|

خاطرات «زیباری» از ۱۰ سال وزارت خارجه

عکس با رییس جمهور ایران

منبع: الحیات . مترجم: محمد‌علی عسگری

او آدم باهوشی بود. اولین رییس‌جمهوری بود که سال 2007 از عراق بازدید کرد. من رییس هیات تشریفات همراهی از او بودم. زمانی هواپیمایش در فرودگاه بغداد به زمین نشست که هنوز 170هزار سرباز آمریکایی در کشور ما بودند. آنجا او حجم سنگین تانک‌ها و سلاح‌ها و نیروهای آمریکایی را به چشم خودش دید. آمریکایی‌ها هیچ ایرادی به سفرش نگرفتند. چون ما قبلا هویت میهمانمان را گفته بودیم، حتی برعکس از این دیدار استقبال هم کردند. احمدی‌نژاد وقتی نیروهای آمریکایی را در فرودگاه دید از من دلیلش را پرسید. گفتم این یکی از پایگاه‌های آمریکایی موجود در عراق است. آنها پایگاه‌هایی بزرگ‌تر در نقاط دیگر هم دارند. در این سفر دلشوره داشت ولی ما به او اطمینان‌خاطر دادیم و او به ما اعتماد داشت. جاهایی هم که تحت تسلط آمریکایی‌ها بود سر می‌زد ولی با هماهنگی قبلی. گروهانی که با آن هماهنگی می‌کردیم همه آمریکایی بودند. در یکی از موارد وقتی از منطقه سبز بغداد خارج شدیم، نیروهای آمریکایی کاروان احمدی‌نژاد را روی یک پل متوقف کردند. به ما اطلاع داده شد که آمریکایی‌ها کاروان را متوقف کرده‌اند و قصدشان این است که با رییس‌جمهور ایران عکس بگیرند. من از هماهنگ‌کننده آمریکایی خواستم زودتر راه را باز کنند تا مشکلی پیش نیاید. بعد موضوع را به‌شوخی به رییس‌جمهور احمدی‌نژاد گفتم. او هم مانع کار آنها نشد. درعین حال من به او گفتم به هیچ‌وجه نمی‌گذاریم از خودرو پیاده شود. به‌هرحال، دیدار خوبی بود. رییس‌جمهور احمدی‌نژاد تمایل داشت به مرقد امام کاظم(ع) برود. آن وقت در آنجا انفجارهایی صورت می‌گرفت و کشتارهای طایفه‌ای جریان داشت و نگرانی‌های امنیتی بود. با این حال ما عمد داشتیم که تدابیر احتیاطی لازم اتخاذ شود. دیدار احمدی‌نژاد به‌عنوان اولین رییس‌جمهور از عراق بعد از سقوط صدام بهترین نشانه عقلانیت ایرانی‌ها بود. در مقابل، رییس‌جمهور بشار اسد با وجودی که ما بارها او را دعوت کردیم به بغداد نیامد. ملک عبدالله دوم پادشاه اردن برای چند ساعت آمد. رجب طیب‌اردوغان هم به بغداد سفر کرد. ترک‌ها دوبار به بغداد آمدند. ایرانی‌ها هم چند بار آمدند. در کنفرانس سران اتحادیه عرب هم مقامات مسوول بلندپایه‌ای به بغداد سفر کردند. آیا قاسم سلیمانی نقش مهمی دارد؟ او یکی از فرزندان انقلاب است، یعنی در بین مسوولان ایران درواقع حلقه‌ای از فرماندهان «سپاه پاسداران» وجود دارد که از زمان قدیم هسته اصلی سپاه را تشکیل دادند و از نسل مصطفی چمران به شمار می‌روند. اینها گروهی از جوانان انقلابی هستند که وارد سپاه شدند و در جنگ عراق - ایران مشارکت داشتند. از انقلاب حراست و در حوزه‌های اطلاعاتی و امنیتی فعالیت می‌کردند. گروهی که همدیگر را می‌شناسند و یک حلقه را تشکیل می‌دهند. در بین اینها سفرا و مقامات مهمی هستند. قاسم سلیمانی نیز یکی از اینهاست و حتی می‌توان او را بزرگ‌ترین‌شان به حساب آورد. من پیش از نشست اتمی بغداد (نشست ایران و نماینده 1+5) او را دیدم و از او پرسیدم که در زمینه پرونده اتمی چیز جدیدی دارند یا اینکه می‌خواهند مذاکرات را صرفا برای مذاکرات ادامه دهند. نقش او موثر بود. او فرمانده نیروی سپاه قدس و یکی از مشاوران آیت‌الله خامنه‌ای است. به‌خصوص در رابطه با مسایل عراق و خلیج (فارس) و لبنان. او عربی را به شکل خوبی حرف می‌زند و شناخت شخصی از رهبران کشورهای خاصی دارد. اگر نزاع سوریه استمرار داشته باشد منجر به تجزیه عراق خواهد شد؟ این امر به نحوه پایان‌دادن به این نزاع بستگی دارد. به دور از شعارها و احساسات باید بگویم اگر یک روند سیاسی منضبط و برنامه‌ریزی‌شده‌ای وجود داشته باشد هیچ جای نگرانی نیست اما اگر روند کنترل‌شده‌ای وجود نداشته باشد مساله تفاوت می‌کند. به‌نظر من اوضاع تونس، مصر و لیبی بعد از انقلاب‌های عربی سال‌ها طول می‌کشد تا به ثبات برسد. اگر عراق را به‌عنوان نمونه در نظر بگیریم، آمریکا با تمام توان نظامی و امنیتی و اقتصادی‌اش به‌اضافه سازمان‌ملل و کشورهای اروپایی با تمام ثقلشان همه کمک کردند تا روند سیاسی در کشور ما به سمت یک جو خاص برود. با این حال بعد از چند سال هنوز عراق به ثبات نرسیده است. در مورد لیبی چه باید گفت؟ آیا انتظار داریم که یک فرد - هرکه می‌خواهد باشد- بتواند لیبی را سامان دهد؟ اگر سوریه دچار آشوب شود و به پناهگاه و مکان امنی برای «اخوان» و سلفی‌ها و جهادی‌ها و «القاعده» تبدیل شود چه؟ در یمن هم شاهدیم که نبردهایی بین «القاعده» و ارتش و نیروهای آمریکایی در جریان است. کدام‌یک از روسای‌جمهوری که با آنها دیدار کردید شما را هوشیار کرد یا خاطره‌ای به‌یادماندنی از آنها دارید؟ من با ملک عبدالله‌بن عبدالعزیز بارها ملاقات داشته‌ام. همچنین با علی عبدالله صالح، رییس‌جمهور پیشین یمن یا امیر قطر و پادشاه بحرین و... رابطه من با همه این رهبران توام با احترام متقابل بود و آنها هم از من ستایش می‌کردند. با امیر سابق قطر که با هم شوخی داشتیم، چون آدم شوخ‌طبعی است. من به او می‌گفتم یکی از چیزهایی که در بین مقامات قطری توجه مرا جلب می‌کند این است که همه کارشان را دوست دارند. از امیر گرفته تا ولیعهد تا شیخ حمد بن جاسم (وزیر خارجه پیشین).
ادامه دارد...

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.