برگهای «اوباما» در بازی با کنگره در مورد ایران
ری تکیه* . ترجمه: فرنگیس بیات
موافقتنامه موقت اخیر، میان ایران و شش قدرت جهانی ظاهرا باید گام اول راه دراز دیپلماسی بینالمللی باشد. این پیمان موقت، باعث بروز کشمکشهایی با دولت اوباما شده است. دولت اوباما بر ارزشمندبودن این توافقنامه و کنگره بر امتیازهای واگذارشده توسط آن به ایران تاکید دارد. «جان بوئنر»، سخنگوی مجلس نمایندگان معتقد است که با این توافقنامه باید «با تردیدی سالم» روبهرو شد و این در حالی است که سناتور «چاک شومر» میگوید: «به نظر نمیآید این توافق چندان مناسب باشد، اگر کاخسفید بهدنبال پیشبرد گفتوگوها تا رسیدن به توافقی جامع در زمینه خلعسلاح است، نهتنها باید به نگرانی متحدان خود در منطقه بپردازد که باید بهزودی کنگره بدبین را هم مخاطب خود قرار دهد.» برای ایرانیها، عنصر کلیدی یک توافقنامه باثباتتر، همانا برداشتن تحریمهاست. موضوعی که به کنگره مربوط میشود و همین حالا بسیاری از اعضای کنگره را برای تصویب تحریمهای بیشتر به اشتها انداخته است. دیپلماسی با ایران نهتنها به رعایت شرایط توسط تهران بستگی ندارد بلکه کنگره نیز باید آن را بپذیرد. طنز داستان اینجاست که دیپلماسی آمریکا در مقابل ایران زیر اینهمه سروصدا
اینچنین متفرق است. دیپلماسی با ایران، یکی از معدود موضوعاتی است که دو حزب تا اینسان در مورد آن با هم هماهنگ هستند و در موضعی واحد قرار گرفتهاند. دولت اوباما برای بهرهبرداری از چنین اتحاد کمیابی در کنگره در کنار ائتلاف بینالمللی در مقابل ایران باید بسیار هوشیار باشد. در دوره وزارتخارجه «کاندولیزا رایس» مفهوم سیاست «دو مسیره»- مبنی بر حفظ فشارهای اقتصادی همراه با جستوجو برای یافتن توافقنامه دیپلماتیک- آغاز شد. رایس از طریق شورای امنیت خواستار اعمال محدودیتهای بیشتر بر ایران و تعلیق همه فعالیتهای غنیسازیشده بود. وزارت خزانهداری نیز با تشویق سیاست جداسازی ایران از موسسات مالی جهانی، در همین مسیر گام برمیداشت. دولت اوباما میراثدار چنین سیاستی است و سعی کرده آن را با ظرایفی به شیوه خودش اجرا کند. در سطح قانونگذاری همه لوایح تحریمی علیه ایران مورد حمایت اکثریت دوحزبی بوده است. دولت اوباما میتواند از چنین سابقهای برای همکاری و مزایای آن استفاده کند اما نباید فراموش کرد که دیپلماسی با ایران نمیتواند از چشم کنگره مخفی بماند. امروز دیگر وقت آن رسیده است که دولت اوباما با کنارگذاشتن همه دیوارهای رمز
و راز، کاملا صادقانه قانونگذاران مجلس نمایندگان و سناتورها را از آنچه در ژنو اتفاق افتاده باخبر کند. در چنین صورتی، دولت در مورد توجه به ملاحظات کنگره و ترسیم مسیر اقدام بعدی با احتیاط عمل خواهد کرد. اتفاق بعدی که ممکن است بیفتد این است که در دور بعدی هیات نمایندگی آمریکا شامل مسوولان جمهوریخواهی خواهد بود که از کمیتههای مربوط در مذاکرات فعالانه و نهفقط بهصورت تزیینی شرکت میکنند. با اتصال محکم دو جریان سیاسی در دولت، کاخسفید میتواند مطمئن باشد که امکان توافق بر لنگر قابل اتکایی قرار دارد. آن کسانی که دایما در حال شکوه از چنین نقش فعالانهای از طرف کنگره هستند باید به این موضوع توجه بیشتری کنند که چگونه دو غول قانونگذاری، مسیر سیاست خارجی آمریکا را تغییر داده است. در جناح چپ، نطقهای «ویلیام فولبرایت» با هدف آگاهسازی ملت آمریکا درمورد وقایع ویتنام و تراژدی جنگ، بسیار معروف است. البته نطقهای او درمورد چین چنین شهرتی پیدا نکرد اما به تاسیس بنیادی برای آشتی میان پکن و واشنگتن ختم شد. مذاکرات کنترل تسلیحات در اوج دوران تنشزدایی در دهه1970 هرگز از چشم نقاد سناتور تندرو «هنری جکسون» دور نماند؛ کسی که
«هنری کیسینجر» را مجبور کرد مذاکرات را از سر بگیرد و حتی باعث حذف موادی از موافقتنامههای مورد نظر او شد. هر دو روسای جمهوری وقت آمریکا «لیندون جانسون» و «ریچارد نیکسون» از دخالتهای اینچنینی دلخور و گلهمند بودند، اما اتفاقا چنین تلاشهایی بوده است که برای آمریکا دوران بهتری ساخته است. کاخسفید ممکن است درصدد برآید در مقابل انتقادها، موضع سختی بگیرد، اما تمسخر اعضای بدبین کنگره بهعنوان «دارودسته طرفدار جنگـ با ایران اشتباه است. در مقابل جمهوریخواهان باید از مقایسههای مبتذلی مثل مقایسه اوباما با «نویل چمبرلین» دست بردارند. امروز نه 1930 است و نه ایران، آلمان آن سالها. مهم این است که ببینیم توافقنامه جامع میتواند محدودیتهایی بر فعالیتهای اتمی ایران تعیین کند یا نه. با این حال کاخسفید به سادگی نمیتواند دست به امضای توافقی با ایران بزند که از رازهایش باخبر نباشیم و بعد آن را در مجلس قانونگذاری بیاعتقاد به آن رونمایی کند. اگر کنگره در مسیر پروازی توافق در «تیکآف» نباشد در موقع فرود در «لندینگ» هم حضور نخواهد داشت. * عضو ارشد شورای روابط خارجی
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.