9 کارنامه از 9 نماینده
آمنه شیرافکن
مردمی عادی که چندان هم پیگیر اخبار مجلس نیستند، بیش از هر نماینده دیگری «علی مطهری» را میشناسند. شاید به این خاطر که جنس حرفهایش بیش از دیگران نزدیک به باور عمومی مردم است. از برخی مردم که خواستم نمایندگان دیگر را نام ببرند، خیلی همراه نمیشدند. به این ترتیب سرشماری «غیرعلمی»ام نشان داد فرزند شهید مطهری که زبان تندوتیزی در مجلس نهم دارد، بیش از دیگر نمایندگان مورد توجه مردم عادی قرار گرفته و شاخصههای یک نماینده خوب را در اختیار دارد. اما بهعنوان خبرنگار پارلمانی روزنامه «شرق»، در این بخش از ویژهنامه نوروزی به برخی نمایندگان مجلس نهم اشاره شده که در بیان و نطقها برخی امور «شاخص» را انجام داده یا در شکل سلبی ماجرا نام خود را در تاریخ بهارستان ثبت کردهاند. نگاهم در تعریف «امر شاخص» نه منفی بوده و نه مثبت. تنها میخواستم در این گزینش، چهرههایی از نمایندگان مجلس نهم پررنگتر شوند که در برخی تصمیمگیریهای -خوب و بد- نقش تاثیرگذاری در مجلس نهم داشتهاند. برخی هم آهسته و پیوسته به پیش آمدهاند و شاید چهرهشان برای خیلیها ناشناخته باشد، اما «شرق» در این گزارش بنا داشته تا خوانشی از فعالیت
نمایندگان این دوره از مجلس را از نگاه «خبرنگار پارلمانی» خود ارایه دهد؛ چه آنهایی که فعل و سخنشان از جهاتی مثبت بوده و به کار مردم آمده و چه دیگرانی که نقد و اعتراضشان تنها فضای تنش و التهاب میان مجلس و دولت را پررنگتر کرده است. پرچمدار «جریان سوم» علی مطهری در باز دفتر «علی مطهری» برای خیلی از مردم و آنهایی که به هر دلیل -سیاسی، اقتصادی، اعتقادی، فرهنگی- دچار مشکل و آسیب شده بودند، مثالزدنی است. او یکبار در نقد ماجرای کارگذاشتن دستگاه شنود در دفتر کارش گفته بود که چیزی برای پنهان کردن ندارد و در دفتر کارش خانواده دراویش گناباد و سیاسیون 88 رفتوآمد دارند و به دلیل این رفتوآمدها به اینگونه ورودوخروجها حساس شدهاند. «علی مطهری» در مجلس اغلب در سکوت خود غرق است و کمتر در صحن آمدوشد دارد. اما وقتی که نوبت به نطق و تذکر او میرسد همه هوشوحواس به سمت تریبون او میرود. تحلیل رفتار او در پارلمان ایران نیز نشان از آن دارد که مطهری اصول خاص خودش را دارد، اصولی که از آن میتوان به نام «جریان سوم» نام برد. جریانی که راهاندازی آن همیشه در فکر و ذهن مطهری بوده و هنوز بهجز در شخص او
در طیف سیاسی خاصی جامه عمل نپوشیده. شاید انتخابات مجلس آینده فرصتی برای تحقق این امر باشد اما مطهری به هزار و یک دلیل راهاندازی «صدای ملت» را به تاخیر انداخت تا تعادل در مجلس نهم برقرار باشد و ساز تازهای از سوی دیگران کوک نشود. اما نطق مطهری در هشتم دی 92 مجلس را برآشفت و به هنگام پایین آمدنش از جایگاه سخنرانی، برخی نمایندگان شعار «مرگ بر فتنه» سردادند. او با زبان و بیانی صریح برخی حکمهای اجراشده برای زندانیان بعد از حوادث 88 را سختگیرانه خواند: «آیا این احکام توسط قضات عامل و مستقل صادر شد، یا قضاتی که تحت فرمان بازجوها یا عناصر اطلاعاتی بودهاند.» مطهری البته باز هم از حصرهای خانگی طولانیمدت انتقاد کرد و حصر افراد بدون محاکمه را نه قانونی دانست و نه شرعی. ساعاتی بعد دادستانی به سخنان علی مطهری واکنش نشان داد و طرح شکایت از او در محاکم قضایی کلید خورد. مجلس نیز بیکار ننشست و هیات نظارت بر رفتار نمایندگان، نطق آن روز مطهری را در چارچوب وظیفه نمایندگیاش قضاوت کردند. اما با وجود این حکم خبر آمد که علی مطهری به دادگاه احضار شده و این بار محمدرضا باهنر به احضار مطهری به دادگاه واکنش نشان داد.
پیچوخمهای پرونده علی مطهری گویی به این زودیها به پایان نخواهد رسید اما هر چه باشد، در سنجه افکار عمومی فرزند شهید مطهری، از نمایندگان خوشناموبام است. باید دید تلاش علی مطهری در انتخابات مجلس آینده به ارایه سرفهرست جداگانهای به نام «صدای ملت» ختم خواهد شد، یا نه. صریح اللهجه مهدی دواتگری تهلهجه آذری نماینده عجبشیر نخستین بار در تدوین گزارش مرگ «ستار بهشتی» به گوشمان رسید. البته در انتهای گزارش راهی بیمارستان بود و برخی هم پاراگرافی حساس از گزارش را حذف کردند. او قاضی بوده و حالا با ادبیات حقوقی گاه و بیگاه نقدهای اصولی نسبت به مشکلات ساختاری مسوولان ارایه میکند. دواتگری بعد از «علی مطهری»، دومین نمایندهای است که خیلی رک و راست دلایل آزادی محمدرضا رحیمی را زیر سوال برده و نسبت به عدم رسیدگی به پرونده او سوالهایی روی میز مسوولان قرار میدهد. او تاکید دارد «آزادی رحیمی با وثیقه غیرقانونی است.» و از مسوولان ارشد قوهقضاییه انتظار دارد تا به دلایل عدم قرار بازداشت یک ماه برای محمدرضا رحیمی رسیدگی کرده و اگر در این زمینه تخلفی صورت گرفته، اعلام شود. دواتگری به هنگام رای اعتمادها قرار
بود بهعنوان مخالف پورمحمدی حرف بزند که این کار را نکرد. سوال او از وزیر درباره عدمشفافیت مالی 10میلیاردو500میلیونتومان در دیماه 1385 است، درست زمانی که پورمحمدی در ستاد سوخت مدیریت داشته است. پرونده قضایی یک نماینده حمید رسایی «حمید رسایی» از جمله نمایندگانی است که برای خودش دم و دستگاه و رسانه دارد. وقتی در راهروهای مجلس گام برمیدارد، خیلیها به او نزدیک نمیشوند و البته به خیلیها با روی گشاده مواجه میشود. او در مجلس جزو یکی از حاشیهسازترینهاست، یکی، دوباری با رییس مجلس کلامبهکلام شده و لحن اعتراضیاش همیشه هیاترییسه را نشانه میرود. علاوه بر اینها در جمعآوری امضا هم از آن نمایندگان پرتلاش بهارستان به شمار میآید. مخالف درجهیک توافق ژنو است و بعد از توافق هستهای، تیتر یک هفتهنامه «9دی» را جام زهر نامید. او در نقد تفاهم هستهای، چه در رسانهاش «9 دی» و چه در نطقها و سخنرانیهایش، هیچ کم نگذاشت و حتی با یکی، دو خبر غیرواقعی برای دستاوردهای ژنو جریانسازی کرد. نمونهاش خبری مبتنی بر خروج پرونده از وزارت امور خارجه و بازگشت به شورایعالی امنیت ملی بود که کمی بعدتر تکذیب شده
و تنها به شایعه خبری جهتداری شبیه بود. او همین حالا دو پرونده قضایی در دادگاه ویژه روحانیت دارد. رسایی یکبار در نطق پیش از دستور خود، «مهدی هاشمی» را «امالفساد» خواند و به «مصونیت آهنین» این آقازاده اشاره کرد. «مهدی هاشمی» نیز چندی بعد به خاطر این توهین، از او به دادگاه ویژه روحانیت شکایت کرد. پیرو شکایت او قوهقضاییه از مجلس استعلام کرده و هیات نظارت بر رفتار نمایندگان او را مقصر شناخت. پرونده دیگر رسایی مربوط به سخنرانیاش در مجلس «اهل بیت» است، چیزی که به روایت گزارش کمیته حقیقتیاب مجلس در برانگیختن افراد برای حمله به سخنرانی علی لاریجانی تاثیرگذار بوده. حالا در پایان سال 92 حمید رسایی مانده و دو پرونده باز در قوهقضاییه، پروندههایی که شاید روزهای خوشی برای او در سال 93 رقم نزند. اخطار ضمنی 12 نماینده محمدعلی پورمختار «محمدعلی پورمختار»، رییس کمیسیون اصل 90 است و در بزنگاه رسیدگی مجلس به پرونده «بابک زنجانی» برخی موضعگیریهای او درباره زنجانی سوالبرانگیز شد. او یکبار به «شرق» گفته که «بابک زنجانی خدمات خوبی داشته» و در جای دیگری نیز در پاسخ به این سوال «شرق» که «آیا برایتان
سوال نیست که اسم بابک زنجانی هم در پرونده فروش نفت آمده و هم در تامیناجتماعی؟» گفته بود: «شما مسایل را با هم قاطی و احساسی برخورد میکنید.» و بعدتر که خبرنگار به او گفته: «البته این نگاه مثبت شما هم برای من و هم مخاطب جای سوال دارد.»، نیز پاسخ داده بود: «نگاه مثبت نیست، نگاه منطقی است. شما میخواهید الکی موضوع را شلوغ کنید. وقتی هنوز مستنداتی نیامده، اصلا چه دلیلی دارد. او وقتی چیزی خریده، پولش را داده، دیگر سوالی نمیماند. تا به اینجا هیچ اتهامی علیه او به اثبات نرسیده.» اما این خوشخیالی رییس کمیسیون اصل 90 درباره زنجانی بعدتر در نامه 12 نماینده به سران سه قوه مورد تاکید قرار میگیرد: «رییس کمیسیون اصل90 که به معرفی هیاترییسه و رای مجلس برگزیده شده، چنان موضع میگیرد که گویی در دفاع و تطهیر بابک زنجانی تلاش میکند.» رخبهرخ با ظریف جواد کریمیقدوسی در کارنامه کاری «جواد کریمیقدوسی»، نماینده مجلس آمده، مسلط به زبان عربی است و فارغالتحصیل مقطع کارشناسیارشد حقوق خصوصی است. قدوسی از منتقدان اصلی توافق ژنو است و در یکی از سخنانش گفته بود: «چرا باید وزیر- محمدجواد ظریف- روی ویلچر بشینه
و بعد بره پای میز مذاکره؟ چون آمریکاییها گفتهبودن با تحریمها شما را فلج کردیم!» جواد کریمیقدوسی از طراحان اصلی جمعآوری نامه «نه به هاشمی» در آستانه ثبت نام نامزدهای انتخابات ریاستجمهوری 92 بود و از آن به بعد هم پیگیر مسایل قضایی این خانواده است؛ جایی گفته که: «مهدی هاشمی 12 اتهام امنیتی و اقتصادی دارد» و ردپای او را تا پرونده «کرسنت» شناسایی کرده بود. در جای دیگر به دنبال آزادی «فائزه هاشمی» از زندان، قوهقضاییه را اینطور خطاب کرد: «قوهقضاییه در قبال خروج «فائزه» پاسخگو باشد.» البته او در یکی از سخنانش نقد از هاشمی و تیم هستهای را یکجا کرده و گفته: «برنامهریزی هاشمی و تیمش برای مذاکره با آمریکا.» او همچنین در یکی از سخنرانیهایش گفته بود: «آقايان ولايتي، شمخاني و صالحي ضمن نوشتن نامه به رهبري به اين توافقنامه انتقاد كردند.» ادعایی که البته تکذیب شد. قدوسی همچنین به شدت پیگیر ردپای نمایندگانی است که در اختلاس سههزارمیلیاردتومانی حضور داشتهاند و در جایی به نقش 10نماینده مجلس در پرونده اختلاس سههزارمیلیاردتومانی اشاره کرده بود. او در یکی از سخنرانیهای دیگر خود گفته بود «خودم (کریمیقدوسی) از
آقای عراقچی در کمیسیون امنیت ملی سوال کردم و آقای عراقچی گفت روغنریختهای بود که ما نذر امامزاده کردیم و این در حالی است که با دانشمندان و متخصصان جلسه داشتیم و گفتند سانتریفیوژهای نسلهای بعدی را آماده کردهایم.» نقدهای کریمیقدوسی تنها به خانواده هاشمی و توافق ژنو محدود نمیشود، او در جایی دیگر وزیر صنایع را هدف نقد خود قرار داده: «ثروت آقای نعمتزاده هزارمیلیاردتومان بوده و چهار شرکت در خارج کشور دارد.» لیدر جمعآوری امضای حمایت از مرتضوی عبدالرضا عزیزی چندمتر جلوتر از در اصلی که نمایندگان از صحن خارج میشوند و به خبرنگاران میرسند، با عدهای مصاحبه میکرد. بحبوحه قرائت گزارش تیم تفحص از تامیناجتماعی بود و کمتر در راهروهای مجلس دیده میشد. قدش آنقدر بلند است- دستکم برای من- که باید کمی «پابلندی» میکردم، سوال یکی از بچهها که تمام شد، بدوبدو رفتم سر اصل مطلب: «آقای عزیزی، حالا که گزارش تحقیق از سازمان تامیناجتماعی در صحن قرائت شده و بارها به قانونشکنیهای «سعید مرتضوی» در این گزارش ارجاع داده شده، بفرمایید دلیل پافشاری شما برای جمعآوری امضای حمایت از مرتضوی چه بود؟» کمی سکوت
و بعد هم ترک جمع خبرنگاران. «عبدالرضا عزیزی»، رییس کمیسیون اجتماعی مجلس سال گذشته در حمایت از «سعید مرتضوی» 160امضا جمعآوری کرد. او نهتنها از کارنامه مرتضوی در تامیناجتماعی که حتی از ماجرای کهریزک هم به نوعی حمایت کرده و به روزنامه بهار گفته بود: «مگر در کهریزک چند نفر مردند؟ اتفاق است دیگر! در دعوا که حلوا پخش نمیکنند. وقتی شما یک مانور انجام میدهید، باید بپذیرید که تعدادی کشته هم میدهید.» البته عزیزی هیچ ابایی ندارد از اینکه بگوید نامه حمایت از مرتضوی را امضا کرده و به قول خودش «لیدر» هم بوده و حتی در جای دیگری مدعی شده بود «آقای دکتر مرتضوی یک جوان انقلابی و مورد وثوق و اعتماد نظام است و زحمات زیادی برای نظام کشیده و ممکن است اشتباهاتی هم داشته باشد.» هفته آخر شهریور91 خبری در رسانهها منتشر شد که خیلیها را شگفتزده کرد: «۱۶۴ نماینده نامه قدردانی از عملکرد مرتضوی در سازمان تامیناجتماعی را امضا کردند.» نکته قابلتامل اینکه عبدالرضا عزیزی در بالای نامه با دست خود این جمله را اضافه کرده بود: «ضمن تایید مطالب فراکسیون، حمایت واضح خود را از ادامه مدیریت آقای دکتر مرتضوی اعلام میداریم.» دستخطی که
بعدها برایش گران تمام شد و خیلی از نمایندگان را به اعتراض واداشت، چراکه آنها نه نامه حمایت از مرتضوی که نامه «تقدیر از اصلاح اساسنامه در جهت ارتقای سازمان تامیناجتماعی» را امضا کرده بودند. پس از انتشار این خبر، بسیاری از نمایندگان در صحن علنی مجلس نسبت به آن واکنش نشان دادند. پزشکیان، نماینده تبریز، گفت: «امروز عدهای از مجلسیها شدیدا معتقد بودند فریب خوردهاند.» البته عدهای دیگر مانند مهدی کوچکزاده امضای خود را تایید کردند. سیدمحمد بیاتیان، نماینده بیجار، گفت: «قسم میخورم هیچ نمایندهای در حمایت از سعید مرتضوی نامه امضا نکرده. نامه تنها نامه تشکر در راستای حمایت از تبدیل صندوق تامین اجتماعی به سازمان بود.» نکته جالب آنکه در متن نامه، هیچ نامی از سعید مرتضوی و حمایت از مرتضوی به میان نیامده و امضاهای نمایندگان، تحتعنوان «نامه تقدیر نمایندگان خطاب به آقای رییسجمهور پیرامون اصلاح اساسنامه در جهت ارتقای سازمان تامیناجتماعی» جمعآوری شده بود. تغییر فرمان محمدرضا باهنر او در تمام دورههای دوم، سوم، چهارم، پنجم، هفتم، هشتم و نهم عضو پارلمان ایران بوده و در فرصتی که علی لاریجانی در
بهارستان نباشد، نایبرییس مجلس است. باهنر بعد از فوت حبیبالله عسگراولادی، دبیرکل جبهه پیروان رهبری شد و همین سمت، برخی تغییرات در لحن او را در صحن علنی مجلس به دنبال داشت. این روزها منتقدانهتر و کمی مقتدرانهتر از پیش در بهارستان سخن میگوید و بنا دارد ادبیاتی منطبق با دبیرکلی جبهه پیروان رهبری داشته باشد. اما گاهی اوقات در همین مجلس نهم ادبیاتش تند و تیز میشود و نشان از آن دارد که به این سادگیها نخواهد توانست جای خالی «حبیب» را در این طیف سیاسی پر کند. در یک جمله میتوان گفت او انعطاف فکری و سیاسی عسگراولادی را ندارد و در تلاش برای نقشآفرینی تازه سیاسی خود هم گاهی فرمان را زیاده از حد به سمت راست میچرخاند. باهنر چند ماه پس از پیروزی حسن روحانی در انتخابات مجلس در مصاحبهای با خبرگزاری مهر گفت: «یک شوخی من با نمایندگان مجلس نهم میکنم و میگویم شما جزو بدشانسترین نمایندگان هستید که نه پول است و نه امکانات و شما باید آن را تحمل کنید. نمایندگان میروند به حوزههای انتخابیه و میبینند مردم گرفتارند پول و شغل میخواهند، کارهای عمرانی نیمهکاره است و این مشکلات تبدیل به سوال میشود.» البته سبک
شوخیهای باهنر ریشه در واقعیات تلخ مدیریت هشتسال گذشته کشور دارد، مدیریتی که در دوران صدارتش -به جز یکی،دوسال آخر- کمتر زبان نقدی به سوی او گشوده بود. پیشبینی باهنر از نتیجه انتخابات مجلس نهم این است: «یادمان باشد در هر انتخابات دوسوم نمایندگان تغییر کردهاند و این امر نیز در انتخابات مجلس نهم محتمل است.» حمایت از هاشمی در بزنگاه حجتالاسلام بنابی از روحانیون معتدل مجلس است که بارها نقدهای اساسی به فراکسیون روحانیون مجلس وارد کرده و اصولا کاربرد و کارایی این فراکسیون را زیر سوال برده. او معتقد است روحانیون مجلس باید رویکردهای جدیدتری نسبت به مسایل داشته باشند و بهاصطلاح خودشان را بهروز کنند. اما آنچه بنابی را در میان دیگر نمایندگان شاخص کرده این است که او درست در روزهایی که نامههای عریض و طویل «نه به هاشمی» در مجلس نهم امضا میشد، با صراحت چنین اقدامی را نقد کرده و میگفت: «این نامه را نمایندگان عضو جبهه پایداری امضا کردهاند و این واکنشها موجب میشود تا شورای نگهبان نتواند در آرامش به وظیفه اصلی خود عمل کند.» او همچنین در آن ایام مدام به حمایت لایههای مختلف روحانیون از
هاشمیرفسنجانی و آسیبهای تخریب او از سوی جبهه پایداری اشاره میکرد: «اعضای جبهه پایداری، نامهای تنظیم کرده و با امضاگرفتن از نمایندگان درصدد هستند شورای نگهبان را در امر بررسی صلاحیتها مورد فشار قرار دهند و با منتسبکردن آیتالله رفسنجانی به جریان فتنه، مانع از تایید صلاحیت ایشان شوند.» انتقاد از فرآیند خصوصیسازی مخابرات در مجلس هفتم نیز از دیگر فعالیتهای او است. رازهای مگوی بابک زنجانی امیرعباس سلطانی اهمیت «امیرعباس سلطانی» به این است که درست در روزهایی که برخی از نمایندگان کمیسیون انرژی در گفتوگوها به شکل تلویحی بابک زنجانی را سرمایهدار خوانده و ادبیات انتقادی درباره او به کار نمیبردند، «سلطانی» بارها به شبکه مافیایی پشتیبان بابک زنجانی اشاره داشت. او همچنین نخستینبار به «شرق» گفت که چهار وزیر دوران آقای احمدینژاد، بابک زنجانی را تایید کرده بودند؛ وزیر نفت، وزیر دارایی، وزیر امورخارجه و وزیر صنایع و معادن. البته به گفته او «تاییدیه آقای بهمنی، رییس بانکمرکزی هم شامل حال ایشان شده.» حرفهای این روزهای خیلی از نمایندگان و مسوولان شبیه حرفهای چندماه پیش او شده. او به
تاکید بارها گفته بود: «زنجانی فرافکنی میکند و به جای پاسخ به ابهامها و بدهیها مدام اسامی بانکها را ردیف میکند و اینکه بانکها مقصر هستند.» او همچنین به رانت ویژه زنجانی اشاره داشت و تشکیلات مافیایی که او را همراهی میکرده. حالا همه درباره زنجانی حرفهای تندوتیز میزنند اما واکاوی حرفهای پیشین این نماینده نشان از صراحت لهجه او در بیان مسالهای به نام «بابک زنجانی» دارد.
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.