|

پرونده هسته‌ای ایران در دوره علی لاریجانی چگونه پیش‌ رفت

زیر سایه اختلافات داخلی

طیبه میرحسینی

جمهوری‌اسلامی ایران از سال 82 تاکنون، به‌دلیل آنچه غرب، شفاف‌نبودن برنامه هسته‌ای ایران می‌خواند، تلاش کرده از طریق تعامل و مذاکره، ضمن حفظ حقوق هسته‌ای خود برای رفع سوءتفاهمات به‌وجودآمده قدم بردارد. در مدت این 10سال، ایران بر اساس سیاست‌های کلان خود، فرازوفرودهایی را در مذاکرات و فعالیت‌های هسته‌ای خود داشته است و افراد و تیم‌های مذاکره‌کننده مختلفی در این مسیر، عهده‌دار مسوولیت بر سر میز مذاکره نشستن با طرف مقابل بودند. علی لاریجانی که به‌تازگی، ماموریت 10ساله‌اش در صداوسیما پایان‌ یافته بود، بعد از حسن روحانی دومین فردی بود که مسوولیت این کار را برعهده گرفت. پس از مشخص‌شدن نتیجه انتخابات ریاست‌جمهوری نهم و روی‌کارآمدن محمود احمدی‌نژاد، یکی از تغییرات ایجادشده، مسوولیت دبیری شورایعالی امنیت ملی بود که چند روز پس از تنفیذ حکم ریاست‌جمهوری احمدی‌نژاد صورت گرفت. در مراسم تودیع و معارفه، علی لاریجانی به‌جای حسن روحانی، دبیر شورایعالی امنیت ملی و هدایت‌کننده مذاکرات شد. او که رقیب احمدی‌نژاد در انتخابات سال 84 به‌شمار می‌رفت، دو روز بعد از انتخابات در نخستین دیدار دیپلماتیک رییس دولت نهم، در کنار وی دیده شده بود. این مساله احتمال اینکه وی قرار است وزیر امورخارجه شود را تشدید کرد اما دبیری شورایعالی امنیت ملی، زمانی به او پیشنهاد شد که حسن روحانی پس از دیدار با احمدی‌نژاد، اعلام کرده بود دیگر نمی‌تواند در این سمت، خدمت کند. به‌طور طبیعی، تیم مذاکره‌کننده قبلی که احمدی‌نژاد به‌شدت پیرامون آنها موضع داشت، جای خود را به گروه جدیدی دادند. اعضای تیم مذاکره‌کننده هسته‌ای ایران در دوره لاریجانی عبارت بودند از: علی لاریجانی، دبیر شورایعالی امنیت ملی؛ جواد وعیدی، محمدمهدی آخوندزاده، علی حسینی‌تاش، محمد جعفری، محمد سعیدی، کاظم غریب‌آبادی و عباس عراقچی. لاریجانی از 25مرداد 84 تا 28مهر 86 دبیر شورایعالی امنیت ملی ایران بود. در دوره وی ضمن ارسال پرونده هسته‌ای ایران از شورای حکام به شورای امنیت، گروه 1+5 شامل آمریکا، انگلستان، روسیه، چین، فرانسه و آلمان شکل گرفت و فصل جدیدی از پرونده هسته‌ای ایران ذیل فصل هفتم منشور سازمان‌ملل متحد آغاز شد. پیش از آن، تیم روحانی با تروییکای اروپایی متشکل از انگلستان، فرانسه و آلمان مذاکره می‌کرد اما به درخواست ایران، چین و روسیه هم به مذاکرات اضافه شدند. در این مدت، فشارها بر ایران افزایش یافت و تعلیق غنی‌سازی که از سال‌های گذشته در کشور آغاز شده بود، جای خود را به‌سرعت‌دادن به غنی‌سازی داد. جمهوری‌اسلامی ایران اعلام کرد، با فک پلمب، فعالیت‌های UCF اصفهان را تحت نظارت آژانس ادامه می‌دهد. همچنین ایران در ژانویه ۲۰۰۶ در حضور بازرسان آژانس بین‌المللی انرژی هسته‌ای، تاسیسات مجتمع تحقیقاتی هسته‌ای نطنز را نیز فک پلمب کرد. اولین تحریم اتحادیه اروپا پس از آنکه تهران به خواسته شورای امنیت برای تعلیق غنی‌سازی اورانیوم پیش از نهم شهریور تن نداد، تصمیم گرفت در یک دور مذاکره تازه با مقامات ایران به گفت‌وگو بنشیند. مذاکرات مربوط به پرونده هسته‌ای ایران با حضور دو طرف در 20تیر 85 (11جولای 2006) پیگیری شد، اما نتیجه‌ای برای دو طرف نداشت. از دیگر سو، همزمانی این گفت‌وگوها با بهره‌برداری از مجتمع آب‌سنگین اراک باعث شد شورای امنیت سازمان ملل، پرونده ایران را که از آژانس اتمی دریافت کرده بود، بررسی کرده و به اتفاق آرا، قطعنامه1696 را علیه ایران تصویب کند.

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.