|

بررسی عملکرد محمدعلی نجفی و معصومه ابتکار ۲معاون رییس‌جمهور

100 روز با میراث و محیط‌زیست

صدرا محقق: دولت یازدهم به ریاست حسن روحانی صدروزه شد. او در اولین روزهای آغاز به کار خود در پاستور وعده داده بود: «در پایان صدروز اول فعالیت دولت واقعیت کشور را به مردم و رهبری گزارش می‌دهم.» حالا موعدش فرا رسیده. با این حال اگرچه هنوز رییس‌جمهور گزارش خودش را ارایه نداده است، اما در این گزارش تلاش شده اقدامات انجام‌شده و نشده بخش‌هایی از دولت که حوزه عملشان مسایل اجتماعی است را بررسی کنیم. به صورت مشخص عملکرد دو معاونت ریاست‌جمهوری یعنی سازمان میراث‌فرهنگی، صنایع‌دستی و گردشگری و سازمان حفاظت از محیط‌زیست در این گزارش مورد واکاوی قرار گرفته است. رییس‌جمهور سکان اداره این دو سازمان مهم در زیرمجموعه معاونت‌های خود را به دو مدیر کارکشته و شناخته‌شده اصلاح‌طلب داد. ریاست اولی به محمدعلی نجفی سپرده شد و دومی هم به معصومه ابتکار، هر دو این مدیران پیش از این و در سال‌های قبل از دولت احمدی‌نژاد سمت‌های مختلفی در دولت داشته‌اند.
سازمان میراث‌فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری
انتخاب محمدعلی نجفی برای ریاست سازمان میراث‌فرهنگی 14روز پس از آغاز به کار دولت حسن روحانی صورت گرفت. با این حساب او 97 روز از صدروز کاری دولت را به‌عنوان معاون رییس‌جمهور در این سازمان گذرانده است. سازمانی که او در آن روز تحویل گرفت در هشت‌سال گذشته و در دولت قبل در اختیار نزدیک‌ترین دوستان محمود احمدی‌نژاد و حلقه موسوم به یاران اسفندیار رحیم‌مشایی بود. به‌دلیل حاشیه‌آفرینی‌های فراوان این افراد نیز در این مدت سازمان میراث‌فرهنگی در زیر شدیدترین فشارها و حاشیه‌ها قرار گرفته بود. شاید به همین دلیل بود که او در اولین روز آغاز به کارش در سازمان میراث‌فرهنگی در یک سخنرانی عمومی در این‌باره گفت: «متوجه شدم بدن نحیفی از سازمان میراث‌فرهنگی باقی مانده که متاسفانه به زمین افتاده و با بی‌انصافی لگدکوب شده است باید آن را بلند کرده خاک رویش را پاک کنیم و در جایی که در شأن آن است بنشانیم و بعد از آن انتظار داشته باشیم تا این موجود جدید افاضات کند. این کار بسیار سختی است.» نجفی در اولین گام خود برای بلندکردن تن لگدکوب‌شده سازمان انتصاب‌هایی کرد که با استقبال زیادی همراه شد، او مهدی حجت، سیدمحمد بهشتی و جلیل گلشن را به ترتیب به‌عنوان قائم‌مقام و معاون خود در حوزه میراث، مشاور ارشد رییس سازمان و رییس پژوهشگاه میراث فرهنگی انتخاب کرد. این سه‌نفر از روسای اسبق و بنیانگذاران سازمان میراث‌فرهنگی بوده و در این حوزه سابقه مثبتی از خود بر جای گذاشته بودند. از همین‌رو نیز آمدن آنها به سازمان میراث‌فرهنگی با استقبال فراوان کارشناسان این حوزه و باستان‌شناسان باسابقه همراه شد. مدیران جدید در 97روز گذشته آخرین اسناد میراث‌فرهنگی و باستان‌شناسی از شیراز، مرکز اسناد و مدارک سازمان میراث‌فرهنگی، صنایع‌دستی و گردشگری کشور را به‌طور کامل به تهران منتقل کردند. این بخش از سازمان در دوره دولت محمود احمدی‌نژاد به استان فارس منتقل شد و آسیب‌های بسیاری را متحمل شده بود. نجفی همچنین چند بار با نمایندگان مجلس شورای اسلامی دیدارهایی داشت تا آنها را هر چه بیشتر با سازمان تحت امرش آشنا و همراه کند. برخی از نمایندگان در زمان انتخاب او به این سمت مخالفت‌هایی ابراز کرده بودند.
نجفی همچنین در این مدت برگزاری جشنواره‌های مختلف به مناسبت روزهای هفته گردشگری را در پرونده خود ثبت کرده است. بر اساس آمارهای سازمان میراث فرهنگی و گردشگری شهریورماه سال‌جاری زمانی که از ریاست نجفی بر این سازمان چند روزی می‌گذشت رکورد ورود گردشگر خارجی به ایران شکسته شد. در این ماه به نسبت شهریور سال گذشته این بخش 106درصد رشد را شاهد بود. چنین میزان رشدی در هیچ دوره‌ای پیش از این تاکنون تجربه نشده بود. به گفته تحلیلگران بهبود تصویر ایران در فضای جهانی پس از انتخاب روحانی به‌عنوان رییس‌جمهور ایران اصلی‌ترین عامل این رشد بود. البته سازمان تحت امر محمدعلی نجفی در همین مدت اقداماتی هم انجام داده که موجب انتقاد کارشناسان و رسانه‌ها شده است. ماجرای دریافت شیردال در سفر به نیویورک و بحث‌ها پیرامون تقلبی‌بودن آن، عدم‌انتخاب مدیران کل استانی سازمان و همچنین مدیران پایگاه‌های میراث فرهنگی در استان‌ها با توجه به بلاتکلیفی گسترده در این حوزه‌ها، انتخاب یک دیپلمات ناآشنا با حوزه گردشگری به‌عنوان معاونت گردشگری و بی‌عملی در حوزه صنایع‌دستی بخشی از این اقدامات بوده‌اند.
سازمان حفاظت از محیط‌زیست
روزی که روحانی، معصومه ابتکار را به‌عنوان رییس سازمان حفاظت از محیط‌زیست انتخاب کرد دست‌کم 26روز از شروع به کار رسمی دولت و دیگر اعضای کابینه می‌گذشت. با این حال انتخاب او به این سمت با استقبال بسیار زیاد دوستداران و کارشناسان محیط‌زیست در کشور همراه شد. تجربه موفق حضور او در سال‌های دولت خاتمی در همین سازمان و همچنین اقدامات گسترده زیست محیطی او در زمانی که عضو شورای شهر تهران بود به‌علاوه دریافت عنوان قهرمان زمین از سوی سازمان ملل وجهه محیط‌زیستی او را به شدت تقویت کرده بود. همه این موارد دست به دست هم داد تا در نهایت 19 شهریورماه معصومه ابتکار دوباره راهی این سازمان شود. ابتکار در همان اولین روز رسمی آغاز به کار خود آستین‌ها را بالا زد و پیگیر موضوعات مهم محیط‌زیستی کشور شد. سفر به استان آذربایجان‌غربی برای پیگیری وضعیت دریاچه ارومیه از نزدیک اولین حرکت او در این راستا بود. مساله دریاچه ارومیه به تعبیر بسیاری از کارشناسان محیط‌زیست بزرگ‌ترین معضل زیست‌محیطی امروز ایران است. ابتکار علاوه بر موضوع دریاچه ارومیه پس از آن نیز در چند سفر استانی دیگر به استان‌های البرز، مرکزی، خوزستان، اصفهان و سمنان سفر کرد تا از نزدیک بحران‌های زیست‌محیطی شهرهای این استان‌ها را در دستورکار قرار دهد. آلودگی هوا در تهران، کرج، اهواز و اراک، خشکسالی و بحران آب در زاینده‌رود اصفهان و کارون در خوزستان و همچنین استان سمنان تعدادی از اصلی‌ترین مسایلی بود که سازمان حفاظت محیط‌زیست دولت روحانی در این مدت تلاش کرده است خود را برای مواجه‌شدن با آنها آماده کند. در این میان مخالفت با انتقال آب از سرچشمه‌های کارون به زاینده‌رود و احیای شورایعالی حفاظت از محیط‌زیست را باید از اصلی‌ترین اقدامات عملی انجام‌شده توسط این سازمان در این مدت دانست. انتقال آب از سرچشمه‌های کارون در قالب طرحی با عنوان بهشت‌آباد قرار بود یک‌میلیاردوصدمیلیون‌مترمکعب آب را به سمت استان اصفهان منتقل کند. این طرح اما مخالفت گسترده مردم خوزستان و نمایندگان این استان در مجلس را در پی داشت، ابتکار خود در سفرش به خوزستان در یکی از تجمعات مردم اهواز به همین مناسبت شرکت کرده بود. شورایعالی محیط‌زیست به عنوان عالی‌ترین مرجع تصمیم‌گیری مرتبط با محیط‌زیست در ایران است که در زمان دولت احمدی نژاد منحل شده بود. با این حال این شورا با پیگیری معصومه ابتکار احیا شد و 13آبان اولین جلسه آن با ریاست حسن روحانی تشکیل شد. نامه به فرمانده ناجا برای توقف تخریب جنگل‌های ارس خراسان شمالی، تشکیل کارگروه ملی مدیریت یکپارچه زیست‌بوم‌های حساس و شکننده، لغو مصوبه فروش پارک پردیسان، اصلاح مقررات مربوط به از رده خارج‌کردن خودروهای فرسوده، بازپس‌گیری تمام شکایت‌ها علیه خبرنگاران و فعالان محیط‌زیست، تدوین دستورالعمل پخش امواج برای اولین‌بار، رایزنی با رییس مجلس برای کاهش زمان معاینه فنی خودروها، تشکیل اولین کارگروه کاهش هوای شهر تهران پس از هفت سال، تشکیل صندوق ملی محیط‌زیست و تلاش و پیگیری برای به کارگیری لوگوی یوزپلنگ ایرانی روی لباس تیم‌ملی برای حفاظت از این گونه در معرض خطر انقراض برخی دیگر از اقدامات انجام‌شده از سوی معصومه ابتکار در 74روزی است که به عنوان رییس سازمان حفاظت از محیط‌زیست کار خود را آغاز کرده است.

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.