دیروز و فردای طلا و ارز
میثم رادپور . کارشناس
سالجاری همراه با کاهش تنشهای سیاسی، نرخ ارز در بازار آزاد تهران بهطرز معناداری کاهش یافت. بازیگران بازار بهتدریج با دریافت اخبار حاکی از روند رو به بهبود مناسبات سیاسی کشور، انتظارات خود از آینده سیاسی و اقتصادی کشور را در قیمتها منعکس کردند. آرامش نسبی حاکم بر فضای سیاست خارجی کشور، معاملهگران ارز را متقاعد کرد که نیازی ندارند برای پوشش ریسکهای خود از ارز استفاده کنند. همزمان دولت یازدهم با اتخاذ سیاستهای پولی انقباضی از جمله کاهش سطح وامگیری بانکها از بانک مرکزی، توقف طرح مسکن مهر و... زمینه را برای کاهش انتظارات تورمی فراهم آورد. با کاهش انتظارات تورمی، محرک عمده افزایش قیمت ارز آرام گرفت. در نتیجه این عوامل، قسمت قابلتوجهی از انگیزههای سفتهبازی و پوشش ریسک فعالان بازار ارز فروکش کرد و قیمت دلار از حدود سههزارو500تومان در فروردینماه به حدود دوهزارو950تومان در بهمنماه سال جاری رسید. در همین حال شاخص بورس اوراق بهادار تهران بهطور پیوسته افزایش مییافت. افزایش بازده سهام طی این مدت بهمعنی افزایش هزینه فرصت سرمایهگذاری در ارز تلقی میشد. سرمایهگذاران در ارز افسوس میخوردند که با
عدمسرمایهگذاری در سهام چه فرصتها که از دست ندادهاند. با افزایش هزینه فرصت سرمایهگذاری در ارز، جذابیت نسبی سرمایهگذاری در این طبقه دارایی کاهش یافت؛ عاملی که بخشی از تلاطم رو به پایین ارز را در سالجاری توجیه میکرد. باید توجه داشت طی این مدت بهدلیل وجود تحریمها و مشکلات مربوط به نقل و انتقال ارز، تقاضای وارداتی ارز تغییر قابلملاحظهای نیافت. در نتیجه با فرض ثبات تقاضای وارداتی ارز، میتوان عوامل یادشده را بهعنوان مهمترین عوامل کاهش نرخ ارز قلمداد کرد. در بازار طلا نیز وضع به همین منوال بود. با کاهش نگرانیهای سیاسی از یک طرف و کاهش انتظارات تورمی از طرف دیگر و نیز با افزایش هزینه فرصت سرمایهگذاری در طلا، بازار طلای تهران نیز شاهد افت قابلملاحظهای بود. علاوه بر اینها طی این مدت بازار جهانی اونس طلا نیز کاهش چشمگیری داشت. بهدنبال بهبود شاخصهای اقتصادی ایالاتمتحده، بانک مرکزی آن کشور در نهایت تصمیم گرفت در جهت کاهش سیاستهای تسهیل کمّی گام بردارد. این تصمیم بهمعنی کاهش تزریق پول در اقتصاد آن کشور و متعاقبا افزایش نرخ بهره بود. بهدنبال این وقایع که البته انتظارات آن از مدتها قبل در
بازیگران بازارهای جهانی شکل گرفته بود، اونس طلا طی سالجاری حدود 15درصد از ارزش خود را از دست داد. کاهش ارزش اونس طلای جهانی، کاهش متناسب قیمت طلا در بازار تهران را بهدنبال داشت. به این ترتیب بر اثر مجموعه عوامل یادشده، در سالجاری قیمت سکه تمام از حدود یکمیلیونو300هزارتومان به 900هزارتومان کاهش یافت؛ کاهشی که سرخوردگی شدید فعالان بازار طلا را بههمراه داشت. آینده ارز و طلا آینده ارز و طلا همچون سایر انواع دارایی مبهم است؛ آیندهای که در گرو اخبار اقتصادی و البته سیاسی است؛ اخباری که هرلحظه چشمانداز سرمایهگذاری در این طبقه از داراییها را تغییر میدهد؛ تغییری که ثروت سرمایهگذاران را بهنفع آنها یا به ضررشان جابهجا میکند. با وجود مشروطبودن پیشبینیها و با قید «احتیاط»، چشمانداز افق سرمایهگذاری در ارز و طلا، امکانپذیر است: 1- خوشبینیهای ناشی از بهبود کیفیت مناسبات سیاسی و بهبود فضای کسبوکار کشور تا حد زیادی در قیمت ارز و طلا منعکس شده است. طی سال گذشته با وجود اینکه اخبار شوکآوری از توافقهای اولیه بین کشورمان و 1+5 از راه رسید، قیمت دلار حوالی سه هزار تومان و در دامنه
محدودی در نوسان بود. اگر بخواهیم بیپروا سخن بگوییم، باید بگوییم که بازار در حالت تعادل و پس از هضم تمامی اخبار به دلار کمتر از دوهزارو950تومان رضایت نداده است. به این ترتیب در آینده هم انتظار نمیرود به چیزی کمتر از این رضایت دهد. بر این اساس، همانطور که رییس بانک مرکزی نیز اشاره کردند، میتوان گفت قیمتهای جاری دلار قیمتهای کف آن است. 2- مسیر بهبود متغیرهای سیاسی و اقتصادی اثرگذار بر قیمت ارز و طلا هنوز ناامن است. هرگونه اخباری که انحرافی هرچند کوچک در انتظارات خوشبینانه بازیگران بازارها ایجاد کند، محرک افزایش قیمت ارز و طلا خواهد بود. بر این اساس بهنظر میرسد توزیع قیمت طلا و ارز، توزیع متقارنی نیست. توزیعی که احتملات افت بهنسبت پایین و پتانسیلهای رشد بهنسبت بالایی دارد. 3- افق سرمایهگذاری سایر طبقات دارایی مانند سهام و ملک چندان نویدبخش نیست. اگر این گزاره درست باشد، به آن معنی است که هزینه فرصت سرمایهگذاری در ارز و طلا کاهش یافته است. به این ترتیب انتظار میرود سرمایهگذاران ناامید از بورس و ملک، سهم هرچند ناچیزی از سرمایههای خود را به ارز و طلا اختصاص دهند. 4- بهبود مناسبات سیاسی اگرچه
آرامش را به بازار ارز بازمیگرداند، فرصت واردات کالاها را نیز برای اشخاص حقیقی و حقوقی فراهم میآورد. با فرض ثبات عرضه ارز از جانب بانک مرکزی، تقاضای وارداتی ارز به افزایش نرخ آن در بازار آزاد خواهد انجامید. گزارههای فوق تحلیلهای سادهای هستند که تنها با فرض ثابتبودن سایر شرایط تایید میشوند. بر این اساس چنانچه خبرها و تحولات جدید، صحنه بازار را دگرگون کند؛ باید بازار را با گزارههای دیگری توصیف کرد.
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.