زبان کوتاه منتقدان دیپلماسی
فرنگیس بیات: اجلاس سالانه کمیته روابطعمومی آمریکا-اسراییل «آیپک» از مهمترین مجامع تدوین سیاست خارجی آمریکا به ویژه در مورد منطقه خاورمیانه است. این نشست با حضور ۱۴هزار فعال برگزار میشود و انتظار میرود حدود دو سوم اعضای کنگره هم در طول چهار روز نشست در آن حضور یابند. نشست امسال نیز با همین محور، میزبان وزیر امور خارجه آمریکا و سناتور تندرویی مثل «جان مککین» و نماینده دموکراتی مثل «چاک شومر» بود. جان کری در سخنرانی خود در نشست امسال با اشاره به اینکه آمریکا، ایران اتمی را تحمل نخواهد کرد، تاکید کرد امنیت اسراییل اولویت ماست. او در عین حال گفت باید همه گزینهها را قبل از اینکه گزینه نظامی مورد توجه قرار گیرد، امتحان کنیم. او با لحنی هشدارآمیز به کسانی که بیش از هر چیز به گزینه نظامی اصرار میورزند، گفت: آن کسانی که میگویند باید حمله کرد، نیاز دارند تامل کنند که بعد از این حمله چه اتفاقی خواهد افتاد. او اضافه کرد، اگر ما مجبور به استفاده از گزینه توسل به زور شویم، تنها یک دیپلماسی قوی میتواند انتخابهای اجباریتری را توجیه کند. وزیر امور خارجه آمریکا درعین حال با تاکید بر رویکرد کشورش
در مقابل ایران، گفت این رویکرد «اعتماد و راستیآزمایی» نیست، بلکه «راستیآزمایی و راستیآزمایی» است. او با طرح اینکه اگر مذاکرات به نتیجه نرسد، ما از تصویب تحریمهای بیشتر علیه ایران دفاع خواهیم کرد، بار دیگر تاکید کرد هیچ توافقی بدتر از یک توافق بد نیست. این اشاره کری طعنهای به اظهارات «نتانیاهو» بود که توافق موقت ژنو را توافقی بد توصیف کرده بود. کری در ادامه اطمینانبخشی به مخاطبان یهودی در نشست امسال «آیپک» اضافه کرد، امنیت اسراییل اولویت اول ماست. «دولت اوباما متعهد است که صراحتا ایران را از دستیابی به بمب اتم باز دارد و ما به ایران اجازه نخواهیم داد که به تسلیحات اتمی دست پیدا کند.» این در حالی است که مقامات ایرانی بارها دستیابی به سلاحهای اتمی را رد کردهاند. کری در قسمت دیگری از سخنرانی اطمینانبخش به «لابی» یهودی گفت: «سیاست اوباما بهرهگرفتن از فرصت دیپلماتیک است و اگر این فرصت نوعی طفرهرفتن باشد، این ما نبودیم که پنجره فرصت را بستیم.» او در مورد رفع تحریمها نیز گفت: «ایران تا زمانی که در مقابل بمب اتم کاملا محدود نشود، برای تجارت باز نیست.» در اجلاس امسال «آیپک» حوادث اوکراین مجال دیگری
برای منتقدان سیاست خارجی اوباما شد. سناتور«مک کین» یکی دیگر از سخنرانان امسال، با انتقاد از سیاست «سست» اوباما در مقابل روسیه آن را زمینهساز پیشروی روسیه در شبهجزیره کریمه عنوان کرد. روزنامه «کریستین ساینس مانیتور» در گزارشی مینویسد که لحن نشست امسال آیپک محتاطانه است و رهبران این گروه میکوشند شکافهایی علنی با مقامهای دولت اوباما بر سر سیاستهای مهم برای اسراییل را کنترل کنند. خبرگزاری رویترز نیز از قول نتانیاهو میگوید «من بهعنوان نخستوزیر اسراییل همه آنچه باید را انجام میدهم تا از ملک یهود دفاع کنم» او درعین حال گفته است «تغییری در رفتار ایران نمیبیند.» «لابی» یهودیها در آمریکا همواره از برگزاری این نشست انتظار شنیدن دلگرمی از سوی مقامات آمریکایی و تاکید بر تضمین امنیت اسراییل دارند. نشست «آیپک» که ویترینی از سیاست خارجی آمریکا در خاورمیانه است، امسال با رویداد اوکراین و کشمکشهای مسکو-واشنگتن مواجه شده است؛ رویدادی که لحن سخنرانان را تا حدودی محتاطانه و بزرگنمایی «ایران هستهای» را کمرنگتر از سالهای قبل کرده است. رسانههای غربی نیز با نیمنگاهی به همین رویداد، تاثیر آن را بر مذاکرات
هستهای ایران موردتوجه قرار دادهاند.
تحرکات روسیه در «کریمه» میتواند مذاکرات ایران را تحتتاثیر قرار دهد. درواقع بروز شکاف بین روسیه و آمریکا بر سر اوکراین احتمالا باعث پیچیدهترشدن پرونده هستهای ایران خواهد شد. دولت اوباما به مداخله روسیه در کریمه واکنش نشان میدهد. در این میان، ایران در مقابل، چشماندازهای تضعیف گفتوگوها بهواسطه پیچیدهشدن روابط میان واشنگتن و مسکو را، محتاطانه رصد میکند. اگر بحران در اوکراین رو به وخامت گذارد، ممکن است همکاریها میان 1+5 در این دست گفتوگوها تضعیف شود. ایران بهطور کلی روابط گرمی با مسکو دارد؛ این کشور تجهیزکننده اولین نیروگاه اتمی ایران است. هر دو کشور در مورد سوریه تا حدودی دیدگاه مشترکی داشتند. واکنشهای داخلی در ایران به رویدادهای اوکراین چندان یکدست نبود. در حالی که «کیهان» معتقد است روسیه هزینه حمایت از اسد را میدهد و اینکه آمریکاییها دریافتهاند که روسیه، اوکراین و سوریه و ایران با هم متحد هستند. روزنامههای اصلاحطلبی مثل «شرق» و «مردمسالاری» نیز مداخله روسیه را نادیدهگرفتن حق حاکمیت ملی اوکراین و نوعی دخالت توصیف کردهاند. در ایران منتقدان گفتوگوهای هستهای بر این باورند که بحران
شبهجزیره کریمه، بازتاب بحران مخربی است که روابط تهران-واشنگتن را هم تحتتاثیر قرار میدهد و در طرف دیگر موافقان گفتوگوها، عمدتا مداخله روسیه را محکوم میکنند و بر حل دیپلماتیک آن اصرار دارند. البته رهبران ایران تلاش خواهند کرد تا بحران اوکراین را از جریان گفتوگوهای هستهای دور نگه دارند.
توسل به زور ظاهرا قرار بود در وقایع اوکراین جایی نداشته باشد. گمانهزنیهای درهموبرهمی درباره قصد آمریکا برای استقرار موشک در جمهوری چک، برگزاری مانور نظامی در دریای سیاه و استقرار نیروهای ناتو در مرزهای لهستان- اوکراین مطرح شد؛ تحرکاتی که البته بسیار پرهزینه خواهد بود. میتوان بهعنوان یک ارزیابی شهودی گفت که توفانیشدن بحران اوکراین عملا تمرکز بینالمللی را از مساله هستهای ایران برخواهد داشت. اما حتی اگر روسیه کریمه را کلا اشغال کند، تغییر چندانی در محاسبات ژئواستراتژیکی منطقه بهوجود نخواهد آمد. مهم این است کسانیکه همیشه میگفتند ایران هرگز برنامه هستهایاش را کنار نخواهد گذاشت، از این بهبعد بهجای نطنز باید بخوانند «سیمفروپل.»
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.