خاطرات «زیباری» از ۱۰ سال وزارت خارجه
آغاز دشوار
منبع: الحیات . مترجم: محمدعلی عسگری
از این رو من باید هویت نژادی خودم را «تخفیف» میدادم و برعکس بر هویت عراقیام میافزودم، در مسایل مربوط به حقوق کردها یا مسایلی که برسر آنها اختلاف بود نباید وارد میشدم. یکی از مسایل اساسی بین کردها مساله حاکمیت است و وزارت خارجه باید بین این مسایل توازن برقرار میکرد و نشان میداد که حقوق کردها چیست و این یک ماموریت شاق بود. آیا وزرای خارجه عرب به آسانی شما را پذیرفتند؟ نخستین کار من بعد از پذیرش مسوولیت در سال 2003، حضور در نشست اتحادیه عرب در قاهره بود که تقریبا دو یا سه روز بعد از تعیین من برگزار شد. آن زمان این سوال مطرح بود که آیا این حق عراق است که در این نشست حضور پیدا کند و کرسی خودش را بگیرد یا اینکه این کرسی تا زمان تشکیل یک دولت قانونی در شرایط دیگری باید همینطور خالی بماند؟ برخی در اتحادیه عرب شورای حاکم بر عراق را غیرقانونی میدانستند و حتی با صداهای قوی و نیرومندی خواستار محروم کردن عراق از این کرسی بودند. پیش از اینکه عراق را ترک کنم از من پرسیده شد: آیا به اتحادیه عرب میروید؟ پاسخ دادم: حتما. این اولین ماموریت من است و ما باید کرسی خودمان را بهعنوان کشوری که
بنیانگذار این اتحادیه بوده حفظ کنیم. ما باید شرکت کنیم و برای آن مبارزه کنیم. یادم میآید که تعدادی از سیاستمداران عراق که جزو دوستان ما بودند به من هشدار میدادند این ماموریت سختی است. من هم گفتم این یک تکلیف است و باید عراق به جایگاه خودش برگردد. یک کنفرانس مطبوعاتی در بغداد برگزار شد و درآن اعلام کردم عراق در این نشست شرکت میکند و به هیچوجه حاضر نیست از صندلیاش صرف نظر کند. یک هواپیما گرفتم و به قاهره رفتم و در هتل سمیرامیس اقامت کردم. در همانجا یک کنفرانس مطبوعاتی برگزار کرده و اعلام کردم سفرم به قاهره برای شرکت در این اجلاس است. همان شبی که به قاهره رسیدیم، دو دیدار طولانی بین من و وزرای خارجه عرب برگزار شد که در آنها پیرامون این موضوع بحث کردیم و گفتیم یا شما اجازه میدهید عراق به جایگاه خودش برگردد یا اینکه عضویتش را تا روشن شدن امور به تعلیق در میآورید؟ نظر رایج که دبیرکل اتحادیه و کشورهای قطر، مراکش و کویت نیز آن را تایید میکردند این بود که عراق باید حضور داشته باشد. آنها میگفتند اگر عراق را از این حقش محروم کنیم دچار اشتباه بزرگی شدهایم. موضع سوریه چه بود؟ واقعا
نمیدانم. اما در آن شبهای جنجالی که جلساتش گاه به بعد از نیمه شب هم میکشید نام کشورهایی را که از بازگشت عراق حمایت کردند به یاد دارم. شب اول کالین پاول، وزیر خارجه آمریکا یواشکی از من پرسید تا به حال با کسی از مصریها در اتحادیه عرب دیدار کردهای؟ گفتم من تازه آمدهام و صبح هم میروم اتحادیه عرب تا با عمرو موسی دبیرکل آن صحبت کنم. همینطور سعی میکنم با احمد ماهر وزیر خارجه مصر - که خدا رحمتش کند - هم دیدار داشته باشم. گفت ماموریت تو اصلا آسان نیست با این حال آمریکاییها تلاش میکنند از طریق همپیمانان و دوستانشان از تو حمایت کنند و امیدوارند که تو شانس خوبی داشته باشی. صبح روز بعد، قرار بود من به وزارت خارجه مصر بروم و به همراه آنها به مقر اتحادیه عرب برسیم. به سراغ ماهر رفتم و داستان را برای او شرح دادم. گفتم اوضاع تغییر کرده و ما غریبه نیستیم و عراق جایگاهش تضمین شده است و اینکه عراق درگذشته منزوی بوده و یک انرژی بیحاصل داشته و حالا ما سعی میکنیم نقش عراق را از نو کارآمد کنیم. به من گفت باید به مقر اتحادیه و نزد عمرو موسی برویم. من گفتم آمادهام. عمرو موسی با خودش یکی از همان بیانیههای قدیمی را
آورده بود که پر از شعار و اصطلاحات مرسوم بود. به او گفتم این قابل قبول نیست. عراق امروز یک کشور تکثرگراست، همه شهروندانش که عرب نیستند، ما وارد مرحله تازهای شدهایم که مبتنی بر دموکراسی و تکثرگرایی و گردش مسالمتآمیز قدرت است، شما باید به این تکثرگرایی ملت عراق احترام بگذارید و از او خواستم که این مساله در بیانیه اتحادیه عرب گنجانده شود. بعد مشکل نحوه دعوت من برای حضور در جلسه مطرح شد. من پیشنهادی مطرح و فورا اقدام به دیدار با شیخ دکتر محمد الصباح وزیر خارجه کویت در هتل هیلتون نیل کردم که چسبیده به ساختمان اتحادیه عرب است. او از من استقبال کرد و خیلی از حضورم خوشحال شد. همچنین به اطلاع من رساند که شب گذشته در مقر اتحادیه عرب درباره این موضوع چه بحث و مذاکراتی جریان داشته است و چه مواضع تندی ابراز شده بود. بعد تاکید کرد کویت همواره از تغییراتی که در عراق به وجود آمده حمایت کرده و میکند. او تمایل داشت که ما هر دو باهم وارد مقر اتحادیه عرب شویم چون این پیامی داشت. دستم را گرفت و با هم رفتیم. عکسی که از این دیدار گرفته شد بازتابی جهانی داشت. وقتی رسیدیم به ما گفتند ابتدا وزرای خارجه عرب حضور پیدا میکنند و
بعد از من خواهند خواست تا وارد سالن شوم. در این نشست قرار بود مساله تعلیق عضویت عراق بررسی شود زیرا میگفتند دولتش غیرقانونی است. در سالن انتظار نشستم تا اینکه یکی از کارکنان تشریفات آمد و از من خواست که داخل شده و بر کرسی نمایندگی عراق بنشینم. عمرو موسی از حضور من استقبال کرد اما سایر حضار با حالت تعجببرانگیزی به من نگاه میکردند چون به هرحال من یک کرد در بین اعراب بودم. آن زمان هنوز رییسجمهور برای عراق تعیین نشده بود که او هم بعد کرد از آب درآمد. ادامه دارد
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.