|

سوزن و جوالدوز

رضا هاشمی‌نژاد . مدیرمسوول نشرافق

فراخوان چندروز پیش خانم فیروزه جزایری‌دوما در گفت‌وگویشان با روزنامه «شرق»، یادآور خاطرات چند سال پیش و نه‌چندان شیرین من از برخورد آژانس ادبی ایشان شد. در سال 2009 برای کسب اجازه انتشار کتاب (کپی‌رایت) «خنده بدون لهجه» به فارسی با آژانس ادبی ایشان یعنی آژانس مِلبرگر تماس گرفتیم. سوابق، فلسفه و تعهد نشرافق به حق مولف را معرفی کردیم. پیشنهاد دادیم در مقابل مبلغی که نه خیلی کم و نه به ابعاد تجاری ینگه دنیا بود، مجوز انتشار اثر ایشان را بخریم. توضیح دادیم که ترجمه اثر را آماده برای ما آورده‌اند و هر ناشری جز ما بود به‌دلیل فروش خوب کتاب قبلی‌شان، کتاب را بی‌وقفه و بدون هیچ مجوزی از ایشان منتشر می‌کرد. توضیح دادیم که ما در مراحل ویرایش و اخذ مجوز نیز ایشان را در جریان تغییرات احتمالی قرار خواهیم داد. ولی با وجود سابقه بین‌المللی و اعتبار افق در این عرصه، جز سردی و بی‌‌رغبتی چیزی نصیب‌مان نشد. در آن سال‌‎ها که مثل امروز، از آثار خانم جزایری دوما بیش از دوترجمه هم‌زمان در بازار ایران وجود داشت، با این پرسش به نقل از خانم جزایری روبه‌‌رو شدیم که از همکاری با نشر افق و فروش کپی‌رایت انتشار آثارشان به زبان فارسی، چه چیز قابل‌توجهی عایدشان می‌شود؟ این پرسش چنان ناامیدکننده بود که از خیر خرید حق مولف و به‌تبع آن، انتشار آثار این نویسنده در ایران گذشتیم. زمانی نگذشت که آن ترجمه و چندین ترجمه دیگر همان کتاب در بازار کتاب منتشر شد. حالا این فراخوان از سوی ایشان تضادی پیش رویمان گذاشته. نشر افق سال‌هاست که حق انتشار آثار بسیاری از نویسندگان نامی ادبیات امروز جهان را با وجود مشکلات بسیار خریداری می‌کند. افق ناشر اختصاصی نویسندگانی همچون برایانسلزنیک، پل آستر، پتر اشتام، نوآم چامسکی، کورنلیا فونکه و بسیاری دیگر از آنهایی‌ست که با درک شرایط دشوار نشر در ایران، به ما اعتماد کردند. این نویسندگان با قبول پرداخت‌های آبرومندانه‌ از سوی ما، همراهمان بودند و انتشار آثارشان را با وجود موانع بسیار، پذیرفتند. اینکه نویسنده‌ای ایرانی در آن سوی جهان، به‌جای استقبال از انتشار قانونی آثارش در سرزمین مادری‌اش آن هم از سوی ناشری با سوابق بین‌المللی، صرفا به فکر سود مالی خودش باشد و چند سال بعد، از «سیستم فاسد» نشر در ایران گله کند، شاید تنها از ما ایرانی‌ها بربیاید. همان سیستمی که عضوی از آن داوطلبانه پیشنهاد پرداخت کامل حق و حقوقش را در برابر اجازه انتشار آثار ایشان داد و پاسخش، به دور از شأن اهل فرهنگ و روشنفکران بود. از توجه‌ خانم جزایری‌دوما به حوزه نشر و بازار کتاب در ایران خوشحال شدم. با فرمایش ایشان که: «تغییر تنها زمانی اتفاق خواهد افتاد که مردم برای انجام آن تصمیم قاطع بگیرند.» کاملا موافقم. پرسش اینجاست که آیا هریک از ما در عمل حاضر به قبول هزینه‌های تغییر هستیم؟ آیا حاضریم با توجه به شرایط نابرابر نشر در ایران، این‌بار که یک ناشر ایرانی سراغ‌مان آمد ما هم پا پیش بگذاریم و فقط به درآمد فکر نکنیم؟

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.