زندانی شماره 46664 درگذشت
طرح: هادی حیدری، شرق
«تاتا مادیبا»* پدر ملت ما، راهنمای ما / محافظ آفریقا نمیگویم منحصربهفرد هستی/ نمیگویم پیروز هستی تو بیش از همه اینهایی، تو همانی که هرکسی در رویا میخواهد باشد* مریم امیری: نلسون ماندلا یکی از آخرین بازماندههای نسل رهبران آزادیخواه قرن بیستم بود. شاید آنگونه که باراک اوباما در بیانیه تسلیت خودش برای مرگ ماندلا نوشت: دیگر هرگز کسی مانند او بهدنیا نیاید. ماندلا، رهبر بزرگ جنبش ضد آپارتاید آفریقا، رکورددار طولانیترین سالهای زندان برای یک رهبر سیاسی، نخستین رییسجمهور سیاهپوست آفریقایجنوبی... میتوان این فهرست را سطرها طولانی کرد، مهم این است که او روز پنجشنبه در ساعت هشت و ۲۰دقیقه به وقت محلی درحالی که اعضای خانوادهاش در کنارش بودند و 95سال داشت، درگذشت. ماندلا در دهه 80 و در زندان، به «سل» دچار شد و همین سرانجام او را از پا درآورد. ماههای اخیر، چندبار بهدلیل عفونت ریوی در بیمارستان بستری بود. تابستان امسال، وخامت وضع جسمی باعث شد که بار دیگر در بیمارستان بستری شود اما پس از مدتی، به خانه منتقل شد و تحت مراقبت ویژه پزشکی قرار گرفت. با اعلام درگذشت ماندلا، مردم که پرچم ملی آفریقایجنوبی و حزب
کنگره ملی آفریقا را در دست داشتند، در مقابل خانهاش جمع شدند. قرار است مراسم یادبود ماندلا روز دوشنبه در استادیوم افانبی ژوهانسبورگ، با گنجایش 90هزار نفر، برگزار شود. از روز سهشنبه، پیکر رییسجمهوری پیشین آفریقایجنوبی برای ادای احترام همگانی در مکانی در پرتوریا، پایتخت، قرار خواهد گرفت و یک هفته بعد، به کیپ شرقی انتقال خواهد یافت. مراسم رسمی تشییع و تدفین نلسون ماندلا روز ١٤ دسامبر در روستای کونو برگزار میشود؛ روستایی که دوره کودکی ماندلا آنجا سپری شد. نلسون ماندلا بهدلیل موقعیتی که در آن بهدنیا آمد و بزرگ شد، همیشه انقلابی بود. خانواده او از حکام محلی بودند که بخش زیادی از املاکشان را استعمارگران تصاحب کرده بودند. حال و هوای استعمار آنقدر ظالمانه بود که جانهای شریف نمیتوانستند در آن آرام گیرند. ماندلا هم در این شرایط به یکی از رهبران ضدآپارتاید تبدیل شد. در میان همه تعداد دفعاتی که دستگیر و تعقیب شد، لحظهای قطعی و شگفت در زندگی او وجود دارد و مسیرش را بهکلی عوض کرد؛ سال ۱۹۶۰ در شارپویل که شاهد آتشگشودن پلیس روی معترضان بود. 67 نفر از معترضان علیه قوانین محدودیت آمدوشد برای سیاهپوستان بر
اثر تیراندازی پلیس کشته شدند. ماندلا در کنج دیوار خوابگاهی که به آن پناه برده بود، دریافت که مبارزه مسالمتآمیز به بنبست رسیده است. پس از آن او شاخه نظامی کنگره ملی آفریقا را بنیان نهاد و در الجزایر برای جنگهای چریکی آموزش دید. انقلاب در راه بود و ماندلا ریشی شبیه ریش [فیدل] کاسترو گذاشته بود. ماندلا به کنگره ملی آفریقا گفت نمیتوان با دستان خالی جلو حمله یک حیوان وحشی را گرفت. کنگره ملی آفریقا یک شاخه نظامی بنام «اوکونتو ویسیزوه» (نیزه ملت) ایجاد کرد که رهبر آن ماندلا بود. جو اسلوو میگوید: «ولی حتی یک تپانچه نداشتیم.» سرانجام در آگوست ۱۹۶۲ دستگیر شد و به زندان جزیره «روبن» در آبهای نزدیک کیپتاون فرستاده شد. ماندلا و همرزمانش به خیانت متهم شدند و با مجازات اعدام روبهرو بودند. ولی دادگاه او به یکی از بهترین لحظاتش تبدیل شد. او در یک سخنرانی چهارساعته گفت: «من آرمان جامعهای دموکراتیک و آزاد را گرامی داشتهام» و در حالی که به قاضی نگاه میکرد گفت: «این آرمانی است که امیدوارم برایش زندگی کنم و آن را به دست آورم. ولی در عین حال حاضرم اگر لازم باشد برای آن بمیرم.» قاضی آن دادگاه از حکم اعدامش گذشت ولی
به حبسابد محکوم شد، در حالیکه 46سال داشت. 27سال مقاومت او در زندان (با شماره فراموشناشدنی 46664) و همرزمانش بیرون زندان، حکومت وحشی آپارتاید را وادار به عقبنشینی کرد. او از زندان بیرون آمد و هرچه پس از آن اتفاق افتاد، سرنوشتساز بود. تنها چهارسال بعد از آزادی، نخستین رییسجمهور سیاهپوست آفریقایجنوبی شد. این کشور هنوز چالشهای زیادی دارد، از تبعیض و نابرابری طبقاتی تا ایدز فراگیر. در یکسالونیم گذشته، آفریقایجنوبی با بزرگترین آشوبها و ناآرامیهای ممکن پس از سقوط آپارتاید مواجه بود: اعتصاب عمومی کارگران عصبانی معدن و پاسخ مرگبار پلیس به آنها، همچنین کشف کثیفکاری رهبران کنگره ملی که انشقاق میان رهبران کشور و توده فقیر را افزایش داد. اکنون با مرگ ماندلا خوشبینبودن به آینده دشوارتر شده است. *لقب ماندلا *سرودی برای نود و پنجمین سالگرد تولد او
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.