|

خاطرات «زیباری» از ۱۰ سال وزارت خارجه

دیدار با «حریری»

منبع: الحیات . مترجم: محمد‌علی عسگری

حریری بر ضرورت حفظ وحدت عراق تاکید می‌ورزید. به ما هشدار می‌داد که نظام سوریه همه توان خود را به‌کار می‌برد تا نگذارد روند سیاسی در عراق خوب پیش رود. این حرف مربوط به سال 2003 و بعد از سقوط صدام بود. به ما هشدار می‌داد که باید توجه آمریکایی‌ها را نسبت به کشورهای همسایه جلب کنیم. به‌خصوص می‌گفت باید توجه زیادی به نقش سوریه داشته باشند. دیدگاه او این بود که برنامه سوریه و ایران ممکن است در ظاهر شبیه هم باشند اما در اصل کاملا متفاوت هستند. از ما خواست هوشیار باشیم و تلاش کنیم از این اوضاع به‌نفع خودمان استفاده کنیم. وقتی شروع می‌کرد به حرف‌زدن درباره تمدید ریاست‌جمهوری امیل لحود یا حوادث لبنان را یادم می‌آید. در این‌باره اظهارات صریحی داشت. یک‌بار سمیناری استراتژیک در دوبی تحت نظارت شیخ محمدبن راشد برگزار شد. از من هم به‌عنوان یک مقام جدید عراقی دعوت شده بود تا درباره اوضاع این کشور صحبت کنم. فضا برضد عراق و آمریکایی‌ها و اشغالگران به‌اصطلاح «مین‌گذاری شده» بود. من آزادانه حرف زدم و یادآور شدم که بر دیکتاتوری غلبه کردیم و عراق می‌رود تا نقش نیرومندتری داشته باشد. در گذشته صدام با احساسات قومی اعراب بازی می‌کرد و می‌گفت نگهبان دروازه‌های شرقی امت عرب است و می‌خواهد از طریق خرمشهر یا کویت برود بیت‌المقدس را آزاد کند و به این وسیله مشکلاتی را برای منطقه به‌وجود آورد. رفیق حریری در بین حضار در ردیف جلو نشسته بود. مرا به شام دعوت کرد. در هتل الجمیره اقامت داشتیم و شام را در یک رستوران ایتالیایی خوردیم. از من جزءبه‌جزء مسایل عراق و پیمان‌ها و روابط با آمریکایی‌ها را پرسید و اینکه آمریکایی‌ها چه می‌خواهند. به او گفتم شما با این صراحت و رک‌گویی نگران آنانی نیستید که دشمنانشان را از روی زمین پاک می‌کنند؟! به من گفت تصور نمی‌کند کار به چنین مرحله‌ای یعنی تصفیه فیزیکی منجر شود. به او گفتم هر طور شما می‌دانید. قطعا شما احتیاط‌های لازم امنیتی را می‌کنید اما آیا بیش از حد به خودتان اطمینان ندارید؟ این آخرین تصویری است که از آن دیدار مشترک در دوبی دارم. وقتی خبر انفجار بزرگی را شنیدم که کاروان او را هدف قرار داده بود فورا با دفترش تماس گرفتم و درستی این خبر را پرسیدم. آنها تایید کردند. بعد از آن هم با سعد حریری، فرزندش تماس داشتم و ما تقریبا رابطه خوبی با هم داریم. تلاش کردید رابطه عراق - عربستان را بهبود ببخشید اما موفق نشدید؟ اتفاقاتی که در عراق افتاده بود خیلی از کشورهای همسایه را نگران کرده بود به‌خصوص که تغییرات عراق خیلی بزرگ بود. این احساس در بین رهبران عربستان پدید آمده بود که ما دیگر نقشی در عراق نداریم. ما هنگامی که عبدالله‌بن عبدالعزیز ولیعهد بود با او دیدار کردیم. او به ما احترام می‌گذاشت اما اعتقاد داشت ما اراده‌ای نداریم و کسان دیگری هستند که بالاتر از ما بوده و تصمیم‌گیرنده‌اند. منظورشان آمریکایی‌ها بود. بعد از اینکه من به عنوان وزیر خارجه عراق برگزیده شدم یک‌بار با او در کنفرانس سران کشورهای اسلامی در کوالالامپور دیدار کردم (سال 2003 مالزی). آنجا به‌وسیله امیرسعودالفیصل از ما درخواست کرد تا به‌همراه تعدادی از اعضای شورای حکومتی برویم به ملاقاتش. در آنجا بحث و مذاکره‌ای پیرامون اوضاع عراق درگرفت و دیدگاه‌های متفاوتی ابراز می‌شد چون به ما به‌عنوان کسانی نگاه می‌کردند که از تصمیم‌گیری عاجزیم و... اتفاق دومی که با ملک عبدالله افتاد در خلال کنفرانس اقتصادی کویت در سال 2008 بود. در آن‌موقع رابطه او با مالکی وخیم بود. در آن کنفرانس آمد و یک فراخوان برای آشتی داد و اینکه صفحه تازه‌ای گشوده شود و این دعوتی مهم و غافلگیر‌کننده بود. ما به ترتیب نشستن در کنار هیات سوری بودیم که در آن بشار اسد، رییس‌جمهور و فاروق الشرع حضور داشت. از طرف عراق هم جلال طالبانی، رییس‌جمهور ریاست هیات را برعهده داشت. من به همکارم باقر بیان جبر الزبیدی وزیر دارایی که یکی از رهبران «مجلس اعلا» و دوست من و وزیر سابق کشور بود گفتم برویم و به ملک عبدالله سلام کنیم. از این پیشنهاد استقبال کرد و به من گفت کاش از پیش زمینه‌ای برای آشنایی داشتیم. من گفتم داریم. به‌محض اینکه رفتیم مدیر تشریفاتش ایستاد و از ما استقبال کرد. گفتیم می‌خواهیم سلامی به والاحضرت کرده و از سخنرانی‌اش تشکر کنیم. ملک عبدالله ایستاد و به ما سلام کرد و با استقبال از اهالی عراق از اوضاع و احوال ما پرسید. من دوستم را معرفی کردم. ملک عبدالله گفت: ماشاءالله! وقتی وزیرخارجه و دارایی با هم توافق کنند دیگر کارهای دولت روبه‌راه خواهد بود. به او گفتم جناب پادشاه شما یک آشتی سعودی عربی را مطرح کردید آیا ما هم جزو آن هستیم. یعنی آیا یک آشتی عراقی - سعودی هم در آن هست یا خیر؟ درحالی که دستم را گرفته بود گفت: ممکن است اما شما خودتان می‌دانید مشکل کجاست... در کنفرانس سران عرب در دوحه سعی کردم از طریق امیر مقرن‌بن عبدالعزیز دیدار یا مصافحه‌ای بین ملک عبدالله و مالکی ترتیب دهم اما این تلاش موفقیت‌آمیز نبود. چند دیدار دیگر هم با ملک عبدالله داشتیم. او از چند مساله خوف داشت: یکی از آمریکایی‌ها و دخالتشان برای ازبین‌بردن نظام عراق، دیگری طرحی که درباره آینده نظام عراق ارایه شده بود، آشکارشدن نتایج انتخابات و موازنه‌های جدید قدرت بین مذاهب عراق و یکی دیگر هم نقش ایران و دخالت‌ها و روابطش با عراق که درواقع دغدغه اولیه عربستان‌سعودی بود. ادامه دارد...

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.