|

تریبون یک

روابط متقابل پدر و همکارانش رامین معتمدنژاد . فرزند دکتر کاظم معتمدنژاد و استاد اقتصاد دانشگاه پاریس گاهی من به شوخی به پدر می‌گفتم که چرا از «علوم» ارتباطات نام می‌برید نه «علم» ارتباطات. یکی از پروژه‌های پدر این بود که مقاله‌ای در این باره بنویسند و تشریح کنند که چگونه رشته علوم ارتباطات پس از جنگ جهانی‌دوم شکل گرفت و تحولات مختلفی پیدا کرد. نکته دیگر این است که پدر بی‌تردید تحت‌تاثیر همراهان و همکاران برجسته و فرهیخته‌شان بودند که چندین دهه با پدر یک رابطه متقابل داشتند. یکی از نتایجی که پدر به آن رسیده بودند، این بود که حوزه ارتباطات را صرفا از درون نمی‌شود ارزیابی کرد. به عبارت دیگر، باید از فاکتورها و عوامل بیرونی حوزه ارتباطات حرکت کرد و به خود ارتباطات رسید. اسم آن را می‌شد اقتصاد عمومی ارتباطات گذاشت؛ یعنی مجموعه گفتمان‌ها، معیارها، ارزش‌ها، نهادها و سیاست‌هایی که در روابط تنگاتنگشان به حوزه ارتباطات شکل می‌بخشند، به بازتولید آن کمک می‌کنند یا آن را دچار بحران می‌کنند. به همین دلیل و بر اساس همین پروژه، پدر تحت‌تاثیر آثار همکارانشان قرار داشتند. آثار آخر پدر نیز که تا حد زیادی به اتمام رسید اما هنوز چاپ نشده است، کار روی تاریخ مطبوعات ایران، از پایان دوره قاجار تاکنون، بود. «با هم‌بودن» آموزه معتمدنژاد احمد میرعابدینی . پژوهشگر ارتباطات نمی‌دانم شما آقای علمداری را می‌شناسید یا نه. هرسال نوروز، در لحظه‌های سال تحویل، تلاش می‌کنم به استاد تلفن کنم، تبریک بگویم، وقت بگیرم برای دیدار و اولین نفر باشم. در همان لحظه‌ها، مردی به من تلفن می‌کند، هر سال، از نقاط دوردست این سرزمین؛ آقای علمداری. می‌گوید به استاد تبریک بگو، به ایشان سلام برسان. بگو سال‌ها قبل، خیلی زودتر از همه شماها، من شاگردش بودم در کلاس حقوق دانشگاه تهران و کسی که مرا نکته‌ها آموخت، تا پایان عمر او را مدیونم. او یکی از قدیمی‌ترین شاگردان است. حالا باخبر شده است؛ مثل همگی شاگردان. دکتر معتمدنژاد یک ارتباط‌گر وجودی است؛ وجود ارتباطی؛ نقطه‌ای گم در فلسفه ارتباط ما. ما درون را بنگریم و حال را. او ذات اصیل ارتباط را به ما یادآور شد که چه امکانات نامحدودی دارد برای شفابخشی؛ البته آگاهانه، سالم و درست و چگونه ما را با معمای هستی آشنا می‌کند. اما دارایی‌های ما کدامند؟ این را یکی از سه روانشناس بزرگ زنده دنیای امروز، پاسخ را در دو عبارت آورده است که اهمیت ارتباط را نشان می‌دهد. او تمامی دارایی‌های انسان را در عبارت «با هم بودن» خلاصه می‌کند. دکتر معتمدنژاد کوشید به ما بیاموزد که ما جز هم، کس دیگری را نداریم. اعتقاد معتمدنژاد به عدم‌ضرورت مجوز مطبوعاتی محمد زاهدی‌اصل . دبیر مجمع صنفی اعضای هیات علمی دانشگاه علامه و مدیرمسوول «پیام‌امروز» مولای ما در حکمت 147 از نهج‌البلاغه می‌فرمایند: «ثروت‌اندوزان بی‌تقوا مرده‌اند گرچه ظاهرا زنده باشند اما دانشمندان تا دنیا برقرار است، زنده‌اند گرچه بدن‌هایشان در زمین پنهان باشد و یاد آنها همیشه در دل‌ها زنده است.» مصداق کاملا روشن از این کلام مولا، پروفسور معتمدنژاد است. زمانی که دردمندانه به نامهربانی با این استاد اشاره می‌شود، من به‌عنوان یک عضو کوچک دانشگاه علامه طباطبایی بسیار شرمنده می‌شوم. چه شیوه مدیریتی بود که ما یک استاد فرهیخته را، آن هم در آن مقام منحصربه‌فرد، اینگونه در روزهای پایانی عمر رسمی خدمتگزاری‌شان، این طور مشایعت کنیم؟ یک اتاقی که شاید به اندازه سه‌مترمربع هم نبود، از ایشان دریغ شد. این چه مدیریتی است؟ شرمنده می‌شوم زمانی که این استاد را به یاد می‌آورم. این استاد فرهیخته اعتقاد راسخ داشت که مطبوعات نیازی به مجوز ندارند و تا آخرین لحظه عمرش هم بر این نظرش باقی ماند. یکی از خاطرات من از استاد این بود زمانی که مجله «پیام امروز» راه افتاد، ایشان بسیار مشوق بود و زمانی که به دستور مرتضوی این نشریه تعطیل شد، ایشان بسیار متاسف بود و مدام دلداری می‌داد. ایشان هم عالم و هم با اخلاق و مشوق ما در کارهای علمی و مطبوعاتی بود. مطمئنم که او جایگاه خود را پیدا کرده است. زمانی که از پیامبر اکرم(ص) نقل می‌شود که «فضیلت عالم به از عابد، چون فضیلت من است به امتم و فضیلت علم بیشتر از عبادت است»، چرا ما باید بزرگانمان را زمانی که دیگر نیستند، قدر بشناسیم؟ هستند بزرگان زیادی که زمانی که از دستشان می‌دهیم، می‌فهمیم که را از دست داده‌ایم. چقدر ما باید مرده‌پرست باشیم؟ شاید کمتر از یک‌هفته دیگر، در سومین سال درگذشت دکتر عبداللهی هستیم و دیگر استادانی که می‌شناسیم. بیایید قدری مهربان‌تر باشیم. تبدیل «بزرگداشت» به «یادبود» محمدحسین پناهی . رییس دانشکده علوم‌اجتماعی دانشگاه علامه طباطبایی همه می‌دانیم که امروزه پیشرفت و توسعه کشورها مرهون و مربوط به موقعیت و مقام و وضعیت اندیشمندان و دانشمندان آن کشورهاست. اگر در گذشته کمتر جوامع متوجه این موضوع بودند، اکنون با تمام شواهدی که وجود دارد، همه متوجه هستند که پیشرفت یک کشور به پیشرفت علم و دانش در آن کشور بستگی دارد و پیشرفت علم نیز به مقام دانشمندان بستگی دارد. بنابراین بزرگداشت مقام اندیشمندان و عالمان، بزرگداشت علم و دانش در کشور است و وضعیت آنان نشان‌دهنده سطح توسعه و پیشرفت در یک جامعه می‌تواند باشد. در دین مبین اسلام هم برای اندیشمندان و عالمان جایگاه بسیار بالایی تصویب شده است. شاید یکی از برجسته‌ترین این احادیث این باشد که «قلم عالمان دانشمندان از خون شهدا ارزشمندتر است.» بنابراین کمترین کاری که می‌شد برای دکتر کاظم معتمدنژاد انجام داد، برگزاری مراسم بزرگداشت در دانشگاه خودشان بوده است. بنا بود که همایش بزرگداشت دکتر معتمدنژاد در زمان حیات ایشان برگزار شود ولی متاسفانه با درگذشت ایشان مواجه شدیم و این همایش بزرگداشت به همایش یادبود تبدیل شد.

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.