|

گن فرهنگی

پوریا عالمی

به‌نظر ما مدیریت فرهنگی و درواقع کاری که وزارت ارشاد و صداوسیما می‌کنند، «مدیریت گنی» است. حالا چرا گنی؟ چون آدمی که از هیکلش راضی نیست و بدقواره و چاق است، جلو میهمان رودروایسی‌دار گن تن می‌کند تا ظاهرسازی کند و چربی و قناسی هیکل را بپوشاند. مدیریت فرهنگی هم همین‌طوری است. توی کتاب آنقدر حساسیت به‌خرج می‌دهند که حتی چهارتا فحش مستعمل کاربردی را حذف می‌کنند، حتی کلمه مرتیکه را که از لحاظ دستوری فحش نیست و تغییرشکل‌یافته «مردی که...» است که بر اثر استفاده و صیقل‌خوردن در زبان کوچه، به کلمه‌ای مستقل تبدیل شده است، باید حذف شود. تا صحنه‌های عاطفی و احساسی. توجه کنید که الان بیشتر این چیزها را گیر می‌دهند چون اصولا کسی اصلا داستان سیاسی نمی‌نویسد. اصلا یک دلیلی که بیشتر نویسنده‌ها به داستان‌های آپارتمانی روی آوردند این بود که اینطوری یکی یا دوتا آدم بیشتر در کار نیست و این یکی، دوتا آدم هم از توی آپارتمان که نمی‌توانند فعالیت سیاسی کنند برای همین هی به درودیوار خیره می‌شوند تا داستان تمام شود. خب، چه گیر سیاسی‌ای دارد؟ هیچی. برای همین بررس محترم برای اینکه حقوقی که می‌گیرد درست باشد، باید نشان بدهد که کار کرده، خب چی‌کار کند؟ نویسنده نه موضوع سیاسی مطرح کرده، نه موضوع عقیدتی. خب، گیر می‌دهد به حرف‌زدن و پوشش و این‌چیزها. مثلا به کتابی گیر داده بودند که یک جای داستانش خانم فلانی زیر باران می‌ماند و بعد وقتی به منزل یا میهمانی موردنظرش می‌رسد می‌نشیند روی مبل. بررس گفته بوده، اگر این خانم زیر باران مانده پس لباسش خیس شده و به تنش چسبیده، پس درست نیست با این وضعیت اسفناک و خطرناک در طول میهمانی روی مبل بنشیند. پس باید حذف شود. می‌بینید؟ از طرفی هرچی کلمه و ترکیب کنایی و فحش و ناسزا باشد باید حذف شود. مثل همان مرتیکه‌ای که عرض کردیم. همین ادا و اطوار در هنرهای دیگر هم هست. به نظر ما، مدیران فرهنگی ما به‌نظرشان این‌چیزها بی‌ادبی است. برای همین حذفش می‌کنند تا اجنبی‌ها توی خارج، یا حتی مثلا 20سال دیگر توی همین مملکت، مردم بگویند دوره فلان مدیر و فلان وزیر، خیلی دوره اخلاقی خوبی بوده چون توی داستان‌ها و کتاب‌ها هیچ‌کس حرف بی‌ادبی نمی‌زده و کار غیراخلاقی نمی‌کرده و رفتار پرخطر نداشته است. اینجاست که می‌گوییم سیاست فرهنگی ما سیاست گنی است. یعنی به خودمان سخت می‌گیریم و نفس را حبس می‌کنیم و شکم را می‌کنیم تو، تا بتوانیم لباس میهمانی تنمان کنیم. غافل از اینکه شاعر فرمود: خیلی خوش‌هیکل است، لب خزینه هم می‌نشیند. این از این. اما اگر دقت کنید عزیزان و دلاورانی که از گن استفاده می‌کنند، درست است که در کل هیکل را ردیف نشان می‌دهند، اما این چربی‌ها از یکجا می‌زند بیرون و لباس قلپی باد می‌کند و قضیه تابلو می‌شود. این یعنی چی؟ یعنی کتاب دو،سه‌هزار جلدی را اینطور ممیزی‌کردن، ایرادی هم ندارد، همه می‌گویند وای چه ادبیات ایران پاستوریزه است، اما به‌هرحال رفتار عمومی و رسمی را که نمی‌شود ممیزی کرد. یعنی نمی‌شود که کنار دست هر مدیر و مسوولی یک بررس نشاند تا دور کلمات خطرآفرینش خط قرمز بکشد. مثل قضیه لولو و بردن بسته مخصوص به‌جای نامعلوم. یا مثل قضیه سوختن و ریختن آب به جایگاه مخصوص که این دوتا مثال ما از تلویزیون و رادیو پخش شده است. مساله البته فقط دولتی نیست. مثلا نمی‌شود نمونه فراموش‌ناشدنی پرتاب جاچسبی و به‌زبان‌آوردن کلمه کاربردی [...] را از زبان یک نماینده مجلس فراموش کرد. خب این هم از رادیو پخش شده است. خب حالا تاثیر گن فرهنگی گم‌وگورکردن چهارتا لک‌وپیس است. مگر تاثیر تیراژ دو،‌سه‌هزارتایی کتاب را می‌شود با مخاطبان میلیونی رادیو و تلویزیون مقایسه کرد؟ پیشنهاد ما این است که بگذارند کتاب‌ها چاپ شود، اگر آب از آب تکان خورد، بیایند زیرآب ما را بزنند و بگویند فلانی آب بسته به فرهنگ و رفتار عمومی آبکی شده. اما به‌جاش بررس‌های ارشاد را بردارند و هرکدام را بگذارند بالاسر مسوولان و مدیران که تریبونشان مخاطب میلیون‌نفری دارد تا ممیزی در لحظه کنند. اینطوری جامعه هم مصون می‌ماند. چقدر حرفمان جدی شد. ببخشید از دستم در رفت. آخر آقای روحانی گفته بود همه‌چیز در فرهنگ و ادبیات آرومه، ما دیدیم این آرامش بعد از توفانی است که قبل از توفانی دیگر است، گفتیم هشدار بدهیم. بعد هم بله. همه‌چیز در فرهنگ و ادبیات آرام است چون عملا کسی تولید ادبیات یا کار فرهنگی نمی‌کند. مثل اینکه برای ازبین‌بردن تلفات جاده‌ای اجازه ندهند هیچ ماشینی از خانه بیرون بیاید. بله، نتیجه این می‌شود که آمار تلفات جاده‌ای صفر می‌شود، اما از این به‌بعد همه می‌دانیم برای شیک‌ جلوه‌دادن قضایا و پنهان‌کردن قناسی‌ها، از چه سیاستی استفاده شده؛ «سیاست گنی.»

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.