در نشست خبری مطرح شد
نگاه «والرشتاین» به توافق «ژنو» و یارانه نقدی
علی سالم: نشست «بررسی آرای ایمانوئل والرشتاین» جامعهشناس و تحلیلگر آمریکایی و رییس سابق انجمن بینالمللی جامعهشناسی روز یکشنبه در دانشکده علوماجتماعی دانشگاه تهران برگزار شد. «والرشتاین» پشت تریبون رفت، به زبان انگلیسی و بدون مترجم سخنرانی کرد، تالار «ابنخلدون» پر شد از آدم و حرف، بینظمی و شلوغی، تجمع و ازدحام. کمتر مجالی باقی ماند برای بحث و فحص، نقد و نظر، فهم و افهام. خوشامدگویی میزبانان و سخنرانی میهمان به زبان انگلیسی انجام گرفت که همراه با مشکل کمبود جا موجب شد بخشی از مخاطبان به آنچه که منتظرش بودند، نرسند؛ همانند آنچه در سفر چند سال پیش هابرماس به ایران اتفاق افتاد. مشکلی که میتوانست دستکم با انتشار خلاصه سخنرانی «والرشتاین» به زبان فارسی تا حدی کاهش یابد. او پس از ارایه مقاله خود درباره بحران سرمایهداری، در نشست خبری در سالن اجتماعات مطهری دانشکده علوم اجتماعی دانشگاه تهران به پرسشهای خبرنگاران پاسخ گفت. پاسخهایی که در اکثر موارد همراه با کلیگویی بود. او در پاسخ سوال خبرنگاری که درباره اعتبار نظریه او بعد از گذشت نزدیک به نیمقرن و رخدادهای نظام بینالملل پرسید، گفت:
«اولین جلد از کتاب من درباره این نظریه 50 سال قبل چاپ شد و در آن زمان ابزار اندازهگیری در اینباره وجود نداشت. الان روزنامهنگاران، افراد و گروهها ممکن است دیدگاههای مختلفی درباره این نظریه داشته باشند که البته بنده دنبال مقایسه آنها نیستم.» او روز شنبه نیز در مرکز تحقیقات استراتژیک ریاستجمهوری در مورد افول امپراتوری آمریکا سخنرانی و با دولتمردان ایران تبادل نظر کرد. این جامعهشناس که به همراه همسرش تا شانزدهم اسفند در ایران اقامت خواهد داشت، پس از تهران به شیراز سفر کرده و در آنجا پس از سخنرانی در دانشگاه شیراز و بازدید آثار باستانی و تخت جمشید به اصفهان خواهد رفت.
توافق هستهای
کنفرانس مطبوعاتی «والرشتاین» یک ساعت پس از سخنرانی او در تالار «ابنخلدون» با حضور جمعی از اهالی مطبوعات و خبرگزاریها در سالن اجتماعات مطهری دانشکده علوماجتماعی دانشگاه تهران برگزار شد. «والرشتاین» در پاسخ به سوالی رسیدن به توافق هستهای میان ایران و آمریکا را به سیاستهای داخلی این دو کشور مربوط دانست و گفت: «باید ببینیم که ایران و آمریکا به چه فرمولی برای حل مساله هستهای میرسند. اما مهم آن است که کشورها به مذاکره اعتقاد دارند و میخواهند که مساله را از این طریق حل کنند. زمانی یک توافق موفقیتآمیز خواهد بود که مورد قبول مردم هر دو کشور باشد. او افزود: «دولتهای ایران و آمریکا، هر دو در داخل کشورهای خود با مخالفتهایی برای مذاکرات هستهای روبهرو هستند. توافق میان این دو کشور به مسایل زیادی بستگی دارد، اگر سیاستهای داخلی این کشورها نسبت به گذشته تغییر کرده باشد، به توافق خواهند رسید و بحران کاهش پیدا خواهد کرد.
بحرانهای منطقه
او در بخشی از مصاحبه مطبوعاتی خود بحرانهای متعدد در خاورمیانه همچون بحران فلسطین، بحران سوریه و دیگر کشورهای عربی را ذیل سیستم جهانی سرمایهداری تعریف کرد و همانند محتوای یادداشتهای سیاسی پیشین خویش تاکید کرد: «بهنظر نمیرسد تا آیندهای نزدیک بحران سوریه حل شود.» او در پاسخ به سوالی در مورد تقابل بنیادگرایی و امپریالیسم؛ بحران سوریه و نقش ایران در تحولات این کشور گفت: «نقش ایران در تحولات سوریه را نمیدانم اما کاهش یا افزایش تنش در این کشور بستگی به این دارد که حمایتها در این کشور افزایش و کاهش یابد. بحران سوریه بازیگران زیادی دارد و کشورهای زیادی با ارسال پول و اسلحه در این بحران درگیر هستند و هر تغییری حتی توافق هستهای میان ایران و آمریکا میتواند بر این بحران تاثیرگذار باشد. باید دید نقش کشورهایی مانند قطر، آمریکا، ایران، عربستان و کشورهای دیگر در این مساله چیست.» والرشتاین در پاسخ به سوالی دیگر درباره «بهار عربی» و اتفاقات سال 1388 ایران گفت: «مهم نیست کجا زندگی میکنید، همه اینها از جهات بسیاری به هم مرتبط هستند و ممکن است مردم حتی از رفتارهای سیاسی منفی یکدیگر الگوبرداری و در کنشهای سیاسی خود
آن را ارایه کنند. امروزه مردم همه جهان از اتفاقاتی که در کشورهای دیگر میگذرد، آگاهند. بدون شک مردم کشورهای مختلف از کنشهای یکدیگر تاثیرات مثبت و منفی میپذیرند.» «والرشتاین»همچنین با اشاره به اینکه «مساله اوکراین، موضوع لاینحلی بوده و هنوز هم حل نشده است»، تاکید کرد: «دولت اوکراین ابتدا حاضر به مذاکره با مخالفان نبود. اما اکنون شرایط برگشته است، اکنون دولت اوکراین تقاضای مذاکره دارد اما مخالفان قبول نمیکنند.»
یارانه و دولت رفاه
او در پاسخ به سوال خبرنگاری درباره امکان ایجاد دولت رفاه در ایران گفت: «هر کشوری که ثروت داشته باشد میتواند دولت رفاه هم داشته باشد، ایران از معدود کشورهایی در دنیاست که ثروت زیادی دارد. اینکه یک دولت سیستم رفاه اجتماعی را در جامعه داشته باشد، بستگی به سیاستهای داخلی دارد که دولتمردان در پیش میگیرند.» او در پاسخ به سوالی در مورد پرداخت یارانه گفت: «این سیاست موافقان و مخالفان خود را دارد. موافقان معتقدند یارانه سبب افزایش حقوق و بالارفتن قدرت خرید مردم میشود و روی استانداردها تاثیرگذار است. منتقدان این سیاستها هم میگویند این پولها خوب توزیع نمیشود اما ما نمیتوانیم راجع به این موضوع اظهارنظر کنیم و باید دولتها در اینباره که دولت رفاه شکل بگیرد یا نه، تصمیم بگیرند.
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.