|

دیدگاه ترکیه به ایران در مورد مسایل منطقه‌ای نزدیک می‌شود

بازگشت آنکارا به مدار تهران

علی ذهابی

ایران و ترکیه بر سر توافقنامه‌ای جدید برای حل بحران سوریه به نتیجه رسیده‌اند. توافقنامه‌ای پنج ‌بندی که تاکید بر حل مسالمت‌آمیز بحران سوریه دارد. با روی کارآمدن دولت حسن روحانی در ایران و تاکید غرب بر حضور موثر ایران در حل مساله سوریه به نظر می‌رسد ترک‌ها سعی دارند فاصله‌شان را با ایران کم کنند. هر چند نمی‌توان از تاثیر مذاکرات موفق این روزهای ایران و 1+5 بر روی تغییر موضع آنکارا غافل شد، چراکه کاهش تحریم‌ها امکان گسترش روابط تجاری و سیاسی دو کشور را بیش از پیش می‌کند. روز گذشته سفیر ایران در ترکیه اعلام کرده نهادهای اطلاعاتی ایران و ترکیه همکاری نزدیکی با هم دارند. او تاکید کرده که هیچکس حق ندارد این همکاری را به‌عنوان یک نقطه تاریک در روابط ایران و ترکیه نشان دهد. به گزارش ایسنا علیرضا بیگدلی، با اشاره به مساله کردها گفته «این مساله یک مساله منطقه‌ای است و باید با گفت‌وگو و مشورت با همسایگان مورد حل و فصل قرار گیرد.» بیگدلی تاکید کرده «جمهوری اسلامی ایران از تمامی امکانات خود برای بهبود روابط ترکیه و سوریه استفاده می‌کند.» او با اشاره به سفر اخیر احمد داووداوغلو، وزیر امور خارجه ترکیه به تهران عنوان کرده «در این سفر ایران و ترکیه تصمیم گرفتند در موارد زیر با یکدیگر همکاری کنند: 1- حفظ اتحاد و تمامیت ارضی سوریه 2- توقف جنگ داخلی و برقراری آتش‌بس در سوریه 3- ایجاد امکانات لازم برای بازگشت پناهجویان سوری و انتقال کمک‌های انسان‌دوستانه به مردم این کشور 4- دستیابی به یک راه‌حل صلح‌آمیز برای بحران سوریه و پرهیز از هرگونه اقدام نظامی علیه این کشور 5- تاکید بر مبارزه با تروریسم و عملیات تروریستی در این کشور» برای بررسی موضوع «شرق» گفت‌وگویی با اسدالله اطهری کارشناس مسایل ترکیه داشته است که در ادامه می‌خوانید. ‌نزدیکی اخیر دولت ایران و ترکیه را چطور ارزیابی می‌کنید؟ روابط ایران و ترکیه متاثر از مسایلی است که خیلی به آمدن و رفتن دولت‌ها مرتبط نیست. دقت داشته باشید که ایران و ترکیه همیشه روابط خوبی با هم داشتند. اما وجود متغیرهایی مانند تحریم‌ها در روابط دو کشور موثر بوده است. به‌عنوان مثال بعد از توافق ژنو، بانک‌های ایران و ترکیه می‌توانند با هم کار کنند، هر چند نمی‌توان اراده دو کشور بر ایجاد روابط دوستانه را نادیده گرفت. ‌ایران و ترکیه در مورد حل مساله سوریه به نقاط مشترکی رسیده‌اند این در حالی است که پیش از این ترکیه نگاهی کاملا متفاوت با ایران در ارتباط با اتفاقات سوریه داشت، این چرخش سیاست ترکیه به چه برمی‌گردد؟ در ارتباط با سوریه تفکر این است که ایران روی دولت سوریه و ترکیه روی مخالفان اثر‌گذار است و همکاری دو کشور می‌تواند آرامش را به سوریه برگرداند. ‌می‌توان گفت ترکیه درباره روش حل مساله سوریه اشتباه کرده است؟ دقت داشته باشید که ترکیه در ابتدا روابط خوبی با خانواده بشار اسد داشت. زمانی که مخالفت‌ها در سوریه بالا گرفت خواستار رفورم شد و بعد چون فکر می‌کرد عاقبت سوریه مانند لیبی، مصر و تونس می‌شود این اشتباه استراتژیک را انجام داد. دقت داشته باشید که الان یک شکاف در داخل سوریه ایجاد شده است. مساله قدرت‌گرفتن کردها، ترک‌ها را نگران کرده و فهمیده‌اند فروپاشی سوریه ممکن است خیلی سنگین‌تر برایشان تمام شود. از سوی دیگر سنی‌ها و علوی‌ها و پیوستن تندروهای ترکیه به القاعده سوریه، مساله عدم‌حمله نظامی آمریکا به سوریه، وقوع جنگ‌های سنگین در سوریه و خشونتی که مخالفان سوری انجام دادند و غرب دید که مخالفان خیلی وحشتناک‌تر از دولت سوریه دارند عمل می‌کنند. همه و همه موجب شد تا دولت ترکیه در برخورد با مساله سوریه یک تجدیدنظر جدی کند. ‌آیا دیپلماسی فعال امروز ایران در عرصه جهانی در چرخش ترکیه به سمت ایران موثر بوده است؟ ایران و حزب‌الله نقش مهمی در سوریه دارند. از سوی دیگر علوی‌ها خودشان اعلام کردند که سرباز اسد هستند، همچنین باید دقت داشت که ایران و ترکیه جزو قدرت‌های مهم منطقه هستند. از طرفی تجربه ترکیه درمورد سوریه در نزدیکی به غرب به‌جای ایران - به این دلیل که نیروهای امنیتی ترکیه فکر می‌کردند دولت سوریه را می‌توان از طریق پول کشورهای عربی حاشیه خلیج‌فارس سرنگون کرد - شکست خورد. شکست این برنامه‌ریزی‌ها موجب شد تا ترک‌ها به این نتیجه برسند که می‌توانند با ایران مساله سوریه را حل و فصل کنند. ‌و این به معنای بازگشت ترکیه به سیاست نزدیکی به همسایگان است؟ بله، بزرگ‌ترین موفقیت ترک‌ها درمورد قراردادهای گازی و نفتی با کردهای عراق است. داووداغلو به کردستان عراق سفر کرد حتی بدون اینکه بغداد در جریان باشد. اما می‌بینیم بعد از آن داووداغلو به عراق و ایران سفر می‌کند و می‌بینیم دوباره برگشته‌اند به مسیر اولیه و امنیت ملی ترکیه را در نتیجه همگرایی با ایران و همسایگان می‌بینند. ‌تا چه حد این موضوع متاثر از شکست تجربه ترکیه در بهار عربی بوده است؟ ترک‌ها در مصر، تونس، یمن و لیبی شکست خوردند. ترک‌ها سعی کردند تفکر حزب حاکم بر این کشور یعنی حزب عدالت و توسعه را جانشین ناسیونالیسم عرب و بعثیسم کنند که در نهایت این اتفاق نیفتاد. مثلا در مصر پس از پیروزی اخوان، ترکیه خیلی مغرور شده بود و تلاش می‌کردند بگویند مصری‌ها الگوی اردوغان را تایید می‌کنند و الان این موضوع با شکست مواجه شده است. به همین دلیل امروز تلاش می‌کنند به همسایگان‌شان نزدیک شوند.

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.