آیا همکاری با اتحادیه اروپا زندگی اوکراینیها را بهبود میبخشد؟
مدل اجتماعی اروپای غربی یا موج آشفته نئولیبرالیسم
ترجمه:سودابه رخش
توافقنامه تجاری میان اوکراین و اتحادیه اروپا وعده داده است که زندگی اوکراینیها را تا سطح استانداردهای اروپایی بهبود ببخشد. اقلیت حاکم که اقتصاد اوکراین را تحت سلطه گرفتهاند، صنایع شوروی را خصوصیسازی کرده و بهجای سرمایهگذاری در درون کشور خود، مرتبا منافع را به بانکهای آن سوی آبها صادر میکنند. در چنین شرایطی خواسته اوکراینیها برای سطح زندگی بالاتر و دولت بهتر، قابل درک است اما سوال اینجاست که آیا همکاری با اتحادیه اروپا زندگی اوکراینیها را بهبود میبخشد؟ گسترش اتحادیه اروپا اغلب نتایج ناامیدکنندهای برای مردم شرق و غرب داشته، هرچند بانکها سخاوتمندانه سود میبرند. آرمانهای اوکراینیها برای خوشبختی و جامعهای مساواتطلب همتراز با دموکراسی اجتماعی اروپا قابل درک است؛ هرچند انتظار از اتحادیه اروپا برای پیادهکردن مدل اجتماعی اروپا در اوکراین ممکن است با موج آشفته جریان نئولیبرالیسم کنونی در اتحادیه اروپا، نقش بر آب شود. در حالی که بسیاری امیدوار بودند گسترش اتحادیه اروپا در گذشته به توسعه پروژه اجتماعی اروپا منجر شود، اما تجربه کنونی نشان میدهد که اتحادیه اروپا قشر کارگران اروپای شرقی را به
طبقهای «بیثبات» (precariat) در اروپای غربی تبدیل کرده است. علاوه بر این، پیمان ورشو در دهه 90، تولیدکنندگان اروپای غربی را با بازارهای ایدهآل کالاهای مصرفی آشنا کرد. این امر برای کاهش نرخ بیکاری شهروندان اروپای غربی بود که سیاستهای اعتباری و مالی انقباضی توافقنامه «ماستریخت» برای ایجاد منطقه یورو، موجب آن شده بود. علاوه بر این، گسترش اتحادیه اروپا ثروتهای بادآوردهای را برای بانکهای اروپایی غربی آورد که پیشتر املاک بدون بدهی اروپای شرقی را با وامهای مسکن بالا، بر باد داده بودند. این امر ثروتهای بادآوردهای را برای بانکها و واسطههای داخلی اروپایشرقی فراهم کرد، هرچند باعث تحمیل مالیات به مردم عادیای شد که برای دریافت مسکن باید وامهای سنگینی میگرفتند. اروپای غربی با پیادهکردن همان بازی از طریق گسترش نفوذ خود بهسوی شرق، بهدنبال بقای اقتصادی است. دستاوردها به اندازه خسارتها زیاد نیست. بازارهای شرق فقیرتر و کوچکتر از کشورهای سابق پیمان ورشو هستند که گسترش اولیه غرب اروپا در آنجا بود. مدل فرسایشیافته اجتماعی اروپا برای صادرکردن نیست اما کالاهای مصرفی و سرمایه مالی این منطقه این کارکرد را
دارد. در عوض اروپای غربی میتواند انتظار داشته باشد که ورود آسیبهای بیشتر اجتماعی و جرم و جنایت از شرق پایان یابد. راهحل بهتر برای اوکراین و همچنین روسیه، سرمایهگذاری زیربنایی در خانه با اولویت جاده است. این امر نیازمند ازبینبردن فساد بهمنظور کاهش هزینه فریب از سوی واسطههای داخلی است: هرچند میدانم حرفزدن آسانتر از عملکردن است. شناسایی تکنولوژیهای دوران اتحاد جماهیر شوروی (فضا و ...) برای گسترش همکاری با خارجیها نیز میتواند توسعه اقتصادی را تسهیل کند. این صنایع، حوزه اقتصادیای را نمایان میکند که ورود به آن برای تازهواردها به دههها سرمایهگذاری نیازمند است. اوکراین و کشورهای مستقل مشترکالمنافع باید با دانایی این مزیتها را حفظ کرده و گسترش دهند. اوکراینیها باید خودشان در مورد بهترین روش عمل تصمیم بگیرند. شرایط فعلی اوکراین و روسیه مدلی نیست که کشوری آرزوی رسیدن به آن را داشته باشد. با این حال اوکراینیها بهشدت ناامید خواهند شد اگر فکر کنند که همکاری با اتحادیه اروپا، مدل اجتماعی اروپا را برای اوکراین به ارمغان میآورد. گزینه بهتر دنبالکردن مدل دیگری بر اساس توسعه محلی و تعامل با دیگران
از موضع استقلال است. بسیاری از اوکراینیها فکر میکنند همکاری با اتحادیه اروپا، چارچوبی قانونی فراهم میکند که نتیجه آن پاکشدن اقتصاد آنها از فساد و ارایه بهترین شیوههای اروپایی است. با این حال این امر در واقعیت ممکن است آنها را در چارچوبهای قانونی نئولیبرالی محبوس کرده و چشمانداز توسعه را برای اوکراین کاهش دهد، در حالی که سیلی از محصولات اروپای غربی و سرمایه بانکهای سوداگر را روانه اوکراین میکند. این موضوع میتواند چشمانداز اشتغال نامشخصی برای اوکراینیها برجا گذاشته و در نتیجه آنها را به «ارتش کار ذخیره» ارزانی برای اروپای غربیها تبدیل کند. اوکراینیها و روسها، هر دو با دولتهای متبوع و نخبگان اقتصادیشان شکست خوردهاند. با این حال انتظار تحول از اتحادیه اروپا به احتمال زیاد ناامیدی را اثبات میکند و تنها تغییرات عمده مورد نیاز برایگذار اقتصادی را به تاخیر میاندازد. علاوه بر این، دموکراسی اجتماعی اروپای غربی با افزایش مهاجرت نیروی کار تضعیف میشود. اگر یک زمانی «مشارکت» به عضویت کامل در اتحادیه اروپا منجر شود، اروپای غربیها با این مشکل مواجه خواهند شد که احزاب جناح راست شرقی منجر به تضعیف
قدرت احزاب دستچپی و سبز اروپای غربی خواهند شد. خلاصه آنکه دلایل زیادی برای حمایت از تظاهرات کنونی علیه فساد حاکمیت اوکراین وجود دارد؛ اما معترضان باید به این موضوع بیشتر فکر کنند که چه جایگزینی، اهدافی که برایش تلاش میکنند را به آنها ارایه میدهد. مشارکت با مناطق تجاری آزاد اتحادیه اروپا به احتمال زیاد همان اندازه «امید و تغییر» برای اوکراین بهدنبال دارد که قرارداد تجارت آزاد آمریکایشمالی برای مکزیک و انتخاب باراک اوباما برای پیشرفت ایالات متحده.
منبع: counterpunch
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.