بررسی ترانههایی که برای «ماندلا» سروده شد
سوژهای برای هر سرود تازه
یه سیام من/ سیا، مث شب که سیاس/ سیا، عین اعماق آفریقای خودم. / بَرده شدم... / کارگر شدم... / آوازه خون شدم... / قربونی شدم... / یه سیام من/ سیا، عینهو شب که سیاس/ سیا، عین اعماق آفریقای خودم.
«لنگستون هیوز»
نیما توسلی: مرگ نلسون ماندلا در پنجمدسامبر، آوازهای غمناک را به همراه خواهد داشت، اما ماندلا سیاستمدار و انساندوستی است که در دوران حیات خود نیز آوازهای زیادی را در وصف خود شنید. کمتر سیاستمدارانی در جهان یافت میشوند که جامعه موسیقیدانان و خوانندگان به آنها روی خوش نشان داده باشند، اما ماندلا اینگونه نبود. او به ویژه در طول 27سالی که در زندان آفریقایجنوبی بود، سوژه آوازهای اعتراضی فراوانی بود و همچنین سرودهای گوناگونی در ستایش او پس از آزادی از زندان و در دوران ریاستجمهوریاش بهعنوان نخستین رییسجمهور سیاهپوست آفریقایجنوبی، سروده شد. موضوعات سیاسی کمتر در آهنگهای پاپ بزرگ شنیده شدهاند، اما یکی از جذابترین آهنگها در دهه 80میلادی با عنوان«نلسون ماندلا» (که بیشتر با نام نلسون ماندلا را آزاد کنید معروف است) از A. K. A است که در سال 1984 یکی از 10 آهنگ برتر بریتانیا شد و در آمریکا نیز به وفور پخش و شنیده شد. تقریبا یکربع قرن بعدتر، در سال 2008، از «امی واینهاوس» خواسته شد تا طی یک کنسرت برای تولد 90سالگی ماندلا بخواند. واینهاوس در آن اجرا متن ترانه را تغییر داد تا همزمان به زندانیکردن همسرش،
بلیکفیلدر سیویل نیز اعتراض کرده باشد. «U2» نیز آهنگی را که تحت عنوان «راه دراز آزادی» یا «46664» (شماره زندان ماندلا) معروف است در یک اجرا در کیپتاون پایتخت آفریقایجنوبی در سال 2003 اجرا کرد. در سال 2002،«دیو استوارت» و«کلش جو استرامر» با کمک هم روی ترانهای کار کردند که به دلیل مرگ «استرامر» در میانه تنظیمات، «استورات» آن را با «بونو » تکمیل کرد. این کار در یک اقدام خیریهای به صورت رایگان پخش شد. این اجرا، همان است که سال بعد «U2» آن را به طور رسمی اجرا کرد. قدیمتر در سال 1987 نیز در حالی که ماندلا هنوز در زندان بود، «هیو ماسکلا» خواننده اهل آفریقایجنوبی، آهنگ معروف خود با عنوان«بگذارید به خانه بازگردد» را اجرا کرد. این آهنگ، خیلی زود تبدیل به اوج سارافینا (موسیقی آفریقایجنوبی) شد و در سال 89-1888 در برادوی نیز دوباره اجرا شد. بخشی از این آهنگ عبارت است از: «بگذارید نلسون ماندلا بازگردد/بگذارید او به خانه به سووتو بازگردد/من میخواهم او را در حالی که دست در دست وینی ماندلا قدم میزند ببینم.» سالها بعد در سال 2004،«جاش گروبان» ماندلا را ملاقات کرد؛ سالی که ماندلا دست از زندگی عمومی کشید و از او
دعوت به عمل آمد تا در یک پروژه خیریه با عنوان«46664» شرکت کند. او تصمیم گرفت تا آهنگی بسازد با نام«اشکریزان (یا فریادزنان)» که ماندلا الهه آهنگ او بود. این کار، همراه با «لیدیاسمیت بلک مامبازو» ضبط شد و از طرف دیگر در سال 2009 نیز در بازخوانی دیگری در«رادیو سیتی میوزیک هال»، یک خواننده دیگر از آفریقایجنوبی، «ویوسی ماهلاسلا»، دوباره اجرا شد. «جانی کلگ» در سال 1987، اجرایی بر جا گذاشت که اثر فراوانی بر آفریقایجنوبی به جا گذاشت. این آهنگ که به زبان محلی «آسیمبونانگا (به معنی ما مدتها است که او را ندیدهایم)» نام دارد، در رژیم کشورش در آن سال چندان اجازه پخش و مطرحشدن پیدا نکرد. در دهه 1980 در آمریکا یکی از گروههای خوانندگی مبارز با آپارتاید، گروه «هفت کوچک» بود. این گروه، در یکی از اجراهایش با نام«شهر خورشید (یا سانسیتی)»، آهنگ A. K. A، «نلسون ماندلا را آزاد کنید» را خواند. کل اجرای سانسیتی مربوط به مبارزه با نژادپرستی میشد و با آنکه ابتدا تنها بایکوتهای فرهنگی را بهعنوان سوژه اصلی خود دنبال میکرد، اما اجرای نلسون ماندلا در آن سال باعث شد تا این گروه راک به درک تازهای از بحران آفریقایجنوبی در
آن سالها پی ببرد.
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.