طلاییترین سال بازاری طلایی
حمزه بهادیوند چگینی
بدون شک سال 92 را باید طلاییترین سال بورس بعد از تجربه سال 82 دانست؛ سالی با خصوصیات یک بازار پربازده، آن هم در غیاب بازارهای موازی. به عبارت سادهتر، بورس در سالی که گذشت، تنها مأمن سرمایههای کشور بود. قیمت دلار طی یک سال گذشته بیش از 15درصد کاهش یافت و سکه 35درصد افت را در کارنامه یکساله خود به ثبت رساند. این در شرایطی است که بررسیهای اولیه حکایت از نزول 20درصدی قیمت مسکن در این مدت دارند. در این میان تنها مرجع تقریبا تغییرناپذیر برای نقدینگی 600تریلیونتومانی کشور، سیستم بانکی بود که به دلیل ثبات نرخ سود سپردهها با تغییر چشمگیری مواجه نشد. در این بین بورس با آغازی ملایم در سال 92 روندی توفانی را در اواسط سال پشتسر گذاشت، به طوریکه در برهههایی سود هفتگی هشت تا 10درصدی را نیز عاید سرمایهگذاران خود کرد و در نقطه اوج، نرخ بازدهی این بازار به 135درصد رسید. البته این روند پایداری خود را به دلایلی که در ادامه مورد اشاره قرار خواهد گرفت از دست داد، اما در هر حال حتی در سال جدید همچنان بهترین محل برای سرمایهگذاران محسوب میشود. بورس در 4سناریو نگاهی به روند تغییرات بازار سرمایه
در سال 92 نشان میدهد بورس با چهاردوره زمانی خاص مواجه بوده است؛ دوره پیش از انتخابات، دوره پیش از شروع به کار دولت جدید، دوره همزمانی با توافقنامه ژنو و دوره ریزشی بازار سرمایه. در دوره نخست حرکت بازار، بورس حرکت ملایمی را که در دورههای پیش آغاز کرده بود با نگرانی ناشی از رییسجمهوری آینده کشور ادامه داد. حضور سعید جلیلی به عنوان یک کاندیدای رادیکال با تفکرات نزدیک به احمدینژاد این نگرانی را که اقتصاد کشور ممکن است در یک دوره لااقل چهارساله با شرایط وخیمی روبهرو شود، افزایش داده بود و بازار سرمایه در این دوره در لاک دفاعی سختی فرورفت. اما این نگرانی چندان پایدار نبود و با انتخاب کاندیدای اصلاحطلب به عنوان رییسجمهوری، بورس روند افزایشی خود را آغاز کرد؛ روندی که کمتر کسی پیشبینی میکرد به مرز 90هزار واحد هم برسد. در آن دوره پیشبینی تکنیکالیستهای بازار رقم 55هزار واحد برای شاخص به عنوان سقف بود. آمارهای شاخص بورس نشان میدهند این بازار در فاصله آغاز سال 92 تا روز پیروزی رییسجمهوری جدید 20درصد بازدهی عاید فعالان این بازار کرده است. دوره دوم دوره روند افزایشی شاخص با شیب صعودی و فزاینده و آغاز
بازدهی توفانی بورس در سال 92 بود. در این دوره که از 24خرداد تا 12مرداد را شامل میشود بورس تهران به 23درصد رسید. بعد از این روند صعودی بازار ادامه یافت اما تشدید احتمال حمله آمریکا به سوریه اثر شدیدی را بر بورس تهران بر جای گذاشت. در همین دوره سرمایهها به تدریج در حال خارجشدن از دور معاملات فعالان بازارهای سکه و ارز بودند، اما ریزش بیش از حد بورس تهران (بازار سرمایه ایران در آن دوره بیش از بورس دمشق ریزش داشت!) نشان داد نگرانیهای جدیدی در حال شکلگیری است؛ نگرانی از حباب در بازار و خروج روانی سرمایههای ناپایدار. در این ایام انتشار گزارشهای ششماهه مطلوب شرکتهای بورسی دوباره روند افزایشی بورس را تشدید کرد، بهطوری که در دوره سوم فعالیت بازار که تا توافقنامه ژنو و حتی پس از آن ادامه داشت، بورس تهران 50درصد بازدهی از خود بر جای گذاشت که بیش از تمام ششماهه قبل از آن بود. توافق ژنو در این دوره باعث شد بسیاری از صنایع جایگاه متزلزل خود را بازیابند و زمینههای جذب سرمایهها فراهم شود. صنایعی همچون خودرو که تا پیش از این توافق جزو صنایع ورشکسته و زیانده محسوب میشدند با استقبال فعالان بازار مواجه و
ارزنده شدند. سهام بانکها، پتروشیمیها و پالایشگاهیها، شرکتهای صادراتی و... بازار را گرم و سرمایهها را متوجه بازدهیهای بالای بازار کرد. حل مشکل سوییفت و تسهیل مبادلات ارزی، رفع چالشهای مربوط به گشایش اعتبارات اسنادی، برنامههای دولت در بخشهایی مثل صنعت و مواردی از این دست به تقویت بازار در این دوره منتهی شد که البته باید به این نکات توجه ویژه دولت خاصه شخص رییسجمهوری و وزیر اقتصاد را به بورس افزود. اما این دوره بالاخره به پایان رسید. در شرایطی که شاخص کل به 90هزار واحد هم رسیده بود، ناگهان دوموضوع بورس را تحتتاثیر خود قرار داد؛ نخست بررسی بودجه در مجلس شورای اسلامی و برخی بندهای لایحه مذکور که به افزایش هزینههای شرکتهای بورسی دامن میزد و دوم انتشار گزارشهای نهچندان دلچسب 9ماهه شرکتها. بررسی افزایش نرخ خوراک مجتمعهای پتروشیمی از 2/8سنت به 13 تا 15سنت و عوارض صادرات بر سنگآهن در کنار تعیین رقم 30درصدی بهره مالکانه معادن در کمیسیون تلفیق در آن دوره باعث شد شاخص به سرعت رکوردهای گذشته خود را پسبگیرد، بهطوری که در فاصله دوهفته بازار با هشتدرصد افت روبهرو شد. 93 سال متعادل
بازار آنچه سال گذشته را به سالی طلایی برای بازار تبدیل کرد تلاقی چندین عامل اثرگذار در یک نقطه از زمان بود، اما در حال حاضر همه متغیرهای روانی اثرات خود را بر بازار گذاشتهاند و اتفاقا پس از این، روندهای معکوس آغاز میشوند؛ کاهش نرخ تورم، کاهش نرخ ارز، کاهش اخبار روانی موثر بر بازار، افزایش قیمت حاملهای انرژی و احتمال افزایش نرخ سود بانکی همگی عواملی هستند که باعث نگرانی بازار شدهاند. در عین حال افزایش صادرات، تولید و آزادسازی قیمتهای کالاهای تولیدی در کنار دریافت یارانههای تولیدی و رفع محدودیتهای بینالمللی همگی موضوعاتی است که به ثبات و توسعه بورس در سال جدید کمک شایانی خواهد کرد. در این میان پیشرفت توافق هستهای ایران با غرب نقطه مبهم این معادله است.
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.