|

دور دوم انتخابات شیلی برگزار شد

گذار شیلیایی این‌بار با 2 «زن»

نسرین رضایی

ورق پس از کودتای 40 سال پیش ارتش در مقابل آلنده، و 23سال پس از‌ گذار به یک دولت غیرنظامی و عبور از پینوشه برای سومین‌بار برای شیلیایی‌ها برگشته است. در کشوری محافظه‌کار که تا 10سال پیش زنان از حقوق نسبتا پایینی برخوردار بودند و حق طلاق هم نداشتند حالا دو زن به‌عنوان نامزدهای نهایی در دور دوم انتخابات ریاست‌جمهوری با یکدیگر رقابت می‌کنند: ورونیکا میشله باشله سریا، نامزد سوسیالیست که پیش‌تر اولین رییس‌جمهور زن در شیلی بوده و اوِلین ماتای، رقیب محافظه‌کار و دوست دوران کودکی‌اش. به‌گزارش اکونومیست، مردم شیلی روز گذشته پای صندوق‌های رای رفتند تا برای اولین‌بار از میان دو زن نامزد پست ریاست‌جمهوری یکی را برگزینند. حال آنکه امید به پیروزی باشله بیشتر از رقیب و دوست محافظه‌کار اوست. بنا بر جدیدترین نظرسنجی صورت‌گرفته توسط دانشگاه سانتیاگو و ایپسوس، باشله می‌تواند 66/3 درصد آرا را کسب کند در حالی که ماتای تنها 33/7 درصد را به‌دست خواهد آورد. رقیب 60ساله باشله که یک اقتصاددان و وزیر سابق کار است، به‌همراه او هر دو پیش از آنکه قدم بر راه دشوار سیاست بگذارند، از کودکی یکدیگر را می‌شناختند و پدران هر دو، ژنرال‌های نیروی هوایی ارتش شیلی بودند. میشله باشله در جمع هوادارانش در پایان کمپین انتخاباتی که روز پنجشبه برگزار شد، گفت: من از اینکه اولین رییس‌جمهوری زن شیلی بودم، افتخار می‌کنم و از اینکه یک‌بار دیگر به این سمت برسم، خوشحالم. شعار باشله برای این دوره از انتخابات، افزایش عدالت اجتماعی در شیلی بود. او همچنین پیشنهاد افزایش مالیات‌ها را ارایه کرده است. باشله خواهان دسترسی همه مردم شیلی و نه‌تنها اغنیا به آموزش رایگان دوره متوسطه شده است. اما برنامه‌های ماتای، هم‌حزبی سباستین پینه‌یرا، رییس‌جمهوری فعلی، تداوم برنامه‌های دولت پینه‌یرا و انجام اقدامات شدیدتر علیه فرار مالیاتی و توزیع بهتر منابع ملی است. باشله پزشک اطفال ۶۲ساله تا چهارسال پیش خود رییس‌جمهور شیلی بود و باوجود محبوبیت بالا به دلیل ممنوعیت قانون اساسی اجازه نامزدی مجدد در انتخابات ۲۰۰۹ را نیافت. حالا رقبایی که در برابر هم قرار گرفته‌اند دوباره گذشته تاریک در تاریخ معاصر شیلی را به موضوع روز بدل کرده‌اند. اختلاف‌نظر سیاسی میان دو نامزد، پیشینه‌ای پرپیچ‌وخم دارد که در زندگی شخصی و خانوادگی آنها جریان می‌یابد و به شدت متاثر از کودتای سال ۱۹۷۳ و سال‌های سرکوب و دیکتاتوری پس از آن است. زندگی و رویکرد پدران هر دو نامزد با این سوال‌ها و بحث‌ها درهم تنیده بود و حالا در مورد دختران آنها نیز بحث‌های مشابهی جاری است. دو افسر باوجود مناسباتی نزدیک و احترام‌آمیز به لحاظ سیاسی به راه‌های متضادی رفتند. سالوادر آلنده رهبر حزب سوسیالیست شیلی پس از پیروزی در انتخابات ریاست‌جمهوری سال ۱۹۷۰ باشله را به ریاست اداره‌ای برگمارد. توصیه ماتای به باشله این بود که وارد کار سیاسی نشود و به‌عنوان یک نظامی بی‌طرف سیاسی، خود را حفظ کند. روز ۱۱ سپتامبر ۱۹۷۳ با کودتای اگوستو پینوشه علیه دولت آلنده، باشله هم دستگیر شد و زیر شکنجه قرار گرفت. ماتای که رایزن نظامی شیلی در لندن بود اندکی بعد از کودتا به کشور بازگشت و رییس آکادمی نیروی هوایی شد و این همان محلی بود که زیرزمین آن را به محلی برای شکنجه زندانیان سیاسی بدل کردند. باشله نیز در همین محل زیر شکنجه رفت و هفت‌ماه پس از کودتا در اثر سکته قلبی ناشی از شکنجه جان باخت. ماتای خود بیش‌ازپیش با رژیم کودتا درآمیخت. وزیر بهداشت شد و بعدا فرمانده نیروی هوایی و عضو شورای نظامی حاکم بر شیلی. او گفته است که نه از زندانی‌بودن باشله در زیرزمین آکادمی نیروی هوایی خبر داشته و نه از شکنجه شدن‌ او. از زمان بازگشت دموکراسی به شیلی، یعنی بیش از دودهه قبل، بسیاری این کشور را الگویی برای ثبات اجتماعی و اقتصادی در آمریکای لاتین می‌دانند. میانگین رشد اقتصادی این کشور 5/5درصد است، دستمزدها در آن از اکثر کشورهای منطقه بیشتر است و نرخ بیکاری پایینی دارد. با این حال بسیاری از شیلیایی‌ها می‌گویند که قصد دارند به نامزدی رای بدهند که به‌دنبال ایجاد تغییرات اساسی باشد و نه کسی که روند فعلی را ادامه دهد. بخشی از این موضوع بازمی‌گردد به اعتراضات دانشجویی گسترده سال ۲۰۱۱. این اعتراضات از زمان پایان حکومت ژنرال اگوستو پینوشه در سال ۱۹۹۰ بی‌سابقه بود. نظام آموزش عالی شیلی در میان کشورهای آمریکای لاتین از همه گران‌تر است و دانشجویان و والدینشان برای پرداخت هزینه‌های دانشگاه، که به ده‌هاهزاردلار بالغ می‌شود، با مشکلات زیادی روبه‌رو هستند. --------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- مهدی فاخری . کارشناس آمریکای لاتین اکثر خبرگزاری‌ها از پیروزی باشله در این انتخابات خبر دادند چرا رای باشله نسبت به رقیبش بیشتر است؟ دو دلیل دارد: دلیل اول آن است که باشله در دوران قبلی ریاست‌جمهوری‌اش باوجود انتظاری که می‌رفت اقتصاد شیلی را با سلامت هدایت کرد و نسبت به دیگر کشورهای آمریکای لاتین رشد اقتصادی قابل‌توجهی برای این کشور رقم زد. در روابط خارجی هم، سیاست‌های ملی‌گرایانه‌اش روابط با آمریکا و اتحادیه اروپا را مختل نکرد و همین‌ها موجب مشروعیت او در شیلی شد. دلیل دوم آن است که او توانست در عرصه بین‌الملل هم نقش خود را ایفا کند؛ مثلا به‌عنوان دستیار دبیرکل سازمان ملل در امور زنان توانست با موفقیت عمل کند. میزان فساد در دوران او افزایش پیدا نکرد و برای نهادهای دموکراتیک کشورش هم احترام قایل بود. دوزن نامزد ریاست‌جمهوری در کشوری شده‌اند که زنان تا 10سال پیش حق طلاق هم نداشتند و شیلی پیش از این آلنده و پینوشه را به خود دیده بود، نقش زنان را چطور ارزیابی می‌کنید؟ فرهنگ مشارکت زنان در برخی مناطق مثل اروپای شمالی، آمریکا و شبه‌قاره هند بیش از کشورهای آمریکای لاتین است. اینکه چرا در چنین کشورهایی که دیکتاتوری‌های پیشین را تجربه کرده است زنان روی کار آمده‌اند تحت‌تاثیر روی‌کارآمدن چپ‌های جدید در این کشورهاست. مثلا لولا داسیلوا در برزیل، چاوز در ونزوئلا یا در کشورهای دیگر مانند اروگوئه و گواتمالا هم همین‌طور. اصولا احزاب چپگرا نسبت به درگیرکردن خانم‌ها در سیاست نظر مثبتی دارند و واکنشی به گذشته دست راستی این کشورهاست.

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.