|

پیشگیری، بهتر از درمان

سعید رضوی‌فقیه . روزنامه نگار

حادثه توافق جمهوری اسلامی با گروه موسوم به «1+5» از معدود حوادث سال‌های اخیر است که کمابیش با اجماعی همگانی در داخل روبه‌رو بوده و دست‌کم می‌توان گفت تا اطلاع ثانوی مخالف جدی و سینه‌چاک ندارد و این خود علاوه بر مزایای جانبی مترتب بر توافق که توجه بخش قابل‌توجهی از مردم را به خود جلب کرده، حلاوتی سیاسی دارد که در جای خود باید به آن پرداخت. با‌این‌همه شاید برخی به‌گونه‌ای وسواس‌آمیز، بیش‌ازحد نگران آینده باشند و برخی نیز بیش از حد خوشبین. واقعیت اما ورای بدبینی و خوشبینی‌های ما بر اساس امکانات موجود از یک‌سو و کنش و واکنش طرف‌های تاثیرگذار و توانمندی و فرصت‌شناسی هریک برای بهره‌مندی بیشتر رقم می‌خورد. به سخن دیگر هنوز زود است در باب آینده‌ای که تجربه نشده به پیشگویی یا حتی پیش‌بینی بپردازیم اما فراموش هم نباید کرد که جمهوری اسلامی ایران یکی از طرف‌های مهم و تاثیرگذار شکل‌دهی به آینده توافق حاصل‌شده در ژنو به‌عنوان گام نخستین از فرایندی طولانی است. جمهوری اسلامی فرصت‌ها و امکانات قابل‌توجه و قابل‌بهره‌برداری دارد اما بهره‌برداری از این فرصت‌ها و امکانات، مستلزم یک دیپلماسی همه‌جانبه و هنرمندانه است که همه ظرفیت‌ها و امکانات را در هر فرصت ممکن، به فعلیت و شکوفایی و بهره‌دهی عینی برساند. به هر میزان که ثبات سیاسی و شکوفایی اقتصادی و نفوذ منطقه‌ای و همبستگی ملی و مشروعیت و مقبولیت مردمی نهادهای حکومتی بیشتر باشد، توانمندی دولتمردان در بهره‌برداری از موقعیت‌ها بیشتر خواهد بود و نتایج حاصله هرچه‌بیشتر به نفع ما رقم خواهد خورد و البته عکس این گزاره نیز می‌تواند صادق باشد. از این رو دیپلماسی فعال و همه‌جانه می‌تواند توافق بامداد یکشنبه را واقعا به توافق قرن تبدیل کند و الا فعلا و در باب جزییات این مقوله البته باید اهل فن اظهارنظر کنند که تاکنون کرده‌اند و پس از این نیز خواهند کرد. اما آنچه در اینجا لازم است به آن اشاره شود این است که بعد از چندسال چالش نفسگیر و چندماه تلاش خستگی‌ناپذیر، واقعا ایران در کجای مسیر تاریخ خود ایستاده است؟ آیا این دستاورد به‌واقع ارزشمند که محصول همکاری مشترک و ارزشمند ملت و دولت از 24خرداد‌92 به بعد است، ما را چندین گام رو به جلو برده و در پیشانی کشورهای همتراز قرار داده، یا آنکه صرفا ما را به جایی رسانده که چند سال قبل ایستاده بودیم و به عبارت دیگر صرفا پسروی‌ها را جبران کرده و ما را به نقطه فرضی صفر رسانده است؟ اشتباه نشود. سخن در باب حقوق ملی ما و معامله یا ایستادگی بر سر این حقوق نیست. سخن بر سر اثبات یا انکار حق غنی‌سازی و بهره‌مندی از انرژی هسته‌ای نیست که صدالبته حق انکارناپذیر ملت ماست، بلکه سخن بر سر روش‌های دستیابی به این حقوق و شیوه‌های درست پاسداری از آن است. قصد این نیست که گفته شود باید از حقوق هسته‌ای خود کوتاه می‌آمدیم تا تحریم‌ها تصویب و اعمال نشود. برعکس مراد این است که چگونه می‌توان با هزینه کمتر این حق انکارناپذیر را حفظ و تثبیت کرد و ارتقا بخشید و از آن در جهت مصالح، منافع و امنیت ملت و کشور بهره برد. متاسفانه خلط بین این دو مبحث موجب تحمیل شداید غیرضروری به ملت ما شد. در سال‌های گذشته آنچه حقوق هسته‌ای ایران‌ را در دست‌اندازهای پرمخاطره انداخت نه صرفا پافشاری بر این حقوق، بلکه ایجاد حواشی غیرضروری در صحنه بین‌المللی بود. اگر به‌جای طرح مباحث ناشیانه و نالازم در باب برخی مسایل جنجال‌برانگیز جهانی و منطقه‌ای، بر اقناع افکارعمومی جهانی با زبان دیپلماسی و جهان‌پسند، درمورد حق هسته‌ای ایران متمرکز می‌شدیم و از انبوه بلندگوهایی که در اختیارمان نهادند در این زمینه بهره می‌بردیم، امروز مجبور نمی‌شدیم بخش مهمی از نیرو و توان خود را مصروف اثبات صلح‌آمیزبودن فعالیت‌های اتمی کشورمان کنیم تا این حق مسلم انکارناپذیر، به رسمیت شناخته شود و نیز اگر به‌جای برهم‌زدن روابط دیپلماتیک خود با چندین کشور تاثیرگذار منطقه و جهان نظیر عربستان سعودی و فرانسه و انگلستان می‌کوشیدیم جبهه دشمنان سرسخت خود را همچنان در حد مجموعه‌ای کم‌شمار نگه داریم، امروز به جایی نمی‌رسیدیم که دشمن شماره‌یک آماده توافق باشد و کشورهای دیگر میز مذاکره را واژگون کنند. قطعا با یک دپیلماسی همه‌جانبه و خردمندانه می‌شد کاری کرد که فرانسه و عربستان با چنین شدت و حدتی برای پیشگیری از توافق، عزم خود را جزم نکنند. همین امروز هم با یک دیپلماسی فعال و هنرمندانه باید فشارهای متعدد جانبی را کنترل، محدود و نهایتا خنثی کنیم. از اینها که بگذریم، باید به مقوله وضع تحریم‌های ناعادلانه علیه ایران اشاره کنیم. تحریم‌هایی که نه صرفا به جهت فعالیت‌های هسته‌ای ایران بلکه به بهانه فعالیت‌های هسته‌ای و با زمینه‌سازی‌های ناشیانه برخی بازیگران داخلی به ملت ما تحمیل شد در حالی که بدون برخی ماجراجویی‌های کودکانه چه‌بسا تحریم‌های زاید به ملت ما تحمیل نمی‌شد تا اینک رفع برخی از آنها را به مثابه فتح جشن بگیریم. به‌هرحال روزهایی که قطعنامه‌های بین‌المللی را «ورق‌پاره» خواندیم و تحریم‌ها را کاملا بدون‌اثر و گاهی حتی مفید پنداشتیم گذشت و امروز به‌حق خوشحالیم که قطعا تحریم‌های جدید وضع نخواهد شد و این را یک پیروزی می‌انگاریم که در جای خود هست. ولی آیا بهتر نبود چنان از سیاست سخن بگوییم و چنان سیاست بورزیم که اجماعی برای وضع تحریم‌ها علیه ایران شکل نگیرد و ملت ما چندین سال در تلاش معاش خود درگیر تنگناهای ناعادلانه نشود. در آن صورت آیا حاصل انتخابات پرشور 24خرداد امسال و حامل تلاش‌های چندماهه دولت تازه‌نفس، ما را چند گام جلوتر از اینکه هستیم، نمی‌برد؟ خلاصه در یک کلام اگر دیروز با تدبیر و خردمندی و پرهیز از جنجال‌های زاید از تحریم‌ها پیشگیری می‌کردیم، بهتر از این نبود که امروز پس از طی روندی طولانی و نفسگیر صرفا موفق به درمان بخشی از عارضه شویم؟

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.