|

ترکان، مشاورارشد رییس‌جمهور در گفت‌وگو با «شرق»:

می‌شد جلوی خسارت‌های تحریم را گرفت

آذرجزایری

می‌شد جلوی خسارت‌های تحریم را گرفت
آخرین‌بار در روزهای ابتدایی مردادماه به دیدارش رفته بودیم؛ در همان روزهایی که او در کنار دکتر روحانی در مرکز تحقیقات استراتژیک مشغول تهیه فهرست همراهان دولت تدبیر و امید بود. روزهای شلوغی بود. هر شخصی که کوچک‌ترین ارتباطی با وی یا دوستانش داشت، سعی می‌کرد تا با رایزنی جایی برای خود در کابینه یازدهم باز کند. جلسات پشت جلسات برگزار می‌شد تا بهترین‌ها در فهرست یازدهم قرار بگیرند. از آن‌روزها حدود هفت‌ماه می‌گذرد که باز هم به ملاقاتش می‌رویم تا این‌بار از اهداف او و یارانش در دولت تدبیر و امید بشنویم. اما به‌نظر می‌رسد این مدت چندان هم بر وی آسان نگذشته است. لاغرتر از همیشه به نظر می‌رسید با این‌حال لحن کلامش قاطع‌تر و محکم‌تر از همیشه بود. از عزم جدی دولت یازدهم می‌گفت. از آرزوهایی گفت که اجرایی‌کردن آنها کار آسانی نخواهد بود. با این حال با عزمی جدی از اجراشدن این آرزوها می‌گوید. اکبر ترکان، مشاور ارشد رییس‌جمهوری، در یک گفت‌وگوی یک‌ساعته در دفتر مناطق آزاد کشور مستقر در خیابان اسفندیار تهران به عزم دولت برای شناسنامه‌دارکردن پول در کشور اشاره کرد و درعین‌حال از خاطره‌ای گفت که منجر به ممنوع‌الخروج‌شدن وزیر ایرانی در آمریکا شد که مشروح آن را در ادامه می‌خوانید: از تحریم‌ها شروع کنیم که هدف‌گیری اصلی دولت یازدهم رفع آنها بوده است. نگاه دولت به این تحریم‌های بین‌المللی چگونه است؟ بحمدالله دولت یازدهم با ریاست دکتر روحانی توانمندی خودش را در عرصه بین‌المللی نشان داد و با استفاده از رهنمودهای رهبری توانستند یک مساله و چالش بزرگ کشور را که مساله تحریم‌های بین‌المللی بود، حل کنند؛ اگرچه اعمال این تحریم‌ها ظالمانه بوده اما نکته اصلی این است که آیا اصلا می‌شد از این تحریم‌ها پرهیز کرد؟ که به نظر من می‌شد. و آیا تنها راه مقابله با شرایط جهانی همین راهی بود که در نهایت ما را به اینجا رساندند که قطعا اینطور نبوده است. به نظر من می‌شد مانع از ایجاد چنین وضعیتی شویم. به نظر شما این تحریم‌ها تا چه اندازه به کشور خسارت مالی وارد کرده است؟ من نمی‌خواهم در مورد برآورد خسارت‌های ناشی از این تحریم‌ها حرفی بزنم ولی زمانی که در مرکز تحقیقات استراتژیک بودم، طی یک گزارش محرمانه میزان خسارت مستقیم ناشی از تحریم‌ها را بر اساس آمار و ارقام رسمی برآورد کردم و طی گزارشی خدمت آقای روحانی آن را ارایه کردم. البته این گزارش در آن زمان در اختیار مراجع ذی‌ربط هم قرار گرفت. رقم این خسارت چقدر بود؟ چون این گزارش به‌طور محرمانه تهیه و تدوین شد رقم را ذکر نمی‌کنم. در این گزارش میزان خسارت ناشی از عدم فروش نفت و کاهش ظرفیت تولید محاسبه شده بود. درعین‌حال ضرر ناشی از کاهش تولید نفت هم مورد بررسی قرار گرفته بود چون همان‌طور که می‌دانید وقتی نفت فروش نمی‌رود، چاره‌ای جز کاهش تولید نیست و ناچاریم از میادین کمتری تولید کنیم. یک زمانی می‌توانستیم به اندازه‌ای که در کشتی‌ها نفت جا می‌گیرد از کشتی‌ها به‌عنوان انبار شناور استفاده کنیم و روی آب نفت خود را نگهداری کنیم و این خود یک خسارت محسوب می‌شود. همین امر باعث شد که وقتی بیمه‌ها ما را تحریم کردند، مشتری‌های ما دیگر قادر به ارسال کشتی برای بارگیری نفت خریداری‌شده نبودند و ما چاره‌ای جز انتقال نفت خریداران با کشتی‌های خود نداشتیم؛ ولی این امکان‌پذیر نبود، چون از کشتی‌های خودمان به‌عنوان انبار شناور استفاده کرده بودیم. بنابراین مجبور شدیم آن نفت‌ها را به هر ترتیبی که می‌شد در دریا بفروشیم تا کشتی‌ها را آزاد کنیم که نفت را به دست مشتری‌هایمان برسانیم. این کارها بالاخره هزینه‌های مضاعفی را بر ما تحمیل کرد. بنابراین بالاخره در شرایط تحریم در تولید و توسعه میادین نفتی عقب افتادیم؛ پروژه‌های میادین مشترکمان به موقع اجرا نشد و الان متاسفانه تولید ما از میادین مشترک در مقایسه با رقبای همسایه‌مان خیلی ناچیز است. اینها مجموع خساراتی را تشکیل می‌دهند که در آن زمان بر ما تحمیل شد و همان موقع گزارش این خسارت به مسوولان عالی‌رتبه و ذی‌ربط کشور ارایه شد. در حالی که این مساله قابل پرهیز بود و می‌شد جلو تمام این ضررها و خسارت‌ها را گرفت. لطفا مقدار بیشتری درخصوص جلوگیری از این خسارت‌ها توضیح دهید. منظورتان عقب‌نشینی از حق مسلم کشور است یا گفته‌هایتان بحث دیپلماسی سیاسی را هدف می‌گیرد؟ یعنی می‌شد ما به‌نحوی در مذاکرات پیش برویم که به اینجا نرسیم. منظورتان نرمش نشان‌دادن در مقابل اتحادیه اروپاست؟ مگر الان آقای دکتر روحانی از حق هسته‌ای ایران عدول کرده؟ با نظر مقام‌معظم‌رهبری حقوق مسلم ایران را حفظ کرده ولی طوری عمل کرده که توانسته 1+5 را متقاعد کند. بنابراین ضمن احترام به حقوق هسته‌ای ایران فشارها و خسارت‌های غیرعادی به کشور را کاهش داده است. پس منظورتان این است که در دولت گذشته دیپلماسی درستی در پیش گرفته نشده است؟ هنر دیپلماسی خارجی یک موضوع غیرقابل انکار است. مذاکره‌کردن و رسیدن به راه‌حل‌هایی که بتواند منافع ما را با توجه به رعایت ملاحظات بین‌المللی تامین کند، قطعا علم و مهارتی است که مربوط به هنر دیپلماسی است و اوج این هنرنمایی نزد آقای دکتر ظریف است. اینها نشان‌دهنده این است که بالاخره مهارت‌هایی برای هر کاری لازم است. اگرچه نباید از حق هم بگذریم که خوشبختانه این روزها در سطح عالی کشور هم ما شاهد یکپارچگی بسیار عالی با هدایت مقام‌معظم‌رهبری هستیم که توانستیم این مذاکرات را تا اینجا برسانیم. به نظر شما مهم‌ترین دستاورد مذاکرات هسته‌ای ما از ابتدای دولت یازدهم تاکنون چه بوده است؟ در این مذاکرات مهم‌ترین چیزی که تاکنون به دست آمده توقف تشدید تحریم‌هاست. چون اگر روند قبلی ادامه پیدا می‌کرد، تحریم‌های جدید دوباره درآمدهای ما را محدود می‌کرد. یک بخش دیگری از صادرات نفت ما کم می‌شد و فشارهای بین‌المللی جدیدی هم بار دیگر بر ما تحمیل می‌شد. پس گام اول آقای دکتر روحانی این بود که تشدید تحریم‌ها را متوقف کند. آقای ترکان، به بحث یکپارچگی میان مقامات عالیرتبه کشور و همدلی برای پیشبرد اهداف ملی اشاره کردید. بسیاری از منتقدان دولت این روزها از ایجاد شکاف میان مدیران دولت تدبیر و امید می‌گویند و برای تایید این ادعا به استعفای آقای نجفی اشاره می‌کنند و البته شایعاتی که از تهدید چندباره برخی از وزرا به استعفا خبر می‌دهند. واقعا این شکاف میان اعضای دولت ایجاد شده است؟ هیچ‌کدام این شایعات صحت ندارد. این شایعات را ممکن است عده‌ای ساخته باشند وگرنه آقای نجفی هم که استعفا دادند؛ واقعا مطلع هستم که به‌طور واقعی ایشان برای کار سنگین آمادگی جسمانی ندارند. این موضوع یک تعارف نیست، واقعی است. شخص آقای دکتر نجفی درخواست کرده بودند که چون برای یک کار سنگین آمادگی ندارند، استعفایشان پذیرفته شود اما باز هم به دولت کمک خواهند کرد ولی در جایگاهی که فشار کمتری به ایشان وارد شود. پس یعنی اتحاد اعضای دولت همچنان همانند گذشته پایدار است؟ بله، اعضای دولت همگی دوستان و رفقای هم هستند و نقطه مشترکشان ارادت به مقام‌معظم‌رهبری و آقای دکتر روحانی است. آقای مهندس به نظر شما چرا چنین شایعاتی آن هم در شرایطی که بیش از هر زمان دیگری کشور به اتحاد و همبستگی نیاز دارد، مطرح می‌شود؟ کسانی که این شایعات را می‌سازند آرزوهای قلبی خودشان را مطرح می‌کنند. آرزو دارند که این اتفاق‌ها بیفتد و سعی دارند با انتشار این شایعات آنها را به واقعیت نزدیک کنند. آقای ترکان، برگردیم به بحث تحریم‌ها و چهارمیلیارددلاری که از منابع مالی بانک مرکزی که بلوکه شده بود و اخیرا در پی مذاکرات آزاد و به حساب بانک مرکزی واریز شد. این پول در چه بخش‌هایی قرار است هزینه شود؟ من یک توضیحی اول بدهم. همیشه درآمدهای ارزی حاصل از فروش نفت به حساب بانک مرکزی ریخته می‌شود. بانک مرکزی پس از آن معادل این درآمد نفتی را ریالی به دولت می‌دهد. یعنی به ازای هر یک‌دلار، دوهزارو650تومان به خزانه واریز می‌کند. پس بانک مرکزی این وسط یک واسطه‌ای است که درآمد ارزی نفت به حساب او واریز می‌شود و ریال آن را به دولت می‌دهد. پس از آن بانک مرکزی ارزی را که در اختیار دارد به تجار و کسانی که قصد واردات کالا دارند، می‌فروشد. مثلا شما به‌عنوان یک صنعتگر قصد دارید یک‌میلیون‌دلار کالا وارد کنید، بانک مرکزی یک‌میلیون‌دلار را در اختیار شما می‌گذارد و ریال شما را می‌گیرد. بانک مرکزی قبلا این ریال را داده به دولت، چون دولت یک دلار که درمی‌آورد به بانک مرکزی تحویل می‌دهد و دوهزارو650تومان از این بانک می‌گیرد. این رقم ریال را بانک مرکزی از تنخواه خزانه می‌دهد. بنابراین بانک مرکزی باید این ریال را دوباره بعد از فروش ارز، به خزانه بازگرداند. همیشه بانک مرکزی دلار از دولت می‌گیرد، ریال تحویل می‌دهد و پس از فروش دلار به صنعتگران و تجار، ریال تحویلی به دولت را جایگزین می‌کند. این چهارمیلیارددلار تحویل‌شده به بانک مرکزی هم از همین جنس است. این دلارها از جمله دلارهایی است که آمده است بانک مرکزی و ریال آن را قبلا به خزانه داده و هزینه شده است. بنابراین به بودجه دولت چیزی اضافه نشده است چراکه قبلا این پول را دولت گرفته است. به نقدینگی کشور کمک می‌شود، چراکه دلاری که بیرون از کشور بوده به دست بانک مرکزی رسیده و این بانک می‌تواند به صنعتگر ایرانی دهد تا مواد اولیه خودش را وارد کند. این کار هم باعث رفع مشکل ارزی صنعتگران برای واردات مواد اولیه می‌شود و هم ریال را از سطح جامعه جمع می‌کند، به جای آن ریالی می‌گذارد که یک‌بار خلق کرده است و همین امر موجب کنترل تورم می‌شود؛ یعنی بانک مرکزی در مقابل آن دلارهای نفتی، ریال به دولت داده ولی دلارها دستش نبوده که بتواند بفروشد، پس این امر موجب افزایش پایه پولی شده و خلق پول کرده است. حالا در مقابل این خلق پول باید دلارها را بفروشد و ریال آن را از مشتری بگیرد. این دلارها از این جنس است. آقای مهندس سیاست دولت یازدهم تامین کسری بودجه از طریق مالیات است. در شرایط رکود اقتصادی حاکم بر جامعه تا چه اندازه امیدوار به تامین کسری بودجه از محل مالیات هستید؟ به نظر شما در شرایط فعلی اقتصاد کشور چنین چیزی قابل‌تحقق است؟ البته وقتی در جامعه رکود است، مالیات‌گرفتن هم مشکل می‌شود. ما در وضعیت رکود تورمی هستیم. یک موقعی هست که جامعه در وضعیت رکود است ولی تورم ندارد؛ آن وقت راه‌حل خروج از رکود موجب می‌شود تا حدودی تورم اضافه شود. هر راه‌حلی که ضدرکود است تورم‌زا هم هست، پس چنین جامعه‌ای برای خروج از رکود تصمیماتی می‌گیرد که قدری آثار تورمی دارد. یک حالت دیگر این است که جامعه در حالت رونق است اما تورم آن بالاست. برای آنکه تورم را مهار کند، سیاست‌هایی را اتخاذ می‌کند که تورم را مهار می‌کند اما قدری هم رکود ایجاد می‌شود. اما ما در یک وضعیت متضاد قرار داریم. هم رکود داریم هم تورم. اگر بخواهیم رکود را حل کنیم تورم تشدید می‌شود؛ اگر بخواهیم تورم را پایین بیاوریم رکود عمیق می‌شود. سیاست‌های ضدتورم با سیاست‌های ضدرکود کاملا متناقض هم هستند. پیچیدگی کار اقتصاد ایران در بخش کلان این است که ما هم رکود داریم هم تورم که به آن می‌گویند ترکیب رکود و تورم که در مباحث اقتصادی پیچیدگی زیادی دارد و حل آن بسیار سخت است. خب، به‌هرحال باید چاره‌ای هم داشته باشد؟ در دوره اول، آقای دکتر روحانی با گروه همراه خودشان تلاش کردند تا تورم را مهار کنند، چون تورم آثار سهمگینی برای دهک‌های پایین جامعه دارد. بنابراین اول باید رشد تورم مهار می‌شد. تورم نقطه‌به‌نقطه کشور در شروع کار دولت یازدهم 44درصد بود، الان به 28درصد رسیده است. هرچند رقم فعلی هم رقم اصلا خوبی نیست اما به‌هرحال از 44درصد بهتر است. حال دولت برنامه‌های ضدرکود خودش را آغاز کرده است. پس تازه وارد برنامه‌های ضدرکودی شده‌اید؟ بله، تا الان مشغول متوقف‌کردن روند روبه‌رشد تورم بودیم. خب در شرایطی که شما معتقدید برنامه‌های ضدرکود، آثار تورمی به همراه خواهد داشت پس چگونه این برنامه‌ها در دولت کلید خورده است؟ بالاخره برنامه‌های ضدرکود یک آثار تورمی هم دارد اما باید سعی کنیم این آثار را به حداقل برسانیم. پس در چنین شرایطی فکر می‌کنید امکان تامین کسری بودجه از طریق مالیات وجود داشته باشد؟ در مورد مالیات بحث‌ها مفصل است. ببینید الان کارمندان و کارگران قبل از اینکه حقوق بگیرند مالیات را پرداخت می‌کنند. اینجا این سوال مطرح می‌شود که آیا مابقی اقشار جامعه هم مثل این اقشار جامعه مالیات خود را پرداخت می‌کنند؟ به نظر بنده ما باید آن گروه‌هایی را که مالیات نمی‌دهند و فرار مالیاتی دارند شناسایی کنیم. فکر می‌کنم قبل از شناسایی افرادی که از مالیات فرار می‌کنند باید قانون مالیاتی کشور را به اجرا نزدیک کنیم؟ بله، نکته کلیدی این است که در کشورهای صنعتی اگر پنج‌هزاریورو بیشتر در حساب شما بیاید، باید بگویید که از کجا آمده است. پول در کشورهای صنعتی بدون شناسنامه حرکت نمی‌کند. مثل اتومبیلی که شماره می‌شود. اتومبیل بدون شماره‌شدن نمی‌تواند در سطح شهر حرکت کند، پول هم در جامعه صنعتی نمی‌تواند بدون هویت حرکت کند، یعنی جابه‌جایی منابع مالی با سند تجاری است، در حالی که در ایران اینگونه نیست. برای همین از داخل معاملات مالی همیشه یکسری مسایل درمی‌آید. ما قانون لازم را داریم اما باید اجرا کنیم. ما قانون ضدپولشویی داریم، باید اجرا کنیم. یکسری قوانین در دنیاست که عیب ندارد ما از آنها یاد بگیریم، مثلا یک قانونی به‌نام (پول چرک) در انگلیس هست که می‌گوید پول و ثروت به سه‌شرط در حمایت سیستم است؛ شرط اول از راه قانونی به‌دست آمده باشد. شرط دوم در دفاتر ثبت شده باشد. شرط سوم مالیات آن داده شده باشد. اگر یکی از این سه شرط را نداشته باشد، مورد تعقیب قرار می‌گیرد. اگر ما این سه شرط را در ایران اجرا کنیم، قطعا بسیاری از مشکلاتمان حل خواهد شد. معاملات قانونی، ثبت دفاتر و مالیات کلید گمشده ما در اقتصاد محسوب می‌شود. گفتن آن آسان است اما فکر کنم اجرایی‌کردن آن کار آسانی نباشد؟ به‌هرحال قابل اجراست. چون کشورهای صنعتی آن را اجرا کردند و امکان‌پذیر بوده است. می‌گویند از دو چیز در آمریکا نمی‌شود فرار کرد، یکی مرگ است و دیگری مالیات! من یک مثال بزنم، اسم شخصی را که از او نقل خاطره می‌کنم نمی‌برم که قابل انتشار باشد. یکی از وزرای جمهوری اسلامی ایران که از رفقای بنده هم هست، برای شرکت در نشست بانک جهانی به آمریکا رفته بود که زمان برگشت در فرودگاه ممنوع‌الخروج می‌شود. همه هیات همراه آقای وزیر به ایران برمی‌گردند و آقای وزیر می‌ماند تا رسیدگی کند. دنبال علت ممنوع‌الخروج‌شدن خودش که می‌رود، می‌گویند در سال‌های قبل که شما در آمریکا دانشجو بوده‌اید، یک تابستان تدریس خصوصی داشتید که اینقدر دلار از آنها گرفتید. آن خانواده در اظهارنامه مالیاتی خودشان این مساله را قید کرده‌اند شما اظهار نکردید و مالیات این پول را ندادید. این آقا، وزیر کدام دوره بوده است؟ مال دوره‌ای که ما وزیر بودیم. یعنی زمان ریاست‌جمهوری آقای هاشمی‌رفسنجانی؟ نمی‌خواهد دنبال پیداکردن آن شخص باشید. ولی واقعا می‌خواهم این را بدانید که سال‌ها قبل چنین اتفاقی توانست از خروج وزیر یک کشور جلوگیری کند. تا این حد مالیات در آمریکا جدی است و نکته مهم‌تر اینکه آن خانواده در اظهارنامه مالیاتی خود حتی به پرداخت پول به معلم خصوصی در خانه هم اشاره کرده‌اند. کشورهای صنعتی بالاخره قوانینی دارند که اگر ما یاد بگیریم، هیچ عیبی ندارد. نظام‌های مالیاتی باید باشد تا انصاف و عدالت برقرار شود. اگر نباشد انصاف و عدالتی باقی نمی‌ماند. آقای مهندس اگر دولت یازدهم واقعا عزم خود را برای رسیدن به این هدف مالیاتی جزم کرده باشد واقعا راه سختی در پیش خواهد داشت؟ راه سختی نیست. راه بایدی است. این راه باید است. ما باید شفافیت در حساب و کتاب‌هایمان باشد. باید انضباط مالی داشته باشیم. با این همه فشارهای سیاسی که روی دولت هست چنین کار بزرگی تقریبا غیرممکن به نظر می‌رسد؟ مردم و رهبری می‌پسندند و مهم همین است. وقتی ماهیت کار، کار حق و درستی است، چرا نباید به‌دنبال آن برویم؟ خب، به‌دلیل وضعیت فعلی حاکم بر کشور که متاسفانه برخی از نگاه‌های صرف سیاسی این روزها منافع ملی را زیر پا می‌گذارند و متاسفانه طی سال‌های گذشته هم این امر تشدید شده است. بنابراین وقتی کار به جایی برسد که سخن از شفاف‌سازی در اقتصاد مطرح شود و منافع خیلی‌ها به خطر بیفتد، از این نگاه‌ها قطعا علیه دولت استفاده خواهد شد و همین امر تشویش اذهان عمومی را احتمالا به همراه خواهد داشت؟ بله، ولی به نظرم قدرت رهبری و مردم بیش از این حرف‌هاست. واقع این است که وقتی رهبری و مردم چیزی بخواهند، عملی است. آقای ترکان، به نظر می‌رسد مهم‌ترین سیاست دولت در بخش اقتصادی، ایجاد رونق در بخش خودرو و مسکن است. فکر می‌کنید با ایجاد رونق در این دو حوزه می‌توان اقتصاد کشور را نجات داد؟ ببینید خودرو صنعت اول کشور به جهت اشتغال است. به‌گونه‌ای که برآوردها نشان می‌دهد، به ازای تولید هر خودرو 1/1 نفر نیروی انسانی شاغل می‌شوند. بنابراین در شرایطی که ما سالی 1/6 میلیون خودرو می‌سازیم، این یعنی یک‌میلیون‌و800هزار شغل. واقعا فکر می‌کنید می‌شود از این اغماض کرد؟ این کار کمی نیست. هرچند من قبول دارم صنعت خودرو ایران اشکال دارد. به جهت اینکه خودروهایی که الان تولید می‌شود متعلق به 18سال پیش است که بنده در سازمان گسترش مشغول به فعالیت بودم. واقعا می‌شود 18سال محصول جدیدی تولید نشود و امیدوار باشیم صنعت خوبی داشته باشیم؟ قطعا این امکان‌پذیر نیست. خودرو باید چهارسال یک‌مرتبه تغییر کند. باید محصول جدید بیاید. خودروسازها باید رشد کنند، نوآوری داشته باشند. ضمن آنکه نباید فراموش کرد که ما باید در صنعت خودرو پاسخگو باشیم. آقای مهندس فکر نمی‌کنید انحصار در بازار خودرو کشور دلیل اصلی عدم رونق این صنعت و به‌روز‌نشدن این خودروسازها باشد؟ دو تا شرکت خودروسازی بزرگ‌داشتن انحصار نیست. مگر ایتالیا چند تا خودروساز دارد. تنها یک خودروساز دارد و آن هم فیات است. یا فرانسه که فقط دو تا رنو و پژو دارد. شرکت‌های خودروسازی در دنیا محدود هستند. الان دیگر همه به‌سمت شرکت‌های غول‌آسا رفته‌اند. اتوبوس‌ساز و کامیون‌سازی و سواری‌ساز زیادی داریم. پس ما انحصار نداریم. ما باید فضا را رقابتی کنیم. واقعا چیزی که طی سال‌های گذشته علیه صنعت خودرو بوده و این ظلم محسوب می‌شود (هرچند می‌دانم این حرف‌ها علیه من جو‌سازی دارد ولی این حرف را می‌زنم) رشد شاخص قیمت‌ها طی سال‌های گذشته است؛ در حالی ‌که خودروسازها این رشد قیمت را نداشته‌اند. شاخص قیمت‌ها از سال 1383 که 100 بوده در سال 1392 به 500 رسیده است. این یعنی از آن سال تاکنون قیمت‌ها پنج برابر شده است. هر قیمت متوسطی که در سال 83، 100تومان بوده امروز به 500تومان رسیده است. خودرو آن‌موقع 11میلیون‌تومان به‌فروش می‌رسیده؛ اگر امروز پنج‌برابر شود، مطابق مابقی کالاها افزایش داشته اما این اتفاق نیفتاده است. پس اگرچه من به روش کار و کیفیت تولید خودروسازهای داخلی انتقاد دارم اما واقعا اینها را به اصطلاح چلانده‌اند تا این صنعت بمیرد. یعنی اعتقاد شما این است که ما باید خودرو باکیفیت تولید کنیم، پول خوب هم بگیریم؟ ما باید خودرویی با کیفیت جهانی و قیمت جهانی عرضه کنیم. البته ما باید خودروها را یک مقدار ارزان‌تر از قیمت جهانی هم عرضه کنیم. چون در ایران یک مزیت‌هایی داریم که قطعا یک‌درصدی خودرو را ارزان‌تر می‌کند، مثلا اگر خودروهای ساخته شده را 20درصد زیر قیمت جهانی عرضه کنیم، قابل‌قبول است. البته به یک شرط که خودروهای ساخته شده جزو خودروهای تراز اول دنیا باشند. برای ایجاد رونق در ساخت‌وساز چه فکری کردید؟ در مورد ساختمان هم باید سیاست‌های کلی کشور به سمتی برود که ساخت‌وساز مسکن در کشور رونق بگیرد. برای اینکه ساخت‌وساز هم رونق بگیرد باید خود مردم شراکت کنند و خودشان بسازند. دولت نباید ساخت‌وساز کند. آقای ترکان، برای کاهش نرخ سود بانکی ساخت‌و‌ساز هم برنامه‌ای دارید؟ در این خصوص آقای آخوندی و آقای عبده‌تبریزی برنامه مفصلی دارند. ظاهرا آقای عبده‌تبریزی بررسی بسیار گسترده‌ای را در این خصوص انجام داده‌اند. بحث مفصلی هم ارایه شده است. حتی در بخش سرمایه‌گذاری در ساخت‌وساز؟ بله، این برنامه کاملا جامع است. اما توجه داشته باشید مهم این است که هر کسی باید یک حداقل پس‌اندازی داشته باشد که به آورده تبدیل شود، بعد متقاضی بالقوه تبدیل می‌شود به متقاضی بالفعل. حالا متقاضی بالفعل را می‌شود ساماندهی کرد که خانه‌دار شود. پس باید یک آورده اولیه خود متقاضی بیاورد که از متقاضی بالقوه به بالفعل بدل شود. برای متقاضی بالفعل فرمول‌هایی گذاشته شده که یک دوره‌ای پس‌انداز کند و با آن دوره‌های پس‌انداز تجمیعی صورت بگیرد و به گروهی این مبالغ جهت ساخت‌وساز ارایه شود. در ابتدای کار دولت یازدهم یک اطلاع‌رسانی از سوی آقای دکتر روحانی در راستای دعوت از کارشناسان اقتصادی برای همراهی با دولت صورت گرفت. این طرح به نظر می‌رسد به حاشیه رفته باشد. از این طرح چه خبر؟ این در حوزه کار من نیست، در حوزه منابع انسانی رییس‌جمهور است و بهتر است از ایشان بپرسید. آقای مهندس تصویر کلی شما از اقتصاد کشور در سال 93 چیست؟ در سال آینده بعد از گام اول کاهش تحریم‌ها، باید منتظر گام بعدی کاهش تحریم‌ها باشیم که امیدوارم با موفقیت به آن برسیم. در تولید نفت بعد از کاهش می‌توانیم به‌سرعت روند صعودی تولید را در پیش بگیریم. اطمینان دارم آقای زنگنه که پروژه‌های میادین گازی خود را خصوصا میدان گازی پارس جنوبی را جلو خواهد برد، وارد صادرات گاز می‌شویم. الان هر چقدر گاز داریم مصرف می‌کنیم، هرچند مصرف ما هم بی‌رویه است. باید اصلاح قیمت گاز مصرف را کاهش دهیم. حتما باید وارد بازار جهانی صادرات گاز شویم. صادرات گاز به صورت ال‌ان‌جی به‌نفع کشور ما نخواهد بود. صادرات گاز ما باید با خط لوله صورت بگیرد. روزی 300میلیون‌مترمکعب در روز مشتری برای صادرات گاز ما با خط لوله وجود دارد که شامل خطوط لوله هند، پاکستان، عمان، امارات، کویت، ترکیه، یونان، سوییس و ایتالیا می‌شود و مطمئن هستم آقای زنگنه وارد این بازارها خواهد شد. بنابراین اینها نقاط قوت ما در سال آینده خواهد بود. آقای نعمت‌زاده ظرفیت‌های تولید فعلی را باید راه بیندازد. کارخانه‌هایی که موجود هستند و آسیب دیده‌اند، باید کمک شود تا چرخ تولید آنها مجددا راه بیفتد که البته این مستلزم سرمایه در گردش است. بعد باید برویم به سمت خلق سرمایه‌گذاری‌های جدید که به نظرم آقای نعمت‌زاده از پس تمام این‌کارها به خوبی برخواهند آمد. آقای آخوندی بعد از آنکه از مشکل مسکن مهر دربیاید، باید به شهرسازی بپردازد. چراکه شهرسازی مقوله فراموش‌شده‌ای شده و نمی‌توانیم اینگونه این مقوله را رها کنیم. رهبری فرموده‌اند باید بتوانیم از معماری اسلامی و شهرسازی اسلامی بالاخره مکتب بسازیم. در حوزه معماری اسلامی و شهرسازی اسلامی باید مکتبی جهانی برپا کنیم. و این کار به نظر بنده در توان آقای آخوندی هست. وزیر مسکن خوشبختانه بسیار باهوش و هوشمند است. وزیر اقتصاد هم باید به‌دنبال شفافیت در مباحث مالیاتی باشد. باید مالیات را به‌سمتی پیش ببریم که آنهایی که فرار مالیاتی دارند پیدا شوند و از آنها مالیات دریافت شود. در مورد دیگر وزرای فرهنگ و دیگر بخش‌ها هم چون تخصصی ندارم، بهتر است اظهارنظری نکنم.

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.