کامیابی در گام نخست
ابراهیم یزدی . وزیر خارجه پیشین جمهوریاسلامیایران
اعلام توافق ایران و گروه «1+5» بر سر فعالیتهای هستهای ایران و تغییر در مواضع این کشورها نسبت به جمهوریاسلامی، هم موجب امیدواری است و هم مستلزم تقدیر از رییس هیات ایرانی مذاکرهکننده، دکتر محمدجواد ظریف و دیگر مسوولان دخیل و دستاندرکار؛ اما آنچه در این مذاکرات آموختنی است و باید سرمشق سیاست خارجی قرار گیرد این است که اگرچه اختلاف میان دولتها در مناسبات منطقهای و جهانی یک رویداد شناختهشده و همیشگی است اما تبدیل اختلافات به رویارویی و دامنزدن به مناقشات دیپلماتیک تا سرحد درگیریهای خشونتآمیز، نه طبیعی است و نه پذیرفتنی. اگرچه کشورهای غربی تحریمهای شدیدی علیه ایران اعمال کردهاند اما نباید فراموش کرد که در دوران پس از جنگسرد و روابط و مناسبات کشورها در دوران کنونی، این فقط ایران نبود که از چنین تحریمهایی متضرر میشد بلکه کشورهای غربی نیز هزینههایی میپرداختند و میپردازند. البته ادامه چنین وضعیتی میتوانست اوضاع را وخیمتر سازد. بهواقع، در مناسبات بینالمللی، کشورهای جهان و بهعبارت دقیقتر کشورهای همکنش با ایران را به سه گروه میتوان دستهبندی کرد: نخست کشورهای دوست، دوم کشورهای مخالف و سوم
دشمنان. برخی از نگرشهای مطلقگرایانه صرفا دو دسته دوست و دشمن در جهان میبینند در حالیکه گروه سومی نیز در کار است. نه هر مخالفی دشمن است و نه اصلا عاقلانه است که هر مخالفی را با بیاحتیاطی و بیتدبیری به دشمن بدل کرد. همچنین در بررسی مناسبات کشورها با هم، سه دسته یادشده در بالا در دو وضعیت قابل بررسیاند. یکی وضعیت فعال و دیگری وضعیت غیرفعال. در یک دیپلماسی خوشجهت و بالنده کوشش میشود دوستان بالقوه به دوستان بالفعل، مخالفان به دوست ولو بالقوه و دشمنان بالفعل به مخالف یا دستکم دشمن بالقوه بدل شوند. اگرچه در گذشته اتفاقاتی افتاده که متناسب با چنین راهبردی نبوده اما پس از انتخابات بیستوچهارم خرداد سالجاری شاهد آن هستیم که خوشبختانه سیاست خارجی ایران جهت خود را به سمتوسوی چنین رویکردی گردانیده. دیپلماسی هم دانش است و هم هنر. هم برپایه آموختهها و اندیشیدهها تنظیم میشود و هم برپایه مهارتهای آفرینشگرانه و مبتکرانه، خوشبختانه مسوولان کنونی دیپلماسی ایران هم از دانش لازم برخوردارند و هم نشان دادهاند با ابتکار و خلاقیت میتوانند از زبان قابلفهم در مناسبات بینالمللی به شکل هنرمندانه برای برونرفت از
بحرانها و دفاع از منافع و مصالح ملی بهره بگیرند. نگاهی به مواضع دولتهای مخالف شکلگیری توافق که اساسا، مخالف بهبود روابط ایران و دولتهای تاثیرگذار جهان بودهاند نشان میدهد که سیاست خارجی ایران عملا مسیر درست را پیموده. سالهاست دلسوزان کشور گفتهاند و نوشتهاند که بزرگترین مخالف بهبود روابط ایران و آمریکا، رژیمصهیونیستی است که طی چنددهه گذشته از هیچ کارشکنی و مانعتراشیای در این مسیر و بهخصوص به فرجامرسیدن مذاکرات اخیر فروگذار نکرده است. این تلاشها تا آنجا پیش رفت که رژیمصهیونیستی از روابط ویژه و دیرینه برخی احزاب و سران این رژیم با احزاب سوسیالیستی استفاده کرد و دولت فرانسه را با فشار بسیار به مخالفت با توافق اخیر وادار ساخت. توجه به این نکته بهویژه برای کسانی ضروری است که صادقانه و بر اساس برخی تحلیلهای غلط با سیاستهای دولت کنونی مخالفت میکنند، بیآنکه بدانند آب به کدام آسیاب میریزند. در هر صورت ضمن سپاس از دیپلماتهای زحمتکش ایرانی که توانستهاند اینگام نخستین را در مسیری دشوار به پیش ببرند امید است گامهای بعدی را نیز با سرعت و استواری بیشتری بردارند تا کشورمان در آیندهای نهچندان
دور در جایگاهی قرار گیرد که شایسته مردم ما و تاریخ، فرهنگ و تمدن ما باشد. اما از خاطر نبریم که شرط تحقق چنین خواستهای بهرهگیری از همه توانمندیها در همه زمینهها، استفاده از همه فرصتها و پرهیز از پرداخت هزینههای بیهوده ناشی از اقدامات نسنجیده و شتابزده است.
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.