پایان تلخ یا تلخی بیپایان؛ مساله این است
اردوغان رییس «باند مفسدین» است
میلاد حسنی: ساعت شنی را برای «باشباکان اردوغان» بر عکس کردهاند؛ باشباکان در زبان ترکی استانبولی یعنی نخستوزیر. اما معنای تحتاللفظی آن یعنی کسی که سرتر از همه نگاه میکند. اگر این گزاره را در نظر بگیریم باید از خود سوال کنیم: اگر باشباکان اردوغان بالاتر از همه نگاه میکرد چرا متوجه فساد درون حکومتش نشده است؟ دوست و دشمن اردوغان میگویند کشف فساد در درون دولت اردوغان چه آنکه خود میگوید؛ توطئهای بوده است و چه دیگرانی که میگویند بر اثر اهمال اردوغان اتفاق افتاده است، یک واقعیت است؛ واقعیتی که هر روز شاخوبرگ تازهتری پیدا میکند و این شاخوبرگ تازه را کسی برای اردوغان به ارمغان نمیآورد جز همبازی سابق او، فتحالله گولن. فتحالله گولن، مرد مرموز و پیچیدهای است. او در اوایل دهه90 به آمریکا گریخت و در حال حاضر در این کشور در تبعیدی خودخواسته به سر میبرد. وی با وجود اینکه به ایالاتمتحده پناه برده است اما فرمان هدایت ترکیه را از دست نداده است؛ فرمانی که نزدیک به دودهه طول کشید تا بچرخد که به جاده اصلی برسد. از اینجا به بعد باید کسی میبود تا بتواند فرمان را دستش بدهد تا او با خیال راحت
به کارهای دیگر خود برسد. اردوغان بهترین گزینهای بود که میتوانست جاده را برای اسلامگرایان هموار کند. مردی دقیق، نترس و با زبانی سرخ؛ همین زبان سرخ، سر سبز او را به باد داد و اردوغان که تازه بر کرسی شهرداری ترکیه تکیه زده بود از دفتر کارش به زندان رفت و در جشن پیروزی اسلامگرایان غایب بزرگ بود. در حالی که اسلامگرایان توانسته بودند پیروزی بینظیری را کسب کنند، اردوغان در زندان به سر میبرد و باید یک شوفر موقت برای خودرو حزب عدالت و توسعه انتخاب میشد تا راننده این خودرو به سلامت بازگردد. نفر دوم این حزب، این وظیفه را برعهده گرفت. دوست گرمابه و گلستان اردوغان؛ عبداللهگل برای مدت کوتاهی جای او نشست و زمانی که اردوغان، پا از زندان بیرون گذاشت به مجلس کبیر ترکیه رفت و همقطاران او در مجلس، وی را نخستوزیر کردند و عبداللهگل را به «چانکایا» فرستادند. چانکایا کاخی زیباست که دفتر کار رییسانجمهوری ترکیه است. «باشکان گل» به این کاخ رفت و هماینک نزدیک 11سال است ماشین امضای اردوغان شده است. در قانون اساسی ترکیه، یک قانون زمانی شکل اجرایی به خود میگیرد که باشکان آن را امضا کند. هماینک بیش از یک دهه است این وظیفه
خطیر را عبداللهگل برعهده گرفته است. نمونه اخیر این موضوع را میتوان در قانون تحدید اینترنت توسط حزب عدالت و توسعه دید که با وجود همه مخالفتها، آن را امضا کرد. این در حالی است که بسیاری از کارشناسان و مخالفان آزادی بیان اعتقاد داشتند که عبداللهگل باید از امضای این قانون خودداری کند و مانع از اجراییشدن آن شود. لامپ حزب عدالت و توسعه خاموش میشود؟ ماکس وبر در جایی میگوید: «حاکم بر رفتار انسانها، نه افکار، بلکه منافع مادی و انسانی است.» این جمله مصداق بارز رویکرد حزب عدالت و توسعه بوده و هست. بهویژه در روزهایی که تازه بر سر کار آمده بودند. این حزب اسلامگرا توانست با رویکردهای سکولار به راحتی کنار بیاید و خود را نهتنها نقطه مقابل آن نشان نداد، بلکه با آن همراه و موافق شد. ازاینرو حزب عدالت و توسعه بدون آنکه کاری با رویکردهای جد پیشین خود - حزب رفاه اربکان - داشته باشد، رویکرد خود را اقتصادی قرار داد و راهی را که تورگوت اوزال، معمار اقتصاد نوین ترکیه آغاز کرده بود در پی گرفتند. اقتصاد، مهمترین حربه برای حزب عدالت و توسعه بود که توانست رایها را به سبد این نواسلامگرایان بریزد. زمانی
که این حزب تشکیل شد، هوشمندانه نام عدالت و توسعه را برای خود انتخاب کرد. بیعدالتیها و اقتصاد شکننده که یادگار دوران سخت حکومت نظامیان بود به نوعی سقوط کرد و همهوهمه عواملی شدند که این حزب با این نام در بین مردم و در انتخابات محلی، خوش بدرخشد. این حزب نام «عَدالت و کالکینما» را برای خود انتخاب کرد که به معنای عدالت و توسعه است. نکته جالب این است که در ترکیه این حزب را به اختصار «آکپارتی» میخوانند. «آک» در زبان ترکی به معنای روشنایی و سپیدی است. همراهی نام عدالت و توسعه با یک لامپ روشن که در نقطه مرکزی پرچم حزب عدالت و توسعه قرار گرفته است، در واقع یادآور این است که این حزب از فساد دوری خواهد کرد و در راستای شفافسازی قدم برخواهد داشت؛ شعارهایی که در تمامی انتخاباتی که این حزب حضور داشته به کرات اعلام شده است. به نام اوزال، به کام اردوغان به گفته بیشتر کارشناسان، سیاست خصوصیسازی اقتصادی توروگوت اوزال یکی از جسورانهترین اتفاقاتی بوده است که برای ترکیه رخ داده است. اوزال اساسا برای تحرک اجتماعی و رهایی از تورم دورقمی یک بسته پیشنهاد اقتصادی ارایه کرد که اساس آن بر مبنای خصوصیسازی
بود. اوزال بر این عقیده بود که خصوصیسازی و بازگذاشتن درهای اقتصادی ترکیه به روی سرمایهگذاران خارجی میتواند این کشور را از ورطه سقوط و فلاکت اقتصادی نجات دهد. اما این رویکرد وی به یک نتیجه تکبعدی ختم نشد. رویکرد درهای باز اقتصادی او یک بازه چندبعدی به همراه داشته است که در نهایت ترکیه را به شکل امروزی خود درآورده است. نتایجی که باعث شد یک طبقه مرفه اسلامی در ترکیه به وجود آید. هاکان یاووز در کتاب «سکولاریسم و دموکراسی اسلامی در ترکیه» مینویسد: «در دهه90، ظهور بورژوازی اسلامی آناتولیایی- محور فراگردی رودرروی ائتلافی اقتصادی و فرهنگی بین دولت و سرمایهداران مستقر در استانبول بود. اکثر کارآفرینان اسلامی، اولین نسل فارغالتحصیلان دانشگاهها و غالبا بخشی از خردهبورژوازی آناتولیمحور هستند که از سیاستهای اقتصادی نولیبرال اوزال، که با شدتدادن به تحرک اجتماعی امکان راهاندازی بنگاههای کوچک و میانه را برای آنان فراهم ساخته بود سود جستند. این کارآفرینان نخستین نخبگان اقتصادی شهری هستند که هنوز مناسبات محکمی با شهرهای کوچک و روستاهای آناتولی دارند.» با نگاهی به این بخش از گفتههای یاووز میتوان به این موضوع
پی برد که شالوده اولیه حزب عدالت و توسعه با همین بازرگانان به اصطلاح آناتولیایی ریخته شده است. کسانی که به عنوان اهرمهای نامریی موجب بالارفتن حزب عدالت و توسعه از پلههای ترقی شدند و راه را برای ورود نواسلامگرایان در عرصه سیاسی فراهم کردند. زمانی که حزب عدالت و توسعه به رهبری اردوغان قدرت را در دست گرفت، این گروه با ادامه راه تورگوت اوزال با کمی اسپایس اسلامی راه وی را با حدت بیشتری ادامه داد. حزب عدالت و توسعه تنها در یک مورد با آمال تورگوت اوزال نقطه افتراق داشت و اینکه این حزب به عکس اوزال که آرزو داشت مناسبات اقتصادی را با غرب بهبود ببخشد اما دارودسته آناتولیاییها راهی دیگر برگزیدند و آنها با استراتژی احمد داووداوغلو همکاریهای منطقهای را در پیشانی مانیفست خود قرار دادند. احمد داووداوغلو که از او باعنوان هنری کیسینجر ترک یاد میشود با یک تئوری وارد عرصه سیاست خارجی شد که سودی دو چندان را عاید آنکارا کرد. او بر عکس پیشینیان خود به جای اینکه مشت بر سندان اتحادیه اروپا و غرب بکوبد دست خود را به سوی کشورهای پولدار منطقه دراز کرد و سرمایه «دشداشهپوشان» منطقه را به سوی این کشور روانه ساخت. همچنین این
کشور تا پیش از بحران سوریه توانست ارتباط خوبی با تهران بگیرد و همکاریهای اقتصادی خود را نیز با ایرانیان تقویت کند. این رویکرد باعث شد اردوغان بتواند تورم را به پایینترین حد ممکن خود در تاریخ مدرن ترکیه برساند و رشد اقتصادی سالانه خود را حفظ کند. در سال 2008 زمانی که بحران اقتصادی، اروپاییها و آمریکاییها را زمینگیر کرده بود، تنها دو کشور رشد اقتصادی خود را توانسته بودند حفظ کنند: یکی چین، غول جدید اقتصادی جهان و دیگری ترکیه که قصد دارد تا سال 2023 که سال چشمانداز است، از رتبه 17 اقتصادی دنیا خود را به رتبهای تکرقمی برساند. مصایب یک نخستوزیر زمانی که اردوغان وارد کاخ «دولما باحچهسی» شد یک اتفاق غیرمنتظره رخ داده بود. در تاریخ مدرن ترکیه دولتی تشکیل شده بود که توانسته بود اکثریت مجلس را به دست گیرد و دولت برآمده از حزب عدالت و توسعه نیازمند ائتلاف با هیچ گروهی نبود. همین یکنواختی باعث شد که اردوغان دستش برای تعیین دولت خود باز باشد. تجربه تاریخی در ترکیه نشان داده بود که دولتهای ائتلافی، معمولا زیر بار فشار نظامیها به آخر خط نمیرسند. نمونه کامل این مورد را میتوان در دولت بولنت
اجویت دید که بر اساس گمانهزنیهای ارایهشده، زیر فشار نظامیها دولتش از هم پاشید اما اردوغان این شانس را آورده بود که با هیچ حزبی ائتلاف نکرده و تیمی یکدست تشکیل داده بود. با این حال یک مانع بزرگ برای اردوغان باقی مانده بود که میتوانست هر لحظه مانند آوار بر سر او خراب شود. حضور نظامیهای قدرتمند در ارتش، همواره یک اهرم فشار علیه دولتها بودند که حتی به کودتا نیز ختم شده بود. ارتش ترکیه بر عکس سایر ارتشهای دنیا، دخالت در امور سیاسی را بر اساس وصیت مصطفی کمال ملقب به «آتاتورک» وظیفه خود میدانست؛ وصیتی که در آن اشاره شده بود اگر ارتش تشخیص داد که دولتها از اصول سکولاریسم (برخی از منتقدان، کمالیسم میخوانند) منحرف شد وظیفه دارد مداخله کند. همین وصیتنامه باعث شده است که تاکنون سه کودتای خونین در ترکیه صورت بگیرد. اردوغان نیز از این موضوع هیچگاه غافل نبود و در نهایت در سپتامبر سال2011 با برگزاری یک همهپرسی، مهمترین بند مصونیت نظامیها را ملغی کرد. بر اساس این بند باطل شده، نظامیها از مصونیت قضایی برخوردار بوده و دادگاهها حق رسیدگی به اتهامات آنها را نداشتند. هرچند در این میان به گفته برخی تحلیلگران
نمیتوان بیاعتنا از کنار پایان جنگ سرد گذشت. در زمانی که جنگ سرد بین دو غول شرق و غرب در جریان بود، ایالاتمتحده آمریکا مجبور به بالوپردادن به نظامیهای ترکیه بود تا ارتش این کشور را در اردوگاه خود حفظ کند. با وجود این هیچ نخستوزیری نتوانسته بود این قانون را در تاریخ صدساله مدرن ترکیه ملغی یا حتی خدشهای به آن وارد کند. با برداشتهشدن این مصونیت، اردوغان توانست فوجفوج نظامیها را به انحای مختلف روانه زندان کند. شاخصترین این زندانیها، کنعان اورن بود که رهبر کودتای دهه80 این کشور به حساب میآمد. از این رو دو دادگاه با عنوان «بال یوز» که به معنی ضربه پتک است تشکیل شد و قوه قضاییه این کشور اعلام کرد نظامیان این کشور به رهبری «اورن» در سال 2007 در پی کودتایی علیه دولت اردوغان بودند. از دیگر سو نیز یک پرونده دیگر علیه نظامیها تشکیل شد که «ارگنهکون» نام گرفت. این پرونده نیز با عنوان کودتا علیه دولت قانونی اردوغان تشکیل شد و در پی آن نزدیک به صدنفر به زندان رفتند. در این پرونده ادعا شده بود نظامیان از دوبال اجرایی و خبری برخوردار بودند که برای سرنگونی دولت اردوغان تلاش میکردند. از بخش خبری نزدیک به
17خبرنگار روانه زندان شدند و باقی زندانیها از خود ارتشیها بودند. با این حال اردوغان تنها به فکر محدودکردن ارتشیها نبوده است. او در یک تلاش هفتساله، در خفا، در پی محدودکردن کسی بود که تا دو ماه پیش از او به عنوان پدر خوانده حزب عدالت و توسعه یاد میشده است. فتحالله گولن، روحانی ترکها که در خانه-مزرعه سههکتاری خود زندگی میکند و فرمان هدایت ترکیه را به دست گرفته است هدف دوم او بوده است تا از این طریق بتواند تمامی موانع موجود بر سر راهش را از میان بردارد؛ مردی که بیشتر کمیتههای خیریه این کشور و از جمله بازرگانان آناتولی زیر نفوذ او هستند. خبرنگار روزنامه «طرف» در این راستا خبری را فاش کرد که اوج تیرگی روابط دو طرف را نشان میداد ولی تا پیش از آن عیان نشده بود. خبرنگار روزنامه طرف با انتشار یک نامه فوقمحرمانه اعلام کرد نخستوزیر این کشور از سال2004 در پی محدودکردن فعالیتهای جنبش خدمت است. جنبش خدمت که به ترکی به آن «حیزمت» میگویند در واقع بال پرواز گولن بر آسمان سیاست ترکیه است. این جنبش همچنین یک راه بسیار عالی برای نفوذ در این کشور دارد. ضعف آموزشی در ترکیه و جنس سخت کنکور ملی در این کشور باعث
شده است که دانشآموزان پیش از ورود به امتحان کنکور، در مدارسی خصوصی ثبتنام کنند تا این مدارس آنها را به آمال و آرزوهایشان برساند. نام این مدارس که در ترکیه به «درشانه» معروف است مهمترین منبع درآمد طرفداران گولن است. موضوعی که از سوی اردوغان به عنوان معضل شناسایی شد، باعث شد تا در تغییرات و تحولاتی که اردوغان در سیستم آموزشی این کشور لحاظ کرده بود، دستور به برچیدهشدن این مدارس بدهد که همین دستور، طرفداران گولن را در بهت و حیرت فرو برد. یارغار دیروز، شمشیر را از رو بسته بود و تصمیم گرفته بود که طرفداران گولن را آچمز کند. به گفته برخی از کارشناسان، هیچگاه پیشبینی نمیشد که این درگیریها در ترکیه منجر به کشف فسادی به این عظمت شود. برخی میگویند گولن و طرفدارانش از این فساد دولتی باخبر بودهاند و در واقع این موضوع را به عنوان سلاح مخفی نگه داشته بودند تا در روز مبادا از آن استفاده کنند. این در حالی است که گولن بارها اعلام کرده در آشکارشدن این رسوایی مالی، هیچ نقشی نداشته است. با این حال این انکارها به مباهله دوطرف انجامید و گولن در یک برنامه تلویزیونی، پس از اینکه اردوغان برخی از نیروهای پلیس را که ظن
همکاری با تیم گولن را داشتند از کار برکنار کرد، او را نفرین کرد. او در این برنامه تلویزیونی در حالی که دستان خود را با عصبانیت در هوا میچرخاند میگفت که خدا مسببان این مصیبت را روانه جهنم کند. او در حالی که بغض کرده بود فریاد میزد که خدا آتش به خانههایتان بیندازد. اما این مباهله با جواب ملایمتر اردوغان روبهرو شد. او در بین هواداران خود ابتدا گفت که مسلمان کسی را نفرین نمیکند اما زمانی که در بورسا در بین طرفداران کفنپوش خود حاضر شد لحن تندتری به خود گرفت و او هم به مقابلهبهمثل دست زد و غیرمستقیم گولن را نفرین کرد. رسوایی مالی؛ هر دم از این باغ بری میرسد پروندهای که در حال حاضر علیه دولت ترکیه تشکیل شده به پرونده «ضداختلاس» شهرت یافته است. موضوع از این قرار بوده که تاجری ایرانی به نام رضا ضراب با انتقال 87میلیاردیورو از ایران طلا به این کشور صادر کرده است. در پی این موضوع ابتدا پای فرزندان سه وزیر این کشور به ماجرا گشوده شد که گفته میشود از رضا ضراب رشوه دریافت کردهاند. سپس پای خود وزیران نیز به این پرونده باز شد. وزرای اصلی که گفته میشود در پرونده اختلاس نقش داشتهاند:
وزرای کشور، اقتصاد و محیطزیست بودهاند که هرکدام از آنها به انحای مختلفی در این پرونده متهم شدهاند. در اتهامات موجود علیه وزیر اقتصاد کشور ترکیه آمده است که وی چندینبار با هزینه شخصی رضا ضراب به حج مشرف شده و همچنین وی ساعتی ساختهشده از طلا به قیمت 300هزاردلار دریافت کرده است. اما در موارد اتهامی وزیر کشور آمده است که وی با همکاری یکی از متهمان این پرونده به نام آقااوغلو، که از تاجران سرشناس این کشور بوده است ملاقات داشته و فیلم این ملاقات را نیز افشا کردهاند. هنوز دو هفته از افشای این اطلاعات نگذشته بود که پای رییسپلیس دوبی نیز به این پرونده باز شد. گفته میشود که در انتقالهای غیرقانونی تجارت طلا، رییسپلیس این کشور نیز رشوه دریافت کرده است. از دیگر سو خبر رسید که رضا ضراب هزینه اقامت روسای پلیس دوبی را در استانبول متقبل شده و حضور زنانی را نیز در اتاقهایشان برای آنها فراهم کرده است. روزنامه تودیززمان مینویسد نواری در این راستا فاش شده است که رضا ضراب برای زنی متاهل چانهزنی میکند که همین موضوع، جنجال فراوانی در عرصه عمومی ترکیه به وجود آورد. بر این مبنا گفته میشود که «ابرو گوندش» همسر رضا
ضراب که از خوانندههای معروف ترکیه است از او دلسرد شده و برخی از روزنامههای دولت خبر دادهاند که وی پس از شنیدن این خبر، از ملاقات با او سر باز زده است. این در حالی است که پیش از این «ابرو» خواستار آزادی همسرش شده بود و مدعی شده بود که به سرطان پیشرفته پروستات دچار است. هرچند در این میان برخی از روزنامههای ضد دولت از جمله حریت اعلام کرد که دولت ترکیه در پی آزادی همیشگی اوست و این مریضی رضا ضراب بازی تازه دولت اردوغان است. دشمنان دیروز، دوستان امروز؛ دوستان دیروز، دشمنان امروز پس از اینکه پرونده ضداختلاس علیه دولت اردوغان تشکیل شد، او اعلام کرد که در درون قوهقضاییه سرسپردگانی از جنبش حیزمت وجود دارند که به دستور فتحالله گولن اعلام کردند تا در کار دولت، اختلال ایجاد کند. او که این عملیات ضداختلاس را عملیات کثیف برای بدنامکردن دولتش دانسته بود به صراحت با نامبردن از گولن، او را متهم به این موضوع کرد که این روحانی ترکها در داخل قوهقضاییه یک دولت موازی تشکیل داده است. از این زمان به بعد، بازی دو طرف بهگونهای پیش رفت که شاید تا سهماه پیش نیز کسی از تحلیلگران، چنین موضوعی را هرگز
نمیتوانستند پیشبینی کنند. اردوغان برای اینکه از دست نیروهای قوهقضاییه خلاص شود برخی از دادستانهای این کشور را از کار برکنار کرد و لایحهای را نیز برای محدودکردن عملکرد قوه قضاییه به پارلمان برد که با جنجالهای فراوانی روبهرو شد. وی برای اینکه بتواند ضربه نهایی را بزند خود را به نظامیان، یعنی دشمنان دیروزش نزدیک کرد که هماینک بزرگانش در زندان به سر میبرند. خبرگزاری فرانسه در گزارشی تحلیلی نوشت: نخستوزیر ترکیه بازی تازهای را آغاز کرده است و با نزدیکشدن به نظامیان این کشور قصد دارد تا جنبش حیزمت و طرفداران گولن را بیشازپیش تحت فشار قرار دهد. از اینرو نظامیان سابق که در زندان به سر میبرند در اقدامی هماهنگ، رایهای صادره علیه خود را باطل اعلام کردند و از اردوغان نیز خواستند تا رای به برگزاری مجدد دادگاهشان دهد. کنعان اورن، فرمانده کل سابق ارتش ترکیه در نامهای اشاره کرده بود خواستار برگزاری مجدد دادگاه است و رایهای صادره علیه خود را قبول ندارد. اردوغان نیز بهطور تلویحی اعلام کرده بود که با برگزاری مجدد دادگاه نظامیان موافق است. این در حالی است که در تختهنرد سیاست ترکیه، ناخودآگاه، حزب جمهوری
خلق در کنار جنبش گولن قرار گرفته است که تا پیش از این ماجرا، کمترین قرابتی بین آنها، نمیشد پیدا کرد. اینک اما دو طرف یک دشمن مشترک دارند: اردوغان، نخستوزیر این کشور. در حال حاضر نیز دو رسانهای که پیش از این با هم سر جنگ داشتند، یعنی حریت، نزدیک به جمهوری خلق ترکیه (کمالیستها) و روزنامه تودیززمان، تریبون رسمی جنبش حیزمت، تیترهایشان معمولا یکی شده است و هدف آنها نیز زمینگیرکردن حزب حاکم است. پسر اردوغان وارد میشود با آغاز تحقیقات رسمی از پرونده ضداختلاس، نامی همواره زمزمه میشد که از عناصر کلیدی اختلاس است اما هیچکس را یارای فریادکشیدن نبود. اینبار نام پسر نخستوزیر مطرح شده بود. بلال اردوغان که گفته میشود در برخی از اختلاسها دست داشته و ارقام منتسب به او از همه متهمان درشتتر است. با وجود این واکنش اولیه نخستوزیر ترکیه با خشم همراه شد و متهمکنندگان را یک مشت فاسد خواند؛ اما پس از اینکه نام بلال بهطور جدی مطرح شد او کمی از مواضع خود عقب نشست و گفت اگر ثابت شود فرزندش در اختلاسها دست داشته است او را دیگر به فرزندی خود قبول نخواهد داشت. داستان بلال اردوغان را نیز کمال
کلیچداراوغلو، دبیرکل جمهوری خلق ترکیه بر سر زبانها انداخت. او با دردستداشتن اسنادی در بین طرفداران خود حاضر شد و رسما اعلام کرد بلال اردوغان در فروش مجموعه رسانههای «ترکو واز» دخالت داشته و رقمی نزدیک به 630میلیوندلار به جیب زده است. مجموعه رسانههای «ترکو واز» شامل رادیو- تلویزیون و روزنامه «صباح» است که گفته میشود بدون هیچ مزایدهای به فروش رفته است. از دیگر سو، حزب جمهوری خلق مدعی شد بلال اردوغان در فروش یک قطعه زمین در منطقه «بسفر» به ارزش یکمیلیارددلار دست داشته و آن را به فردی به نام «اسامه القطب» از تاجران مصری فروخته که این فروش بدون مناقصه و به قیمت 460میلیوندلار به فروش رفته است. کلیچداراوغلو مدعی است این قطعه زمین مربوط به آکادمی پلیس بوده که به قیمت واقعی فروش نرفته است و احتمال اختلاس از سوی فرزند نخست وزیر وجود دارد، زیرا وی عامل مستقیم این فروش بوده است. انتخابات محلی، پیشآزمون انتخابات ریاستجمهوری ماه مارس، ماه آزمون حزب حاکم است که آیا اردوغان میتواند از این توفان بهپاخاسته سر سلامت به در برد یا نه. انتخابات محلی جایی بوده است که حزب عدالت و توسعه توانست قدرت
را از این نقطه کسب کند و 11سال بدون رقیب، حاکم بلامنازع ترکیه شود. اینک نیز انتخاباتی پیشرو است که به گفته برخی از ناظران، ممکن است پایانی تلخ برای حزب اسلامگرای عدالت و توسعه به همراه داشته باشد. برخی دیگر میگویند حتی ممکن است حزب حاکم بتواند سر سلامت از انتخابات پیشرو در ببرد اما قبح انتقاد از اردوغان شکسته شده است و او دیگر نمیتواند مرد بلامنازع ترکیه قلمداد شود. پارک گزی و دردسرهای متعاقب آن و سپس جنگ داخلی اسلامگرایان، جایگاه اردوغان را بیشازپیش لرزان کرده است. با این حال برخی میگویند اردوغان هماورد قابلتوجهی ندارد و اپوزیسیون حزب وی از یکپارچگی برخوردار نیست. این دسته اعتقاد دارند نیمی از موفقیت اردوغان در نبود یک اپوزیسیون قوی است که تاکنون نتوانسته است او را از سریر قدرت به زیر بکشد. رویاهایی که پر میکشند اردوغان بهلحاظ قانونی به آخر خط رسیده است. او دیگر در سیستم قانونی ترکیه جایی نخواهد داشت. او از دوسال قبل، کلید برنامهای را زده است که خود را وارد چانکایا کند. اینبار در قبای ریاستجمهوری اما نه در قدوقواره عبداللهگل. او میخواهد سیستم پارلمانی را به ریاستجمهوری
تغییر دهد تا باز هم حرف اول و آخر را خود او بزند، البته در این راه، کار سختی در پیش دارد. او هماینک مخالفان جدیتری نسبت به قبل دارد: سکولارها، سوسیالیستها و طرفداران گولن. این گروه آخری به گفته «هاکان شوکور»، فوتبالیست معروف پیشین گالاتاسرای و تیم ملی ترکیه که چندی پیش از عضویت در گروه حزب عدالت و توسعه استعفا داد و راه آمریکا را در پیش گرفت در استعفانامهاش به نکته باریکی اشاره کرده بود. او تاکید کرده بود اگر حزب عدالت و توسعه سرانگشتی طرفداران خود را حساب کند بیش از نیمی از موفقیتهای این حزب بهخاطر حمایتهای گولن بوده است. برخی از ناظران نیز به این موضوع اذعان دارند اما اردوغان نیز در بین برخی از مردم ترکیه طرفداران سرسختی دارد که حتی با کفن به استقبال او میروند. با این حال گفته میشود که جنگ بین دو گروه اسلامگرا ممکن است دو طرف را مستهلک کند و کمالیستها را مجددا به عرصه سیاست بازگرداند. آنها 11سال است که برای این موضوع لحظهشماری میکنند. آیا رویای 2023 باشباکان اردوغان که حضور داشتن در بین 10قدرت برتر اقتصادی دنیاست از دستان او پر خواهد کشید و اردوغان باقی عمرش را در خانه خواهد نشست و با
نوههایش مشغول بازی خواهد شد یا اینکه خواهد توانست رای سنتی حزب خود را که 50 به علاوه یک است کسب کند و به راه خود ادامه دهد؟
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.