|

گفت‌وگو با دبیر ائتلاف فراگیر اصولگرایان

هدف تندروها، تداوم فضای سیاسی قبل از انتخابات است

طیبه میرحسینی

انتخابات مجلس هشتم، فرصتی بود تا اصولگرایانی که در داخل و بیرون از مجالس هفتم، امتیازدادن‌های عجیب به دولت اصولگرای احمدی‌نژاد را برنمی‌تابیدند، همصدا شوند. آنان زیر تابلوی «ائتلاف فراگیر اصولگرایان» فعال شدند و اگرچه به سبب فشار جریانات اصولگرای پرشمار حامی رییس دولت نهم،‌شناسی برای ورود به مجلس نیافتند اما، تک‌صدایی در جریان خود را خاتمه دادند و به‌مانند اصلاح‌طلبان، باب نقد دولت را گشودند. به نظر می‌رسد دولت تدبیر و امید از حیث برخی شباهت‌ها، گفتمان این دسته از اصولگرایان را نیز نمایندگی می‌کند. علی دورانی، از اصولگرایان منتقد احمدی‌نژاد که دبیر آن ائتلاف در انتخابات مجلس هشتم بود در گفت‌وگو با «شرق»، پیرامون انتقادات از روحانی و دولت وی در حوزه عملکرد سیاست داخلی، سخن گفت که در ادامه می‌آید. پس از ارایه گزارش صدروزه از سوی دکتر روحانی، انتقاداتی از سوی برخی جریانات مطرح شد، مبنی بر اینکه هیچ پیشرفت و پیشبردی در سیاست داخلی ایران در گزارش صدروزه اول دولت یازدهم ارایه نشد. با توجه به این مساله، به نظر شما آیا دولت یازدهم واقعا در سه‌ماهه نخست فعالیت خود، هیچ پیشبردی در حوزه داخلی نداشته است؟ من از دولت آقای دکتر روحانی انتظار زیادی ندارم. ایشان در بستر انتخاباتی رییس‌جمهور شدند که همانند دوره‌های گذشته، سیاست‌زدگی جای سیاسی‌بودن انتخابات را گرفته بود و در این فضا که هنوز نیز باقی است، انجام اصلاحات داخلی برای کسی که به قدرت رسیده، چندان مقدور نیست، چرا که حامیان رییس‌جمهور، از هر دو جناح اصولگرا و اصلاح‌طلب توقعات و انتظاراتی دارند و دکتر روحانی را پلی می‌دانند برای رسیدن به اهداف خود. آنها وقتی به خواسته‌های خود دست نمی‌یابند، معمولا از عملکرد دولت انتقاد می‌کنند که متاسفانه بسیاری از منتقدان دولت، منتقدان دلسوز و مشفقی نیستند و انتقاداتشان بیشتر سیاسی است و حتی گاهی تمجید و تعاریفی هم که می‌شود، سیاسی بوده و در راستای رسیدن به منافع شخص و گروهی خاص است. در هر صورت بستر انتخابات طوری بود که دکتر روحانی، دولتی مختلط را تشکیل دادند و در قسمت‌های مختلف سعی کردند با نگاه شخصی خود از معتدلان هر جناح استفاده کنند به طوری که هم جناح اصولگرا و هم جناح اصلاح‌طلب، ایشان را از خود می‌دانستند. البته به نظر بنده، با گذشت زمان و نزدیک‌شدن به انتخابات دیگر همانند انتخابات مجلس شورای اسلامی و انتخابات ریاست‌جمهوری، فضای موجود برعکس خواهد شد و تندروها و افراطیون هر دو جناح دکتر روحانی را به طرف مقابل نسبت می‌دهند. به نظر شما ارایه گزارش صدروزه دولت یازدهم از سوی دکتر روحانی ضرورت خاصی داشت و این گزارش تا چه حد دربردارنده وعده‌های سیاسی‌ای بود که در زمان انتخابات داده شده بود؟ حل‌شدن هر مساله اقتصادی، اجتماعی، سیاست خارجی و سیاست داخلی بازه زمانی مشخصی را نیاز دارد. رییس‌جمهور در حالی از عملکرد سه‌ماهه دولت خود گزارش ارایه داد که این بازه زمانی برای ارایه گزارش از سوی دولت یازدهم که کشور را با شرایط نامناسب اقتصادی و درصد بالای تورم و بیکاری از دولت دهم تحویل گرفته است، کار درستی نبود. بنابراین انتظار اینکه یک دولت در جغرافیای سیاسی، اجتماعی و اقتصادی جمهوری اسلامی ایران در صدروز بتواند کار خاصی انجام دهد و گره‌های بزرگی را باز کند، غیرمعقول است. نگفتید در سیاست داخلی، نگاه شما در مورد عملکرد دولت چیست؟ اینکه گفته شود آقای دکتر روحانی در حوزه سیاست داخلی عملکرد مثبتی نداشته، ادعای درستی نیست، ایشان از همان ابتدا بیشتر به مسایل سیاست خارجی پرداختند و در کنار آن سعی کردند که یک شناختی از وضعیت داخلی اقتصاد ایران و مشکلات پیش‌رو پیدا کنند. درواقع هنوز در حال تعیین جهت‌گیری‌های اقتصادی داخلی هستند تا با شناخت درست و در فرصت زمانی کافی این مسایل را نیز حل‌وفصل کنند. آن چیزی که دکتر روحانی قول آن را داده بود، مساله سیاست خارجی با محوریت پرونده هسته‌ای و رفع تحریم‌های غرب بود که در این زمینه وزیر خارجه و تیم مذاکره‌کننده نهایت تلاش خود را کردند و امیدواریم که ادامه روند مذاکرات با طرف مقابل به پیروزی نسبی منجر شود. اما وعده‌های انتخاباتی توسط رییس‌جمهور و اعضای ستاد ایشان در مورد سیاست داخلی و بازشدن فضای سیاست‌ورزی، پررنگ بود. بله. بر این اساس شاید انتقاد از عدم پیشرفت در سیاست داخلی نیز چندان غیرمعقول نباشد اما باید این نکته را مورد توجه قرار داد که کابینه دولت متشکل از نیروهایی از هر دو جناح است. مثلا آقای رحمانی‌فضلی؛ وزیر کشور، صبغه اصولگرایی دارد و با این وزیر، اصلاح‌طلبان نباید توقع رسیدن به خواسته‌های خود را داشته باشند و هر دو جناح بدانند که این فضا با دشواری‌های خاص خود همراه است. از طرفی دیگر دکتر روحانی در شرایطی پیروز انتخابات ریاست‌جمهوری شد که شرایط موجود نیز اجازه اصلاحات زیادی را نمی‌دهد. همچنین دکتر روحانی با آرای نزدیک توانسته در بین بزرگان نظام هژمونی‌ای از اعتماد ایجاد کند و این امر نیز تا حدودی دست ایشان را از انجام برخی اصلاحات داخلی بسته است. شاید اگر دولت یازدهم به‌جای ارایه گزارش، جهت‌گیری‌های خود را در حوزه‌های مختلف، به‌خصوص سیاست داخلی، فرهنگ و اقتصاد مشخص می‌کرد، نتیجه بهتری می‌داشت و دلچسب‌تر می‌بود. در این گزارش‌ها انتقاداتی هم به احمدی‌نژاد، رییس دولت قبلی وارد شد که این انتقادات هرچند بحق و از زمان انتخابات ریاست‌جمهوری مشهود بود و حتی همه کاندیداها به اوضاع و شرایط بحرانی اقتصادی کشور اذعان داشتند و انتقادات زیادی نیز از سوی کارشناسان سیاسی و اقتصادی مطرح شده بود پس طبیعتا کسی که در عرصه این دوره از انتخابات پیروز می‌شد، با آگاهی از اوضاع و قبول وضعیت اقتصادی کشور بود، به‌هرحال عملکرد دولت قبل بیشتر، باعث سیاست‌زدگی اقتصاد شد و حالا دکتر روحانی با نگاه به آینده، باید این نقیصه را رفع کند و آن را تکرار نکند. چقدر فشارها را در محدودشدن دولت برای بازکردن فضای سیاسی، موثر می‌دانید؟ دولت یازدهم طبق وعده‌ها و قول‌هایی که داده بود، در حوزه دیپلماسی و سیاست خارجی موفق عمل کرد و اکنون باید تلاش کند ضمن کاهش تورم، افزایش ارزش پول ملی را نیز محقق و حداقل امکانات رفاهی را برای مردم فراهم کند. اما به‌درستی اشاره کردید که دکتر روحانی با توجه به شرایط جامعه، برای ورود به هر حوزه‌ای با مشکلاتی روبه‌رو خواهد شد و از هر طرف فشارهایی را به ایشان وارد خواهند کرد. برخی جریانات تندرو و بدون شناسنامه، انتقاداتی به دولت یازدهم وارد می‌کنند که مبادا دولت به فکر تغییر فضای سیاسی بیفتد. چرا خود اصولگرایان، این افراد تندرو را که مدعی وابستگی به جریان اصولگرا هستند کنترل نمی‌کنند و اجازه داده‌اند این افراد، خود را بلندگوی این جریان باسابقه کنند؟ جریان اصولگرایی توان مقابله با تندروها و افراطیون را ندارد. اگر توان داشتند اجازه نمی‌دادند این افراد در انتخابات هم میدانداری و ذهن توده‌های مردم را مشغول کنند. جریان اصولگرایی به‌واسطه نگاه ایدئولوژیک افراطیون، ادعایی که در مورد پشتوانه‌های خود و بعضا بی‌حیایی سیاسی دارند، نمی‌تواند اینها را کنترل و مهار کند. به طوری که حتی در انتخابات گذشته نیز ضربه زیادی از اینها خورده‌اند که انتخابات ریاست‌جمهوری اخیر مصداق عینی این امر بود. جریان اصولگرایی، طبیعتا در حال حاضر هم به‌علت شکستی که در انتخابات خورد و به‌خاطر فضای سردی که بعد از انتخابات در بین اصولگرایان پیش آمد، ضمن اینکه انگیزه‌های لازم را برای تغییر فضا ندارند، متاسفانه گاهی نیز از ابزارهایی ترمزمانند برای حفظ وضعیت مورد دلخواه خود استفاده می‌کنند. البته نگاه تند و افراطی همیشه و در همه‌جا در طول تاریخ ایران، بوده و رفتار آنها ملاک و معیاری برای بررسی و تعریف جناح‌ها نیست. به نظر شما راهکارهایی که دولت می‌تواند بدون ترس و نگرانی از حوزه سیاست داخلی، جلوگیری از دخالت سلیقه‌ای در حوزه رسانه، دانشگاه و تشکل‌های صنفی و مدنی بپردازد چیست؟ حداقل انتظار این است که صداوسیما وظیفه خود را در قبال اینها انجام دهد و ضمن عدم حمایت از این افراد آنها را مورد آسیب‌شناسی قرار دهد، شاید یک مقداری رفتارشان با رفتار نظام تنظیم شود و ملاک عمل خود و رفتارهایشان را فرمایشات مقام‌معظم‌رهبری قرار دهند و از این تندروی و حرکت جلوتر از رهبری بازبمانند. البته دولت نیز نباید در رفتار رسانه‌ای خود در دام افراطیون گرفتار شود. حتی اگر در این رفتار نگاه پدرانه‌ای داشته باشد جای دوری نمی‌رود. اما اگر به دام اینها بیفتد و بخواهد با اینها برخورد رسانه‌ای داشته باشد، آنها ممکن است بتوانند دولت و رسانه‌های دولتی را به خود مشغول کرده و مشکلاتی را برای دولت ایجاد کنند و طبیعتا به یک حداقل موفقیت‌هایی برسند. برخی می‌گویند دولت اگر در سیاست خارجی و اقتصاد موفق شود، به سراغ سیاست داخلی هم خواهد رفت اگر نه این کار را نمی‌کند. وابسته‌کردن این حوزه‌های مجزا از هم به یکدیگر، چقدر درست است؟ دولت یازدهم اگر بتواند دو، سه پله در اقتصاد عمومی و اقتصادی که مردم در آن درگیر هستند، به صورت واقعی نه پوپولیستی که در دولت گذشته دیدیم، جلو برود طبیعتا دستش بازتر خواهد بود و حمایت‌های بیشتری را از جانب مردم، نظام، عقلا و سیاسیون خواهد داشت که در این صورت بهتر می‌تواند با افراطیون رفتار جدی‌تری داشته باشد و مشکلات سیاست داخلی را حل کند. اما در حال حاضر با توجه به وضعیتی که دولت در آن قرار دارد، ورود به این حوزه و برخی از مسایل داخلی زودهنگام است و یک مقدار باید صبر و تحمل کرد. البته از یاد نبریم در مسیر کار دولت یازدهم نیز کارشکنی‌هایی صورت می‌گیرد که هدفشان نگه‌داشتن وضعیت سیاست داخلی در شرایط قبل از دولت دکتر روحانی است. طبیعی است که آنها مخالفان رییس‌جمهور و هرگونه تغییر فضایی هستند و هدفشان این است که فضا را در همان حالت بدون تغییر حفظ کنند و برای رسیدن به هدف خود از امکانات رسانه‌ای که در اختیار دارند، استفاده می‌کنند. دولت باید نگاه مدبرانه‌ای به آنها داشته باشد و بداند آنهایی که چنین رفتار می‌کنند، رفتارشان تعیین‌کننده نیست و نمی‌توانند جلو تغییر فضا را بگیرند. آنها در بهترین حالت شاید فقط بتوانند قشری از مردم را تحریک کرده و با رفتارشان جنجال‌سازی کنند اما در کل کانون‌ها و نقطه‌های تصمیم‌گیری در نظام، توجهی به این تندروی‌ها و افراط‌گری‌ها ندارد. طبیعتا اگر روحانی بتواند بازی را در سطح کلان‌تری پیگیری کند، می‌تواند تندروها را هم دور بزند و به اهداف خود برسد.

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.