نشانههای تغییرات احتمالی
حسین سناپور*
در طول هشتسال آنقدر اتفاقهای بد برای حوزه فرهنگ و بهخصوص ادبیات ما- که من بیشتر آشنایش هستم- افتاده، که اگر دولت آقای روحانی 10برابر این هم انجام میداد، کم بود، چه برسد به حالا که شاید برخلاف حوزههای اقتصادی و آموزشی کارها به کندی و انگار با تامل پیش میرود. در هشت سال گذشته آنقدر گرفتوگیر در حوزه کتاب بوده، و آنقدر کاغذ گران شده و خواننده کتاب کم، و آنقدر ناشران در فشار و تنگنا بودهاند، و آنقدر کتابهای ترجمه رواج بیشتری گرفته به جای کتابهای تالیفی، و آنقدر نویسندهها کتابهاشان را در کشورهاشان نگه داشتهاند از ترس ممیزی (و حتما خیلیها هم فکرها و داستانهاشان را در ذهنشان)، که اگر همین حالا روزی دستکم 20 یا 30 کتاب داستانی ایرانی مجوز بگیرد و به بازار بیاید، باز کم است؛ گرچه تازه خبری حتی از چندتایی رمان و مجموعه داستان شنیدهایم، که مجوز گرفتهاند و به زودی منتشر میشوند. حالا که صد روز از شروع به کار دولت آقای روحانی میگذرد، آنچه دستکم در میان اهل ادبیات و دستاندرکاران نشر میشنویم و میگوییم صبر است. هنوز ما منتظریم تا ببینیم اصلا اتفاقی میافتد یا نه. بعضی از مسوولان حوزه کتاب عوض
شدهاند، آقای وزیر در موارد زیادی حرف دل اهل قلم را زده است، سه، چهارباری که حرفهای آقای صالحی، معاونت فرهنگی ارشاد، را خواندهام، حرفهاشان را معقول و همراه با شناخت و استدلال دیدهام، و گمانم این بوده که با تغییر رییس اداره کتاب، از آن همه کتابهای مانده در این اداره به زودی باید تعداد زیادی مجوز بگیرند، به اعتراضها رسیدگی شود، ناشران لغو مجوزشده بتوانند دوباره به کارشان ادامه بدهند (و حدود 10کتابی هم که مثلا خود من از طریق نشر چشمه منتشر کردهام، با فعالیت دوباره این نشر، امکان انتشار مجدد بگیرد)، اما هنوز هیچکدام این اتفاقها نیفتاده؛ بررسیهای ارشاد گویا همانها هستند، سرپرست اداره کتاب نمیخواهد- به این دلیل که سرپرست است و نه رییس- فعلا دست به ترکیب این اداره بزند، و ناشران هم حتی برای دادن کتابهای تازهشان به اداره کتاب برای گرفتن مجوز، همچنان منتظر دیدن نشانههای تغییر در این اداره هستند. و البته مهمتر از همه اینها به گمان من عملینکردن وعده انتخاباتی آقای روحانی، مبنی بر رفتار مشابهکردن ارشاد با کتاب همچون مطبوعات، بوده است، که میتوانست مهمترین بخش کار غیرقانونی ممیزی را منتفی کند.
امیدوارم با طرحی که از طرف اتحادیه ناشران چند روز پیش به آقای صالحی داده شده و خواسته شده که نظارت بر کتاب به بعد از انتشار موکول شود و به دست قوهقضاییه انجام شود (کاری شبیه به آنچه که ما در نامه معروف به ۲۱۴نفر خواستارش شده بودیم)، معاونت فرهنگی بالاخره بررسی پیش از انتشار را کنار بگذارند و بگذارند همانطور که در قانون اساسی آمده کتابها در انتشار آزاد باشند و دادگاههای صالح فقط بعد از انتشار به محتوای کتابها رسیدگی کنند. به هر حال میشود گفت ما فعلا فقط نظرات مسوولین حوزه کتاب را شنیدهایم که قول رفتارهای قانونی و غیرسلیقه را دادهاند و همین را به نشانه تغییرات احتمالی در حوزه کتاب در آینده گرفتهایم و همچنان منتظر تغییرات واقعی و جدی در عرصه فرهنگ مکتوب و بهخصوص ادبیات، هستیم. * بهتازگی دو مجموعه شعر «آداب خداحافظی»و «خانه این تابستان» از حسین سناپور در نشر چشمه منتشر شده است.
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.