در رویای دولتمندی
محمد نوروزی
نام: «بابک زنجانی» متولد 1353 در تهران، تحصیلات: دیپلم، شغل: تجارت، اتهام: عدم پرداخت 8/2میلیارددلار بدهی نفتی و جعل سند، تاریخ بازداشت: نهم دی 1392 وضعیت: انفرادی در اوین. اولینبار نامش به صورت مخفف، با حروف اول نامش «ب.ز» از سوی «محمود احمدینژاد» در جریان استیضاح جنجالی وزیر کار، در صحن علنی مجلس مطرح شد. احمدینژاد قطعه فیلمی در مجلس افشا کرد که در آن پیشنهاد اعمال نفوذ برای رفع موانع اجرای معامله سازمان تامیناجتماعی با زنجانی نشان داده میشد. فیلم بهصورت مخفیانه از یک جلسه بین سعید مرتضوی و فاضل لاریجانی گرفته شده بود. بعدها زنجانی در مصاحبهای با بیبیسی فارسی گفت که «فاضل لاریجانی» در یک ملاقات کوتاه به او پیشنهاد کمک در کارهای نقلوانتقال شرکتها را کرده اما «در مقابل هیچ درخواستی نداشته است.» روایت زنجانی و روایتها از زنجانی روایت از زنجانی دودسته است. زنجانی به روایت خودش که در گفتوگو با هفتهنامه «آسمان» انجام داده نقطه عطف زندگیاش را سربازی در سپاه و رانندگی برای مرحوم «محسن نوربخش»-رییس وقت بانک مرکزی در دولت هاشمیرفسنجانی- مطرح میکند. او در این گفتوگو مدعی
است: در زمان سربازی بنا بر نیاز برخی مراکز، از جمله بانک مرکزی به سرباز، او را به بانک مرکزی تهران منتقل میکنند. چندی بعد در بانک مرکزی راننده مرحوم نوربخش میشود و به دستور او در تزریق دلار به بازار برای بانک مرکزی فعالیت میکند و از این طریق روزانه 17میلیونتومان سود دریافت میکرده است. پس از آن «سالامبور»فروشی پیشه میکند و پوست گوسفند به ترکیه صادر میکند و از این راه نیز سود کلانی بهدست میآورد اما در برههای دچار ورشکستگی میشود و به زندان میافتد. پس از پرداخت بدهیهایش از زندان آزاد میشود و بهصورت قاچاق توسط یکی از همبندیهایش از مرز خارج و به ترکیه میرود تا پولی که دست یکی از مشتریهایش در ترکیه داشته، زنده کند و دوباره تجارت را ادامه میدهد. «بابک زنجانی» مدعی است دارای بیش از 64 شرکت و 17هزارنفر پرسنل در داخل و خارج از کشور است که «شرکت هولدینگ توسعه سورینت قشم»، بانکی با عنوان «اولین بانک سرمایهگذاری اسلامی» در مالزی، بخشی از سهام یک شرکت هواپیمایی در ترکیه، موسسه مالی اعتباری در امارات و بانک دیگری در تاجیکستان از جمله داراییهای اوست. او همچنین شرکتهایی در دوبی، ترکیه و تاجیکستان
دارد. زنجانی همچنین مالک و رییس هیاتمدیره باشگاه فوتبال «راهآهن» نیز است. افسانههای خودساخته مجموعه روایتهای دیگران از زنجانی، اما چیز دیگری میگوید. بانک مرکزی سربازی زنجانی و تزریق دلار به بازار از طریق او را تکذیب میکند. یکی از دستیاران بابک زنجانی در گفتوگو با یکی از خبرگزاریها، شرکتهای او را ورشکسته و این تعداد کارمند را از «دروغهای تاریخی زنجانی» خوانده بود. او انگیزه این دروغ را «کمک به اینکه زنجانی فردی کارآفرین جلوه کند و در دل مسوولانی که قصد برخورد با او دارند هراس ایجاد شود»، میداند و میگوید: «آیا بیمه این کارمندان در سازمان تامیناجتماعی ثبت شده است؟» او ادعای زنجانی، مبنی بر میلیونرشدن در زمان سربازی، را «افسانه ساخته و پرداخته خود زنجانی» تعریف میکند. به گفته دستیار زنجانی این میلیاردر، خودخواسته به تحریمهای اروپا و آمریکا و بلوکهشدن پولهایش تن داده است و از گردش پولهای بلوکهشده نفت ایران، شرکت هواپیمایی و باشگاه فوتبال خریده تا همه او را بشناسند و پوششی شود برای کارهایش. زنجانی در دسامبر 2012 از سوی اتحادیه اروپا بهدلیل آنچه «کمک به دورزدن تحریمها از
طریق داشتن نقش کلیدی در تجارت نفت ایران و انتقال پول مربوط به فروش آن به دولت ایران» خوانده شد، در فهرست تحریمها قرار گرفت. او خود نیز بارها مدعی کمک به دولت احمدینژاد در دورزدن تحریمها شده و خود را «بسیجی اقتصادی» معرفی کرده است. همسر انکارشده روایت زنجانی درباره خانوادهاش هم چندان با واقعیت سازگار نیست. او گفته بود پدرش کارگر راهآهنی بود که شرکت مسافربری «تیبیتی» را بنیان گذاشت. اما شرکت مسافربری تیبیتی توسط دونفر به نامهای «توکلی» و «باقرزاده» در سال 1333 تاسیس شده و نام این شرکت هم مخفف اسم همین دونفر است که سهامداران آن بودند. پس از انقلاب هم بنیاد مستضعفان انقلاب اسلامی عهدهدار این شرکت شد. همچنین او در گفتوگویش با هفتهنامه «آسمان» گفته بود هنوز ازدواج نکرده اما «منصور سلطانیراد»، وکیل پرونده طلاق «ثریا اسدی»، همسر پیشین «بابک زنجانی» بوده است. او دلیل طلاق را اختلافات خانوادگی و ترس «ثریا» از دوستان بابک زنجانی معرفی میکند. سلطانیراد میگوید: زنجانی تا سال 88 مستاجر بود و او نمیتوانسته در این چهارسال (تا 1392) این همه ثروت کسب کند. او مهمترین ویژگی زنجانی
را «دروغگویی» توصیف کرده و گفته: زنجانی چندبار به زندان رفته بود و اوایل سال ۸۸ بابت چکهای برگشتی شرکت «سورینت قشم» بهمدت سه ماه به زندان رفت. از خرداد 88 تا مرداد 88 و همه چیز پس از آن اتفاق افتاده است. رابطه بابک و سعید زنجانی در جریان گزارش کمیته تحقیقوتفحص مجلس از سازمان تامیناجتماعی همراه سعید مرتضوی رییس وقت سازمان و متهم ردیف اول جنایت کهریزک، نیز در مظان اتهام است. پس از تغییر در سازمان تامیناجتماعی در دولت جدید، تفاهمنامه این سازمان با زنجانی لغو شد. این تفاهمنامه شامل معامله 5/3میلیاردیورویی بابک زنجانی بود که از سوی سعید مرتضوی بسته شده بود تا چند شرکت تامیناجتماعی را خریداری کند. منبع آگاهی که خبرگزاری فارس نام او را ذکر نکرده، گفته است: «مرتضوی براساس این تفاهمنامه چندفقره چک به مبلغ 5/3میلیاردیورو به بابک زنجانی پرداخت کرده بوده اما هیچگونه پولی از فروش شرکتها به سازمان وارد نشده است.» در گزارش تحقیقوتفحص مجلس شورای اسلامی، آمده که این تفاهمنامه دارای «اشکالات عدیده حقوقی» است. بدهی به وزارت نفت بیژن زنگنه، وزیر نفت ایران، در شهریور 92 اعلام کرد
بابک زنجانی، بیش از دومیلیارددلار حاصل از فروش نفت ایران را به خزانه دولت واریز نکرده و وزارت نفت و مجلس ایران در حال پیگیری این مساله هستند. دو روز پس از اعلام نظر زنگنه، «جلیل جعفری»، عضو کمیسیون انرژی مجلس، گفت: بدهی بابک زنجانی به وزارت نفت «دومیلیارددلار نیست، بلکه دومیلیاردو۸۰۰میلیوندلار است.» اما بابک زنجانی در ویدیویی که روی سایت یوتیوب منتشر کرد، گفت که نقش او در این ماجرا صرفا کمک به افتتاح حساب برای یکی از شرکتهای وزارت نفت در بانکی بوده که او در آن کار میکرده است. زنجانی در واکنش به اظهارات زنگنه گفت: این حساب و موجودی آن توسط هیچ کشور و نهادی مسدود نشده و صرفا مانع اصلی انتقال این پول به ایران این است که وزارت نفت میخواهد موجودی این حساب به حسابهای وزارتخانه یا بانک مرکزی واریز شود. بازداشت و پایان افسانهها پس از رسانهایشدن بدهی زنجانی البته کمی دیر، زنجانی بازداشت شد. چندروز پیش از این اتفاق، عدهای از نمایندگان مجلس در نامهای گلایهآمیز از سران سهقوه، زنجانی را جرثومه فساد خواندند و خواستار رسیدگی به آن شدند. در پی آن حسن روحانی، رییسجمهوری در نامهای به اسحاق
جهانگیری به او برای مبارزه با سوءاستفادهکنندگان از شرایط تحریم ماموریت ویژه داد. پس از چندروز زنجانی در تاریخ 9 دی 1392 بازداشت شد. غلامحسین محسنیاژهای دلیل آن را جلوگیری از فرار احتمالی زنجانی از کشور مطرح کرد. پرداخت بدهیها محسنیاژهای در ماه بهمن از توقیف کلیه اموال زنجانی در داخل و خارج از ایران خبر داد که با همکاری خود زنجانی در معرفی این داراییها همراه بوده است. او از بدهی ۹۰۰۰میلیاردتومانی زنجانی به وزارت نفت و تصمیم قوهقضاییه برای توقیف این میزان ارزش از داراییهای زنجانی خبر داد و گفت: «حتی با فروختن بخشی از داراییهای زنجانی که در داخل ایران موجود است، میتوان بدهی مزبور به وزارت نفت ایران را تسویه کرد. اما این اظهارات دادستان کل توسط مصطفی پورمحمدی و عزتالله یوسفیانملا، نماینده مجلس، نقض شد. پورمحمدی گفت داراییهای زنجانی کفاف نصف بدهیهایش را هم نمیدهد. یوسفیانملا هم پا را فراتر گذاشت و گفت داراییهای او حتی یکدهم بدهیهایش را هم جبران نمیکند. رابطه بابک و رضا در 17 دسامبر 2013 دولت اردوغان، نخستوزیر ترکیه، با چالشی جدی مواجه شد ماجرا افشای
فساد مالی گستردهای بود که یک جوان تاجر ایرانی متهم اول آن بود؛ «رضا ضراب». او همسر خواننده مشهور ترکیهای به نام ابرو گوندش هم است و روابط خانوادگی نزدیکی با اردوغان نیز دارد. افشای فساد مالی ترکیه و نقش برخی وزرا و فرزندان وزرای کابینه اردوغان، دولت او را تا مرز سقوط پیش برد و او را مجبور به تغییر 10نفر از وزرای کابینه کرد. «رضا ضراب» در بازجوییهای خود از «بابک زنجانی» بهعنوان «رییس» خود نام برد. دولتمندی رویای بابک زنجانی بود و شاید هنوز هم رویای آن را در سر دارد، یک رویای ناتمام.
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.