|

بهترین راه‌حل اختراع است

مرضیه رسولی

ساعت 9 صبح توی صف شلوغ نانوایی بربری، مرد میانسالی 500تومانی را گرفت جلوی صورتم و پرسید: «این چقدریه؟» جوابش را دادم، نابینا بود. پول را داد دست نانوا و یک نصفه بربری گرفت به اضافه 200تومان باقیمانده پولش. پرسید «ببخشید این چقدریه؟» جواب که دادم از یک نفر دیگر هم پرسید. همزمان چندنفر گفتند: «200تومنیه». بعد به من گفت: «ناراحت نشید یه‌وقت. باید از چندنفر بپرسم تا مطمئن شم. دیروز جای هزاری، پنجاه‌تومنی دادن دستم.» بعضی نابیناها برای تشخیص اسکناس‌هایشان آنها را به شکل‌های مختلف تا می‌کنند. مثلا 500تومانی را به شکل مثلث و دوهزارتومانی را به شکل مربع درمی‌آورند و دویستی‌ها را لوله می‌کنند یا برای تفکیک اسکناس‌ها آنها را در جیب‌های مختلف می‌گذارند، اما قبلش حتما باید در تشخیص مبلغ اسکناس از کسی کمک بگیرند. روی اسکناس‌ها برای نابیناها نشانی وجود دارد که با دست‌کشیدن به آن می‌توانند مبلغ را بفهمند. سمت راست، گوشه پایین اسکناس 500تومانی یک خط کوچک و دو نقطه پایینش هست که قابل لمس است. روی اسکناس هزارتومانی این نشان دو خط کوچک موازی است و روی اسکناس دوهزارتومانی سه نقطه، روی اسکناس پنج‌هزارتومانی سه‌نقطه که یکی از نقطه‌ها با کمی ‌فاصله از دونقطه دیگر است، روی اسکناس 10هزارتومانی چهار نقطه و روی اسکناس 50‌تومانی و صدتومانی هیچ نشانی برای نابینایان وجود ندارد. بانک مرکزی بدون اینکه نگران بحث‌های کارشناسی باشد و جواب درخوری به منتقدان احتمالی بدهد و به اثرات آن بر اقتصاد پولی فکر کند، حذف صفر از پول ملی را برای نابینایان به اجرا درآورده و حالا واحد پول برای آنان تومان است نه ریال. اما موضوع این نیست. با اینکه روی اسکناس‌ها علامتی برای نابینایان وجود دارد، آنها از روش‌های دیگر برای تشخیص پول استفاده می‌کنند. آن نشان نه در همه، که فقط در بعضی اسکناس‌های نو قابل لمس است و اسکناس که چند دور در دست‌ها می‌چرخد، فرورفتگی علامت هم از بین می‌رود و دیگر جز با مراجعه به دیگران یا روش‌های دیگر، مثلا خرید «دستگاه گویای تشخیص اسکناس برای نابینایان» نمی‌شود مطلع شد. اگر گوشه اسکناس‌ها به جای این علامت‌ها از خط بریل استفاده می‌شد که با دوبار دست به دست‌شدن محو نمی‌شد، اگر آن نشان‌ها با مسوولیت بیشتر نه برای رفع تکلیف درج می‌شد، اگر عمر اسکناس در ایران اینقدر طولانی نبود، شاید نابینایان هم برای کوچک‌ترین چیزها حتی برای تشخیص اسکناس نیازمند کمک دیگران نبودند و استقلال بیشتری داشتند. عمر پول در ایران به هفت سال و بیشتر می‌رسد جوری که آدم بینا هم در تشخیص بعضی‌هایشان دچار مشکل می‌شود. چندوقت پیش اسکناسی به دستم رسید که رویش با خودکار تاریخ سال 1378 نوشته شده بود و چیز زیادی ازش باقی نمانده بود. احتمالا خیلی‌ها فکر می‌کنند اینکه چیز مهمی نیست؛ تمام چیزهایی که به وفور جلو چشممان هستند مهم نیستند، چون اهمیت چیزها در فقدانشان بیشتر به چشم می‌آید. مثلا ببینید یک روز بدون پول می‌توانید از خانه بیرون بیایید. مضحک است که به‌جای درست‌کردن اصل ماجرا، برای تشخیص اسکناس دستگاه گویا اختراع شود. مضحک است که جای توقف تولید خودروهایی که هوا را آلوده می‌کنند، خیابان‌ها را آب‌پاشی کنیم تا آلودگی کم شود و به اختراع باران مصنوعی مفتخر باشیم.

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.