دومین میمون فضانورد ایران
از مرز فضا عبور کرد
محمدامین آهنگری . کارشناسارشد هوافضا
دومین محموله زیستی حامل یک میمون از نژاد رزوس با نام «فرگام» بامداد روز شنبه توسط دانشمندان فضایی کشورمان به فضا پرتاب شد و پس از طی یک مسیر زیرمداری تا ارتفاع 120کیلومتر، در مدتزمان حدود 15دقیقه به زمین بازگشت و موجود زنده، سالم بازیابی شد. کاوشگر حامل موجود زنده «پژوهش» نام دارد و پس از «پیشگام» که حامل میمون «آفتاب» بود و در سال ۱۳۹۱ پرتاب شد، دومین محموله زیستی است که در راستای تحقق اعزام انسان به فضا، توسط سازمان فضایی ایران به فضا پرتاب شده است. به دنبال این پرتاب موفقیتآمیز، دکتر «حسن روحانی» این موفقیت را در پیامی تبریک گفت. بزرگترین تفاوت پرتاب جدید، در کاوشگر یا همان پرتابگر حامل میمون است. کاوشگر پژوهش با استفاده از سوخت مایع کار میکند که این امر شتاب کمتری را در مقایسه با کاوشگر سوخت جامد پیشگام ایجاد میکند و شرایط بهتری برای موجود زنده فراهم میشود. کاوشگرها که برای پرتابهای زیرمداری استفاده میشوند، در آزمایشهای فضایی بهویژه آزمایش ارزانقیمت سامانههای ماهوارهای و مطالعات علمی در حوزههای مختلف دارند. با این وجود در ایران به دلیل تاکیدی که بر موضوع غرورملی میشود گرایش زیادی به
استفاده از کاوشگرها در پرتاب موجود زنده به فضا وجود دارد. هرچند رسیدن به توانمندی اعزام موجود زنده به فضا بهلحاظ فنی بسیار دشوار است و موفقیت دانشمندان جوان ایرانی در این مسیر درخور تحسین است، اما این امر تاکنون به لحاظ اقتصادی و سیاستگذاری مورد انتقاد جدی برخی کارشناسان قرار گرفته است. پروژه اعزام موجود زنده به فضا که بهعنوان مقدمه اعزام فضانورد ایرانی مطرح میشود در حالی به یک نماد توسعه برای بخش فضایی کشور مطرح میشود که هنوز بسیاری نقاط آن مبهم است. به تازگی برخی مسوولان تعریفی از این برنامه ارایه کردهاند که با آنچه در تصور غالب مردم شکل گرفته، تفاوت دارد. در میزگرد فضانورد ایرانی که چندی پیش توسط قطب علمی سامانههای هوافضایی دانشگاه صنعتیشریف و باشگاه خبرنگاران هوافضا برگزار شد، دکتر «محمد ابراهیمی» رییس پژوهشکده سامانههای فضانوردی اعلام کرد برنامه اعزام انسان به فضا فعلا در حد پرتاب زیرمداری برنامهریزی شده است که در این حالت فضانورد ایرانی برای چرخیدن به دور زمین در مدار قرار نخواهد گرفت. با وجود چنین تناقضی که میان انتظارات و تعاریف مسوولان وجود دارد و نیز با توجه به اینکه این برنامه در
مقایسه با سایر پروژههای فضایی ایران از جمله توسعه ماهوارهها در جایگاهی الزامآور قرار ندارد، گرهزدن غرور ملی فضاییشدن ایران به چنین پروژهای موجب قرارگرفتن سایر پروژههای ارزشمند و کاربردی ایران در زیر سایه پروژههایی از قبیل اعزام میمون به فضا که بیشتر جنبه نمایشی دارند، میشود. از طرفی دیگر ایجاد چنین جایگاهی برای پروژهای که نهتنها در ایران بلکه در سایر کشورهای فعال در عرصه انسان به فضا مانند آمریکا، ژاپن، چین و هند در اولویت قرار نداشته و در بحرانهای اقتصادی فورا متوقف میشود، باعث شده است در کشور ما صحبت از توقف یا انتقاد به برنامه اعزام انسان به فضا مانند توهین به ارزشها یا زیر سوالبردن دستاوردهای فضایی ایران تلقی شده و دست مسوولان در تصمیمگیری برای ادامه یا توقف این پروژه با توجه به مسایل روز اقتصادی کشور بسته شود. بنابراین بهتر است از مطرحشدن پروژه اعزام انسان به فضا به عنوان پروژهای ارزشی خودداری کرد تا کارشناسان فنی، اقتصادی، رسانهها و همچنین مسوولان بلندپایه کشور قادر باشند مانند سایر کشورها روی آن به بحث و گفتوگو بپردازند و حتی در صورت لزوم آن را به صورت موقت یا دایم
کنار گذاشته و بدون ایجاد تبعات منفی این اقدام از جمله ایجاد بیاعتمادی و ضربهخوردن غرور ملی به توسعه سایر بخشهای فضایی بپردازند.
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.