|

ماندلا جاودانه شد

حجت‌الله جودکی . پژوهشگر تاریخ

نلسون ماندلا؛ مردی که تسلیم هوای نفس نشد، سرانجام به دیار باقی شتافت. در باب نگرش و رفتار این مبارز بزرگ تاکنون مطالب فراوانی نگاشته شده است. هدف این نوشتار، مرور دیدگاه‌ها و کارنامه ماندلا، با ملاک شاخص‌های دینی است. خداوند فرموده هرکس غیر از اسلام دینی برگزیند از او پذیرفته نخواهد شد: وَمَن یبْتَغِ غیرالإِسْلاَمِ دِینا فَلَن یقْبَلَ مِنْهُ. آل عمران، آیه 85. و ان الدِّینَ عِندَ اللّهِ الإِسْلاَمُ. دین در نزد خدا فقط اسلام است. آل عمران، آیه 19. قرآن خبر داده حضرت نوح و ابراهیم مسلمان بوده‌اند: مَا کانَ إِبْرَاهِیمُ یهُودِیا وَلاَ نَصْرَانِیا وَلَکن کانَ حَنِیفا مُّسْلِما وَمَا کانَ مِنَ الْمُشْرِکینَ. ابراهیم نه یهودی بود نه نصرانی، بلکه حنیفی مسلمان بود. و از مشرکان نبود. آل عمران، آیه67. حضرت نوح به قومش گفت: فَإِن تَوَلَّیتُمْ فَمَا سَأَلْتُکم مِّنْ أَجْرٍ ان أَجْرِی إِلاَّ عَلَی اللّهِ وَأُمِرْتُ ان أَکونَ مِنَ الْمُسْلِمِینَ. و اگر پشت کردید، من از شما هیچ پاداشی نخواسته‏ام، که پاداش من با خداست و من مامور شده‏ام که از تسلیم‏شدگان باشم. یونس، آیه 72. حواریون عیسی‌بن‌مریم مسلمان بوده‌اند: قَالَ الْحَوَارِیونَ نَحْنُ أَنصَارُ اللّهِ آمَنَّا بِاللّهِ وَاشْهَدْ بِأَنَّا مُسْلِمُونَ. حواریان گفتند: ما یاران خداییم. به خدا ایمان آوردیم. شهادت ده که ما تسلیم هستیم‏. آل عمران، آیه 52. از آیات قرآن مستفاد می‌شود مسلمان کسی است که تسلیم دستورات خداوند باشد. لذا ابراهیم، عیسی و تمام کسانی که قبل از پیامبر اسلام، تسلیم خداوند بوده‌اند، مسلمان هستند. این قانون فقط عطف‌به‌ماسبق نمی‌شود، زیرا خداوند اهل کتاب را فراخوانده تا همانند پیروان محمد(ص) فقط خدا را بپرستند. یعنی اینکه همگی - به‌رغم اینکه دارای ادیان متعددی هستند - تسلیم دستورات او باشند: قُلْ یا أَهْلَ الْکتَابِ تَعَالَوْاْ إِلَی کلَمَه سَوَاء بَینَنَا وَبَینَکمْ أَلاَّ نَعْبُدَ إِلاَّ اللّهَ وَلاَ نُشْرِک بِهِ شَیئا وَلاَ یتَّخِذَ بَعْضُنَا بَعْضا أَرْبَابا مِّن دُونِ اللّهِ فَإِن تَوَلَّوْاْ فَقُولُواْ اشْهَدُواْ بِأَنَّا مُسْلِمُونَ. بگو:‌ ای اهل کتاب، بیایید از آن کلمه‏ای که پذیرفته ما و شماست پیروی کنیم: آنکه جز خدای را نپرستیم و هیچ‌چیز را شریک او نسازیم و بعضی از ما بعضی دیگر را سوای خدا به پرستش نگیرد. اگر آنان رویگردان شدند بگو: شاهد باشید که ما مسلمان هستیم. آل عمران، آیه 64. در آیه ذیل خداوند خط بطلانی بر همه معرفت‌های ظنی کسانی می‌کشد که از همین دنیا و بدون معرفت علمی، حدود و ثغور بهشت و جهنم و افرادِ وارد و ساکن در آنها را مشخص کرده‌اند. ان الَّذِینَ امَنُواْ وَ الَّذِینَ هَادُواْ وَ النَّصَرَی‏ وَ الصَّبِینَ مَنْ ءَامَنَ بِاللَّهِ وَ الْیوْمِ الاَخِرِ وَ عَمِلَ صَالِحا فَلَهُمْ أَجْرُهُمْ عِندَ رَبِّهِمْ وَ لَا خَوْفٌ عَلَیهْمْ وَ لَا هُمْ یحَزَنُون‏. کسانی که ایمان آوردند و کسانی که آیین یهودان و ترسایان و صابئان را برگزیدند، اگر به خدا و روز بازپسین ایمان داشته باشند و کاری شایسته کنند، خدا به آنها پاداش نیک می‌دهد و نه بیمناک می‌شوند و نه محزون. بقره، آیه 62. در سوره مائده، آیه 69 این آیه تکرار شده است. البته این روش نادرست مختص مسلمانان ناآگاه نیست، بلکه پیروان سایر ادیان نیز از این سخنان لغو بسیار گفته‌اند. وَ قَالُواْ لَن یدْخُلَ الْجَنَّه إِلَّا مَن کاَنَ هُودا أَوْ نَصَارَی‏ تِلْک أَمَانِیهُمْ. گفتند: جز یهودان و ترسایان کسی به بهشت نمی‌رود. این آرزوی آنهاست. بقره، آیه 111. اما قرآن با صراحت تاکید می‌کند کسی که تسلیم خدا می‌شود، نیکوکار است و بی‌هیچ ترس و اندوهی پاداش او نزد خداست: بَلَی مَنْ أَسْلَمَ وَجْهَهُ لِلّهِ وَهُوَ مُحْسِنٌ فَلَهُ أَجْرُهُ عِندَ رَبِّهِ وَلاَ خَوْفٌ عَلَیهِمْ وَلاَ هُمْ یحْزَنُونَ. آری، هر کس که از روی اخلاص رو به خدا کند و نیکوکار بود، پاداشش را از پروردگارش خواهد گرفت و دستخوش بیم و اندوه نمی‌شود. بقره، آیه 112. زنده‌یاد آیت‌الله طالقانی در تفسیر دو آیه از سوره آل‌عمران می‌گفت: ان الَّذِینَ یکفُرُونَ بِایاتِ اللَّهِ وَ یقْتُلُونَ النَّبِینَ بِغَیرْ حَقٍ‏ّ وَ یقْتُلُونَ الَّذِینَ یأْمُرُونَ بِالْقِسْطِ مِنَ النَّاسِ فَبَشِّرْهُم بِعَذَابٍ أَلِیمٍ. أُوْلَئک الَّذِینَ حَبِطَتْ أَعْمَالُهُمْ فی الدُّنْیا وَ الاَخِرَه وَ مَا لَهُم مِّن نَّاصِرِینَ. همانا آنان که به آیات خدا کافر شوند و انبیاء را بی‏جرم و به‌ناحق بکشند و آن مردمی را که (خلق را) به درستی و عدل خوانند به قتل رسانند، آنها را به عذاب دردناک بشارت ده. آنهایند که اعمالشان در دنیا و آخرت تباه گردیده و کسی آنها را (برای نجات از عذاب) یاری نخواهد کرد. آل‌عمران، آیات22- 21. منظور از مردمی که دعوت به درستی و عدل کرده و به این دلیل کشته می‌شوند، غیرمسلمانان آزاده‌ای هستند که خداوند قاتلان آنها را در ردیف قاتلان پیامبران به عذاب دردناک و تباهی در دنیا و آخرت وعده داده است. مناسب است در اینجا از صدام‌حسین و معمر قذافی یاد کنم که در کشورشان جهنم برپا کردند و هزاران نفر را به خاک و خون کشیدند، جالب اینکه صدام برای اثبات اخلاص در اسلامی‌بودن، دستور داد تا قرآن کریم را با خون او نوشتند! او حتی به این نکته توجه نداشت که در فقه اسلامی خون نجس است! در مقابل، نلسون ماندلا از نیکمردان جاودانه‌‌ای است که نه‌تنها با مردم آفریقا، بلکه با همه مظلومان جهان همسو و همدل بود و دستیابی آنها به حداقل حقوق انسانی که در اعلامیه حقوق‌بشر سازمان‌ملل نسبت به آن تصریح شده، را سرلوحه همت خود قرار داد و بعد از اتمام ریاست‌جمهوری‌اش، قدرت را داوطلبانه به دیگران سپرد و سرانجام با پافشاری بر اصول مشترک انسانی و نجات همه ستمدیدگان به ملاقات خدا رفت. خدایش رحمت و او را با همه حق‌طلبان محشور کناد.

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.