن زده و فرآیند تشکیل دولت را با چالشهای جدی
مواجه کرده است، بهعنوان مثال دولت قبلی که در شرایط عادی سکان هدایت کشور را به دست گرفت، بیش از چهارماه طول کشید تا رایزنیها، توافقات به سرانجام رسید، دولت سعد حریری هم به همین نحو. در آن زمان بحرانی در سوریه وجود نداشت. بنابراین تاخیر در تشکیل دولت به ذات فرآیند تشکیل دولت در لبنان بازمیگردد. حالا که حرف از آقای سعد حریری شد، بگذارید این سوال را بپرسم. ایشان اخیرا اعلام کرده که میخواهد به لبنان بازگردد و در انتخابات شرکت کند. نظر شما و دولت متبوعتان در اینباره چیست؟ درست است ما هم اطلاع پیدا کردیم که آقای حریری چنین قصدی دارد. او میخواهد در انتخابات پارلمانی ماه نوامبر2014 شرکت کند. در مورد ریاست دولت این به مرحله بعدی برمیگردد زیرا رییس دولت الان انتخاب شده است و شاید سعد حریری به دولت بعدی اشاره میکند. رییس دولت کنونی (نخستوزیر) یعنی آقای تمام سلام با رای اکثریت پارلمان انتخاب شده و سخت در تلاش است که با طرفهای سیاسی لبنان برای تشکیل دولت آینده لبنان رایزنی کند. زمانی گفته میشد بیروت عروس خاورمیانه است. در حال حاضر با توجه به اتفاقاتی که برای این شهر و برای لبنان
افتاده است، کشورتان را چگونه تعریف میکنید. هر کشوری تمدن و خصوصیات خاص خود را دارد. لبنان با تعدد فرهنگها و طوایف و تکثرگرایی سیاسی آن تعریف میشود. این امتیازی برای لبنان است و من فکر میکنم این امتیاز باقی خواهد ماند. برای بازگشت به زمانی که بیروت به عروس خاورمیانه معروف بود، نیازمند ثبات اجتماعی، اقتصادی و سیاسی هستیم. این در درجهاول به پایان بحرانهای اطراف لبنان بستگی دارد. بهعنوان سوال آخر، سال 2014 را شاید بتوانیم سال صندوقها بنامیم. در این سال در سراسر جهان حدود 30 انتخابات پیشرو داریم. این به نوعی عکس جریان رشد گروههای تندرو و تکفیری است. به نظر شما در این سال، صندوقهای رای میتوانند مانعی برای این عرضاندام این گروهها باشند؟ فکر میکنم بازگشت به رای ملتها افقهای روشنی پیشروی منطقه بگذارد. همچنین دلیل محکمی است برای اینکه مردم واقعا به دنبال فضایی دموکراتیک هستند که در آن فرصتهای برابر برای همه مردم و ملتها فراهم باشد. این در واقع بروز خواست مردم برای بهبودی شرایط خودشان و تغییر آن است. من این افتخار را داشتم که در جریان انتخابات اخیر ایران باشم و به وضوح
دیدم چگونه انتخابات برای این کشور راهگشا بود. ولی در مقابل کشورهایی مانند مصر را هم داریم که با وجود برگزاری انتخابات، گروههای تندرو عقب ننشستند. یا مثلا در عراق که داعش وضعیت امنیتی فلوجه را در استان الانبار به کلی مخدوش کرد. با وجود چنین واقعیتهایی هنوز معتقدید انتخابات میتواند جلو این گروهها را بگیرد؟ شخصا فکر میکنم فرآیند دموکراسی در منطقه به جدیت در جریان است. فرآیندی نوپا که احتمالا اشتباهاتی هم دارد ولی من معتقدم بهسرعت راه درست را پیدا خواهیم کرد. باید بپذیریم که تغییرات یکشبه اتفاق نمیافتد، مثلا به بلوک شرق نگاه کنید که شاید چند دهه طول کشید تا مردم آن منطقه راه دموکراسی را پیدا کنند و ثبات یابند. ولی نظر شخصی من این است که پایههای دموکراسی در منطقه نهادینه و مستحکم شده است و دیری نخواهد پایید که شاهد تحقق دموکراسی حتی در کشورهایی چون عراق و لیبی باشیم البته این تغییرات برای گروههای تکفیری خوشایند نیست؛ جریانهای دموکراتگرا هم به موازات آن، هر روز تقویت میشوند ولی بهناچار باید چالش با تندروها را بپذیرند.
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.