آیا احساس سوژه در عکس واقعی است؟
کامران عدل
اولینبار که این عکس را دیدم به آن توجهی نکردم، بهلحاظ تکنیکی اینطور به نظرم آمد که حاصل یک ترفند فتوشاپی است. اینروزها با آمدن ترفندهای رایانهای، قاعده «اصل بر بیگناهی است»، جایش را با «اصل بر فتوشاپ است» عوض کرده و این برای من و امثال من که جزو عکاسان دهه60 جهان هستیم، یک آفت عمده در عکاسی امروز بهحساب میآید. عکس نباید چیده شود؛
حتی کاپا و برسون هم عکسهای جنگی خود را میچیدند اما مبنای ایده عکاسان دهه60 جهان این بود که عکس خود واقعیت باشد و به هیچ عنوان در آن دخلوتصرف نشود. با اینهمه از زمانی که فتوشاپ و دیگر نرمافزارهای گرافیکی پدید آمدهاند، شاید فقط به یمن چشمهای تیزبین و تحلیل عکس بشود تشخیص داد که مورد دخلوتصرف قرار گرفته یا نه. اما پس از آنکه صحت این عکس از سوی مسوولان آمریکا مورد تردید قرار نگرفت، اصل را بر صحت آن گذاشتم و اینجاست که این سوال مطرح میشود که آیا احساسهایی که ما در عکس میبینیم، واقعی هستند؟ آیا اصولا عکس میتواند بازتاب احساسات سوژه باشد؟ من شخصا معتقدم که میشل اوباما به دلیل فرهیختگیای که دارد از موضوع پیشآمده ناراحت نیست و آنچه در عکس شاهدیم، تنها ثبت ثانیهای است از چهره او که میتواند در ثانیهای بعد تغییر کرده باشد. موضوع دیگر اما این سوال است که آیا اصولا اکسپرسیون صورتها در عکس قابل تحلیل هستند که موج تازهای بر مبنای آن پیشآمده و گروههایی را به واکنش وادار کرده است؟ من فکر نمیکنم! عکسها در دورهای بازتابدهنده حقیقت بودند ولی امروز از این موقعیت فاصله گرفتهاند. شاید بیش از هر چیز
باید عکاس این عکس را مورد تحلیل قرار بدهیم. یک عکاس شرافتمند حق ندارد سوژههای خود را در موقعیتی قرار بدهد که غرورشان خرد شود و در این عکس این موضوع نهفقط برای همسر آقای اوباما، بلکه برای خود آقای اوباما هم مهم است. درست است که در تصویر رییسجمهور آمریکا میخندد و همسرش اخم در چهره دارد اما واقعا چهکسی میتواند بر مبنای این عکس بگوید که اولی از موقعیتی که داشته خشنود بوده و دومی ناراحت؟
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.