در پی کاهش مصرف سرانه شیر
یارانه شیر دوباره برقرار شد
مرضیه بیانی: پس از برگزاری جلسات متعدد، سرانجام دولت به این نتیجه رسید که حذف یارانه شیر اشتباه بوده؛ بنابراین نسبت به برقراری مجدد آن اقدام کرد. طبق مصوبه ستاد تنظیم بازار، پرداخت 600میلیاردتومان یارانه برای شیر در دستور کار قرار گرفت. با توجه به تغییر نرخ ارز از مرجع به مبادلهای، واردات نهادههای تولید با قیمتهای بالاتری به دست دامداران میرسید که بر این اساس باید هر کیلوگرم شیر خام از آنها هزارو350تومان خریداری شود. این درحالی است که قیمت شیر خام تیر امسال بر اساس اختصاص ارز مرجع به واردات علوفه، کیلویی هزارو110تومان مصوب شد. به همین دلیل در آخرین جلسه ستاد تنظیم بازار مقرر شد اعتباری بالغ بر 600میلیاردتومان بهعنوان مابهالتفاوت هزینههای تولید شیر ناشی از تغییر نرخ ارز به کارخانههای لبنی اختصاص یابد تا قیمت خرید هر کیلوگرم شیر از دامداران به هزارو350تومان افزایش یابد اما کارخانههای لبنی قیمتهای خود را با توجه به یارانهای که دریافت میکنند ثابت نگه دارند. دولت پیش از هدفمندی دو میلیون و 300هزارتن شیر با پرداخت یارانه 500میلیاردتومانی در قالب شیر نایلونی خانوار وارد بازار مصرف میکرد. اما حذف
این یارانه در اسفند 89، سبب شد طبق اعلام خود دولت مصرف شیر در کشور به دلیل افزایش 200درصدی قیمتها، حدود 20 درصد کاهش یابد. البته آمار مصرف بر اساس منابع مختلف بسیار متفاوت است. اگرچه وزارت جهادکشاورزی در جداول آماریاش مصرف سرانه شیر را در هشتسال گذشته افزایشی اعلام کرده و رسیدن از 105کیلوگرم در سال 84 به 137 کیلوگرم در سال 90 را گواهی میدهد اما مرکز آمار ایران اعلام کرده است مصرف سرانه در سال 90، 108کیلوگرم بوده است. البته بر اساس گزارشهای مرکز پژوهشهای مجلس، انستیتو تغذیه ایران مصرف سرانه 85کیلوگرم در سال 90 را تایید کرده و گزارش داده است این مصرف در سال 91 به 73کیلوگرم کاهش یافته است. هرچند آمار منتشرشده از طرف وزارت جهاد کشاورزی، میزان تولید شیر خام کشور در سال 1389 را 10میلیون و 242هزارتن اعلام میکند اما آخرین آمار منتشره توسط مرکز آمار ایران در سال 1389 حدود ششمیلیون و 675هزارتن شیر خام سالانه کشور را اعلام کرده است و مصرف سرانه سالانه لبنیات نیز توسط انستیتو تغذیه 85کیلوگرم تایید شده است. این آمار شامل تولیدات کارخانجات بزرگ و کوچک لبنی اعم از دولتی، خصوصی و تعاونیها و صنوف ماستبند شهرها
و خودمصرفی روستاییان بوده است. با مبنا قراردادن آمار تولید شیر منتشره مرکز آمار ایران، مدیران گاوداریها 12درصد کاهش تولید شیر خام و مدیران کارخانجات لبنی حدودا 18درصد تولید شیر خام از سال 1389 تا 1391 را برآورد میکنند و حتی کارخانجات لبنی، میزان تولید کنونی شیر را 5/5میلیونتن میدانند که به معنای کاهش مصرف سرانه از 85کیلوگرم به 73کیلوگرم است. در خشکسالی جمعیت دامی و بهویژه جمعیت دام سبک که بخش عمده خوراک این دامها به مرتع وابسته است کاهش مییابد و اغلب چند سال بعد از خروج از خشکسالی و ترمیم گلهها به جمعیت قبل از خشکسالی برمیگردد. اما آمار وزارت جهاد کشاورزی نشان میدهد که تولید گوشت و شیر حتی در دان سبک، هیچ ارتباطی با خشکسالی و میزان تامین خوراک دام و همچنین شرایط بازار ندارد و دامداریهای ما در هر شرایطی به تولید بیشتر گوشت و شیر ادامه میدهند. بر اساس گزارش مرکز پژوهشهای مجلس، میزان تولید گوشت گاوهای بومی کشور در ششسال اخیر 17درصد و از تولید شیر آنها 28درصد کاسته شده است. به نظر میرسد ضمن کاهش کلی تعداد گاوهای بومی، از شیردوشی در گاوداریهای بومی نیز بهشدت کاسته شده است و تقریبا همه افزایش
تولید شیر در کشور از طریق گاوهای اصیل و دو رگ تامین میشود. مجموع شیر تولیدی در سال 1382 در آمار وزارت جهادکشاورزی ششمیلیون و 316هزارتن و در آمار مرکز آمار ایران پنجمیلیون و984هزارتن است. اما این اختلاف در سال 1387 فاحشتر شده و به دومیلیونتن رسیده است. طبق آمار وزارت جهاد کشاورزی هشتمیلیون و 772هزارتن و در آمار مرکز آمار ایران ششمیلیونو800هزارتن شیر در کشور تولید شده است. آمار دفتر حمایت از صنایع تبدیلی و تکمیلی محصولات کشاورزی معاونت آب و خاک و امور زیربنایی وزارت جهاد کشاورزی نشان میدهد که تعداد کارخانجات فعال در فرآوردههای شیر خام از 612 واحد در سال 1384 به 915واحد در سال 1389 و ظرفیت اسمی جذب شیر خام از ششمیلیون و 330هزارتن در سال 1384 به 16میلیونو 500هزارتن در سال 1389 رسیده است. اما آمار اتحادیههای صنایع لبنی، ظرفیت این صنایع بر پایه شیر خام دریافتی را سالانه 12میلیون لیتر اعلام کردهاند. همانطور که جداول نشان میدهد روند تولید شیر و مصرف سرانه آن بدون درنظرگرفتن تحولات اقلیمی و علايم بازار همواره افزایشی بوده است.
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.