|

دیدار دوباره با «فریدون عموزاده خلیلی» در شهر دروازه‌ها

سفر سمنان

غلامرضا امامی <a href="/cdn-cgi/l/email-protection" class="__cf_email__" data-cfemail="e5808884888ca58d8a9188848c89cb8c91">[email protected]</a>

در نمایشگاه کیمیا و خاک هنرمند شریف شهیر، پرویز کلانتری عزیز کارها و شاهکارهای کاهگلی او به نمایش درآمده بود. کارهایی که باید در روستاها و شهرهای کویری دنبالشان گشت. در شب افتتاح، بسیار دوستان گرد آمده بودند. بخت یار شد و تصویرگر صمیمی جمال اکرمی را پس از مدت‌ها دیدم. مثل همیشه شاد و خندان... بذله‌گو و مهربان. برای سفری به سمنان از سوی انجمن نویسندگان کودک و نوجوان دعوتم کرد و گفت بانی سفر، انجمن ادبی کومشساست. آهوی سمنان. این انجمن به همت اسماعیل همتی کاری کرده بود کارستان. دعوت عام داده بود، برای کودکان و نوجوانان ایران که سروده‌ها و نوشته‌هایشان را بنویسند و داوران آثاری را برگزیدند. عصر پنجشنبه 30‌آبان، مراسم اهدای جوایز بود و نکوداشت عموزاده خلیلی نویسنده سمنانی. به شوق پذیرفتم. در کانون پرورش فکری کودکان و نوجوانان آن روز دو نفر از دوستانم، هنرمندان نامی امروز، محمدعلی بنی‌اسدی و جمال‌الدین اکرمی سمنانی بودند. از سمنان و بهشت شهمیرزاد حکایت‌ها شنیده بودم. هر چند دوسال از دوران دبستانم را در فیروزکوه گذرانده بودم اما توفیق نیافته بودم که از این دو جا دیدن کنم. شنیدم که در بهاران، این شهر شاد، هوای سکرآور یگانه‌ای دارد. ساعت شش صبح پنجشنبه، همسفران آماده بودند و راه افتادیم. در راه از گرمسار رد شدیم. با خود اندیشیدم از استان سمنان دو رییس‌جمهور فعلی و قبلی برخاسته‌اند. البته هریک به راهی و اندیشه‌ای، هریک مظهر و نماد تفکری. عادت دیرینه‌ای دارم که از هر شهر نمونه‌ای از صنایع‌دستی را به یادگار تهیه کنم و سمنان، سفالش و کارهای سفالی‌اش شهره بود. به بازار رفتیم. سرپوشیده با طاق‌های ضربی کهنه زیبا. اما هرچه گشتم و گشتیم، سفالی نیافتیم. در عوض پر بود از کالاها و بنجل‌های چینی. دلمان می‌خواست سراهای قدیمی را ببینیم اما آن سراهای کهن شده بود انبار برنج و نخود و لوبیا. کنار بازار از کوچه‌های باریک کوتاه گذر کردیم. راهنمایان-عابدین معصومی‌گرامی- گفت از آن رو سقف کوچه‌ها کوتاه است که مهاجمان اسب‌سوار نتوانند از آن گذر کنند و به قتل و غارت بپردازند. ساختمان زیبای خشتی ویران را دیدیم. عکسی از این زیبای پیر که در حال احتضار بود، گرفتیم به یادگار که برای میراث فرهنگی بفرستیم. به مسجدجامع سری زدیم؛ مسجدی کهن که همچون برج پیزای ایتالیا کج بود. گفتند بالا و نوک گلدسته خراب شده بوده و در عهد قاجار، آن را مرمت کرده‌اند و در حقیقت سری را بر آن گلدسته بلند بازنهاده‌اند. سری کج. کنارش حمامی قدیمی بود که حوض آبی‌اش چشم را می‌نواخت. خواستیم بازدیدی کنیم. مومنی گفت ورود مردان ممنوع است چراکه اینجا، دیگر حمام نیست آب‌ریزگاه بانوان شده است! به ارک قدیمی و دروازه سمنان گذر کردیم. از بخت خوش این دروازه پایدار و چشم‌نواز سرپا بود. از معدود دروازه شهرهایی که مانده است و به تاریخ نپیوسته. اسم دروازه‌ها مانده اما بناها؟! دروازه دولت، دروازه شمیران، دروازه قزوین... برویم و عکس‌هایشان را ببینیم. و بناهای بلندی که همچون قارچ‌های سمی هرروز می‌رویند. عکسی به یادگار گرفتیم. نان کماجی برای سوغات خریدیم، ناهاری خوردیم اما غذاهای محلی؟ حرفش را نزنید. جایی نبود و نداشتند. خیلی از شهرها دیگر از غذای محلی خبری نیست. برویم و سراغشان را از تذکره‌ها یا از کتاب آشپزی رزا منتظمی و نجف دریابندری بگیریم. با خود به همت بلند دوست دیرینم محمد زهرایی و نجف دریابندری آفرین گفتم که برای ما و آیندگان ما کتابی فراهم آوردند. عصر، جمع بسیاری گرد آمدند. از کودک و نوجوان، پیر و جوان، زنان و مردان نیک‌نهاد سمنانی. بچه‌ها آمدند و سروده‌ها و نوشته‌های برگزیده‌شان را خواندند. از آن میان کودکی شش‌ساله از چهارمحال و ‌بختیاری آمده بود اما چون هنوز خواندن و نوشتن نمی‌دانست، خواهرش شعرش را خواند. شعرش این بود: شعر سیده سحر کاظمی: باران شدید می‌بارد انگار کسی ابرها را اذیت کرده بود و ابرها گریه می‌کردند گریه‌شان زیاد شد شد یک دریا. * زمستان آمد مسافران پیاده می‌شوند مهر، آبان و آذر از قطار پیاده می‌شوند پاییز پیاده شد و از دوستانش خداحافظی کرد شعر را خواهرش، سیده‌سارا کاظمی با خطی خوش برایم نوشت. بعد سیده سارا کاظمی خواهر 11ساله‌اش شعر خودش را خواند. شعر این بود.: روز یکشنبه بود باران می‌بارید رعدوبرق عکس زیبایی گرفت از من و خواهرم یک هایکوی ماندنی. بچه‌های دیگر آمدند و قصه‌هایشان و شعرهایشان را خواندند. یکی از یکی بهتر. آقای همتی عزیز گفت حتما آثار آنها که از سوی داورانی از سوی انجمن نویسندگان کودک و نوجوان برگزیده شده بی‌هیچ سفارشی و رانتی و توصیه‌ای، نشر خواهد یافت. خوشحال شدم، یاد خاطره و گفته دوست دانایم جناب دکتر جعفریان رییس سابق کتابخانه مجلس افتادم. می‌گفت: کتابم برنده جایزه کتاب سال شده بود. در راه که به مراسم می‌رفتم، از رادیو خبر را شنیدم نامم را و نام کتاب را. اما در سالن که نشستم، نه نامم خوانده شد و نه اسمی از کتابم برده شد. پرسیدم، گفتند که فرموده‌اند اسم کتاب و نویسنده نباید برده شود و کتاب حذف شود. فرموده بودند!! پس از آن برنامه نکوداشت عموزاده خلیلی عزیز آغاز شد. بنا نبود که صحبتی بکنم. گمان کردم فقط حضوری است اما به مهر عموزاده خلیلی و به امر دوستان سخنانی گفتم که بناست نشر یابد. خلاصه آنکه، او به روزنامه‌نگاری شهره است، اما به چندین هنر آراسته است. هنر بزرگ او نوشتن قصه برای بچه‌هاست. قصه‌هایی جدی همچون دو خرمای نارس و قصه‌های طنزآمیز تازه‌اش. قصه‌هایی جالب و جذاب. بیرون که آمدم جوانی مهربان جلو آمد. - محسن را مه- شهری رویایی ساخته بود از سفال. شب به همراه هنرمند نامی سمنانی جناب جواهری به شهمیرزاد برگشتیم. برف می‌آمد. سوز سردی بود. تا پاسی از شب در مسجد خانه معلم به‌همراه نازنین دوستانم پورعمرانی، اکرمی، مناف‌ یحیی‌پور، شیخ‌الاسلامی و عموزاده خلیلی از هر دری سخن گفتیم. شب خوشی بود. کم خوابیدیم. صبح زمین سفید شده بود اما آسمان آفتابی بود.

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.